Nama 45
19011101

whārangi 1  (12 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


 
Te Pipiwharauroa, He Kupu Whakamarama. NAMA 45. GISBORNE. NOWEMA 1901. TE KUAKA.

(Na MAKOARE TAURERE.) KO tenei manu ko te kuaka, ko ia anake tona ahua, he roroa nga waewae, me nga ngutu hoki. E toru nga ahua kuaka: (1) he karoro. (2) he kura. (3) he kakao. Otira ma te tauhou ki te kite i te kuaka e titiro, kaore tetahi i rere ke i tetahi, engari na te tangata mohio ki taua manu e whakamara- ma ki te tauhou, tera ia e kii koia ano e toru nga wehenga ingoa, ahua hoki i roto i te kuaka, Kaati me whakamarama atu ki nga tauhou:— Tuatahi mo te karoro. Ko tona uma katoa he ma nga huruhuru, ko nga parirau me te tuara i rite ki o era atu, mehemea ki te tino momona, me tango nga huruhuru, ka weti ai, e tata ana ona taimana ki te 3½ pauna ki te 4 pauna ranei. Tuarua, he kura. Ko nga huruhuru o te uma me te kopu he whero, ki te wetitia tera e tata ona weti ki te 2 pauna ki te 2½ pauna ranei, ara ahakoa ma te kanohi e titiro ka kitea te nuinga ake o te karoro, i te kura, te rere ke hoki o nga huruhuru o tetahi i o tetahi, e rere ke ano hoki ina wetitia. Tuatoru, he kakao. Ko nga huruhuru o tona tinana katoa i rite ki o nga parirau me nga tuara o te karoro, o te kura. Kahore tenei kupu e eke ki runga i te kakao "momona" no te mea kaore ona wa momona ina ra ki te wetitia, pawa nuku atu, iti iho ranei. Ka marama pea te manu nei: he kuaka te ingoa iwi, he kura, he kakao, he karoro, nga ingoa hapu. Nga wahi e noho ai te kuaka:— I te wa e iti ana te tai, ka marara noa atu te noho i runga i nga tahuna, i nga taha moana, ki te rapu kai; ta ratou kai he toke no nga tahuna, ki te kake mai te tai. Ka huihui atu ki te wahi mutunga e ngaro i te tai, ki te ngaro taua wahi i te moana ka rere ki nga wahi onepu muremure, kaore he otaota kaore he aba, ka noho i reira pehea te nunui o te kahui, he tatari kia watea nga tahuna i te tai. Ka kitea te kuaka i a Hune, Hurae, Aku- hata, Hepetema tae noa ki Noema, engari ka tutuki te tai kaore e noho kahui, noho marara ai ki nga tahataha moana. Hei a Tihema ka timata te noho kahui, i Hanuere kua kore e noho i nga tahataha moana ua kii te tai kua rere ki nga mania onepu a kua wehi hoki i te tangata. Kaati kei waenganui o nga ra o Pepuere, kua ahua momona, a kua tika hoki mo te patu. Ko te tino momonatanga o te kuaka kei waenganui o nga ra o Maehe. Ki te whakaaro whakamomona ai ratou kia ora ai kia kaha ai mo te hokinga ki Hawaiki. Ko te kakao kahore rawa e tetere ana a kahore hoki ratou e hoki; ko enei pea nga toa, na reira i kore ai e hoki. Te taima e ngaro ai, kei te ahua o te hau te tikanga. Mehemea he Tonga te hau, ka timata te wharau, i te 24 o Maehe, ki a toru nga ra ka rupeke katoa, a mehemea he hauraro te hau i te 24 o Maehe kaore e wharau, ma te huri ano o te hau katahi ka wharau, a ma te iti ranei o te hau. Haere ai te kuaka ki hea ? Ki te korero a nga kaumatua rere ai ki Hawaiki ki te wha- nau, a ka kaha nga pipi ki te rere ka hoki mai • ano. Ehara tenei whakaaro o nga kaumatua i ta mea marama, engari te kupu marama ko tenei, " e rere ana ngaro atu i te tirohanga." Mo ta ratou rere. I te kahui kuaka e noho ana i te tahuna i etahi atu wahi ranei, katahi ka rere katoa te kahui ka matara ake ki te takiwa, katahi ka penei me te pokai pi nei te rere, me te kake whakarunga tino tiketike ki runga, katahi ka maro te rere, kotahi ki mua kotahi ki tetahi taha, kotahi ki tetahi taha, katahi ka hono atu ki to tetahi taha me to tetahi tahi, pehea te roa o tetahi, o tetahi taha, kotahi ano ki mua. Ki te kite te tangata i te wharautanga o te kuaka ko te mea whaka- aroha, i runga i nga korero a nga kaumatua e ahu ana ko Hawaiki, na konei ka nui te aroha