Pukapuka 3, Nama 55
18650715

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
6 Te Waka Maori o Ahuriri.

tae mai ki Nepia nei i rere mai

ano i Po Neke he uta kai mai ma

te Mokena, ma ratou ko ona pa-

keha kia ora ai i te whawhai. No

te Taitei te 13 o nga ra o Hurae

nei ka rere ano taua tima ki Wai-

apu ki te kawe i aua kai.

Ko te Makarini tena kua riro

atu ki Waiapu i runga i te tima

manawa, i a te Ikiripi.

KUA retia e Tareha ki a te Kawanatanga

tetahi wahi whenua i Tutaekuri, mo nga

tau e rua te kau ma rua—hei whenua no-

hoanga pakeha, hei paamu. Ko te rohe o

taua whenua ka timata i te Arawhata i

Waitangi; haere tonu atu i runga i te Rori

tae ki Tutaekuri; haere tonu i Tutaekuri

tae ki nga whiro, ki Okatakapau; haere

tonu atu i konei i te ara ki Taumata Patiti,

i Tutaekuri Waimata; heke tonu i taua

awa tae ki te Wairanga; hei konei ka tika

atu i te papa tika tae ki te taha o te repo,

haere tonu i te taha o te repo tae ki Mote-

ku; mau atu ko Waitotara, haere tonu i

Waitotara tae ki Waitangi; haere tonu i

Waitangi tae ki te arawhata ano. Kotahi

te wati i kapea ki waho o taua reti kei

Waitahanoa—e 20 eka.

Tena hoki te whenua kei te Wairoa kua

hokona e to Raka—kei Turiroa haere ki te

kauru o Waihua. He whenua rahi taua

whenua. Ekore tenei e roa ka pakehatia

taua kainga, a te Wairoa.

Ko te Waka Kaka raua ko te Teira te

Paea kua oatitia hei tangata tumau raua ki

& te Kuini; ka whakarongo tonu raua ki

ona Ture ake atu. Ko te Teira e mea ana

kia hoatu e te Kawanatanga tetahi kara

Kuini mana hei tohu mo tona kainga mo

Tangoio. Ko Aperahama te Iwi Whati

hoki e tono kara ana hei kara mo Petane,

hei tin hinga ma Paora Toki ratou ko ona

Hau Hau

BE WHARANGI TUWHERA MA

NGA HOA TUHI MAI.

Pakohai, Hurae 4, 1865.

Ki a te Kai Tuhi o te Waka Maori.

Haere ra e tenei reta ki te Perehi

kia tukua atu koe ki te " Waka

Maori o Ahuriri " ki nga iwi e rua—

ki te Pakeha, ki te Maori. E hoa

ma tenakoutou. E aku pakeha he

kupu tenei naku kia rongo mai kou-

tou ki te mahi a tenei iwi, a te Hau

Hau mahi kino ki aku taonga—kua

tahaetia e te Hau Hau.

Kua riro taku hoiho i a Karauria

Pupu; kua riro i a Rota Porehua

etahi; kai a te Waihiku tetahi. E

te Hau Hau, kia rongo mai koutou;

ki te tae atu tenei reta me whaka-

hoki mai aku hoiho. Ki te kore e

homai e koutou maku ano e rapu he

utu mo aku hoiho ki ta tena tangata

ki ta tena tangata. Ka mutu. Na

to koutou tangata iti, paku.

Na HENARE TOMOANA.

Patangata, Hune 28, 1865.

Ei a te Eai Tuhi o te Waka Maori.

E hoa, tenei te korero kia rongo

mai koe; a, mau e tuku atu ki te

panui kia rongo mai o taua hoa

maori. No te 25 o Hune ka tahana

nga whare o te Paraone Hakihaki e

te Hau Hau ki te ahi. Ka wera ka

haere atu etahi o te taha Kawana ki

aua whare titiro ai. Ka tae atu ka

tu mai te wahine o te Hau Hau he

poropiti; ka korero mai ki aua ta-

ngata o te taha Kawana. Ko ana

korero tenei; —"Ena e ki a te Pa-

raone i tahuna ona whare e matou, e

te Hau Hau, ki te ahi. Kaore, he

tohu tenei na te Hau Pai Marire ki a

te Paraone mona i kore e tahuri mai

ki te karakia ki te Hau Pai Marire.

Koia i tahuna ai ona whare e to ma-

tou atua ki te ahi. " Te wahine po-

ropiti e korero nei, ko Eta te ingoa.

Katahi ano te atua ko te Hau Pai

Marire! Mau haere tonu ai tana

paipa i tona waha kai haere ai; a kei

te makeretanga o te ngarehu o tana

paipa ana! ka wera nga whare o te

tangata ! Katahi te atua parau.

Na RENATA PUKUTUTU.

Nepia, Hume 12. 1865.

Ki a te Kai Tuhi o te Waka Maori.

E ta. Tenei kua kite au i tetahi

reta no Mohaka. E ki ana tokoono

nga turupa o roto o te Paraki o Mo-

haka E ki ana i te whakatau a ki:

—" He tokoono na Turahiri, e ope

te wai"—mo te kaha o ratou. I a

Turahiri pea e kaha; i aua tokoono

nei he kaha pea ki te kai

taewa—ka ki te puku, ka moe. E

mohio ana hoki au ki tetahi o ratou,

ki a Ihakara. Ehara i te tangata

O

totika nana i motu te kanohi, he ta-

ngata hauarea noaiho.

Naku,

______________Na TOHA.

HE KORERO PATUNGA TA-

NIWHA.

[HE mea tango mai tenei korero i te

pukapuka a Kawana Kerei mo nga

" Mahinga a nga Tupuna Maori"—

he mea kohikohi mai nana i mua i

tona nohohanga tuatahi i tenei mou-

tere. ]

Ko te korero tenei o te toanga o etahi

tangata o mua, ara o nga tupuna, o

nga rangatira o Rotorua.

Ko nga ingoa o enei tangata, ko

Purahokura, ko Reretai, ko Rongo-

Haua, ko Rongo-Hape, ko Pitaka.

Ko te matua tane o enei tamariki,

ko Tamaihu-Toroa.

Ka tupu enei tangata, ka kauma-

tuatia, ka rongo ki te tokomaha o

nga tangata kua mate i te haerenga

i nga huarahi ma Tauhunui, ma Tu-

poro me Tikitapu hoki.

Ko nga tangata e haere ana o Ro-

torua ki Taupo, ki nga maunga ra-

nei, ki te whakatau i o ratou nei

huanga, a, e hua ana te hunga kainga

ki te whaka roanga o aua tira haere

nei, kei te kainga ano e noho ana;

kaore, kua ngaro noa iho kei te ko-

raha e pukei ana.

A ka whakatika mai o Taupo tira,

ko te ara e haere mai ai, ma taua

huarahi ano, i pau nei tera tira ra.

A hua noa te hunga kainga, kua tae

pea kei Rotorua ina te roa, kaore, kei

taua wahi ano e pukei ana.

Katahi ka whakatika tetahi tira

haere o Rotorua, ka na Tarawera, a

Roto-Mahana, ka tahi ano te tira i

ata tae atu ki Taupo. Te taenga,

atu, ka tahi ka ui utu, ka ui mai hoki

te hunga kainga, ui atu aua, ui mai

ana. heoi ka ngaro noa iho. Ka mea

mai te hunga kainga, " I ma'hea mai

koia to koutau na ara i haere mai ai ?"

Ka mea atu te hunga i haere atu ra,

'' I haere mai ma te mania o Kainga-

roa, ma te ara ki Tauhunui. " Ka-

tahi koia ka whakaaroaro taua hunga

o

nei, me te hunga kainga, ka mea,

" Ara, kua tutaki pea i te taua haere,

kaore hoki he huanga tangata o te

huarahi. " Katahi ka haere ki te tutu

ope, ka tae ki nga wahi o Taupo, ka

haere mai ki te whakatau i reira. Ka

tae ki te ara, moe noa; ka huaki te

ata, ka whakawhiti mai i te awa o

Waikato. Ka haere i te mania o

Kaingaroa, ka tae ki te tino wahi i

noho ai te tupua nei a Hotupuku, ko

te ingoa o taua. wahi ko Kapenga.

Rongo kau ano te tupua, rai te haunga

ahua tangata, heoi ka puta kei waho

o tona rua, haere ngaro atu te ope

ra, haere ngaro mai te tupua nei:

kite noa ake, ehara ! kua tata: hoki

rawa ake te taua ra i te kitenga atu

e haere mai ana, ano ! me he puke-

puke-whenua.

Ka tahi ka pa te karanga; " Ko

wai kei muri nei e ! he Taniwha !