Pukapuka 4, Nama 2
18670321

whārangi 2  (6 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE WAKA MAORI O AHURIRI.

te Mea. He haere ta te Arawa i taua

unuhanga he whakangau poaka. Ma-

tiko atu aua e 20; ka roa e haere aua

katahi ka wehea atu tokorima o ra-

tou me te teina o to ratou hoa

pakeha. Ka mate etahi poaka i

taua tokorima ka kitea nga tapuai o te

Hau Hau e ratou. I reira tonu ka

rere ratou ki o ratou pu hei oranga mo

ratou. Kaore ano i ata tahurihuri noa

kua tangi te wai pu a te Hau Hau ki a

ratou. Te oho to mauri o te tokorima

me ta ratou pakeha, tahuri tonu ki te

riri—ki ta te toa tana hanga. Hinga

ake o te Hau Hau tokorua. Katahi ka

hui mai te nuinga o to ratou rua te kau,

ka riri tahi ratou; ko toua whatinga

tenei i whati ai te Hau Hau—ko toua

ahua tonu he whati. Kotahi o te

Arawa i tu a kiko, mauria ana ki te

Whare Turoro o nga pakeha mahia ai

tona tunga. Nga tokorua o te Hau

Hau i hinga na Pene anake i pupuhi.

Ko ia hoki ko Pene i roto ano i te riri-

nga o Arama Karaka i Tapiri i era tau

i kainga ra te tokorima o te Arawa.

Ka mutu nga korero e rongo ana

matou inaianei o tera kainga o Tau-

ranga.

NGA TAKUTA O HERETAUNGA.

HEI te 30 o nga ra o Hune e takoto mai

nei ka whakamutua e te Kawanatanga te

utu i nga Takuta rongoa i nga maori—

engari ma te tangata ano tana takuta e

utu. He kite hoki na te Kawanatanga

kua nui te matau inaianei o nga maori o

Heretaunga ki nga ritenga me nga mahi

a te pakeha; tetahi kua nui te moni e

tangohia ana e ratou i roto i nga tau

katoa mo nga whenua e retia ana. I

mua ai he mea takoto noa aua whenua,

kaore he tikanga o roto; tona tikanga

he whakaheke toto, he taki mai i te

kino. No te katonga mai o te tai pake-

ha katahi ka kiia he taonga te whenua,

ka kitea te moni i runga i te reti. Koia

hoki tenei kua whai rawa koutou; kua

nui atu te moni i a koutou i a te mano

o te pakeha—a ma koutou ano e utu i

nga takuta rongoa i a koutou, kia rite

ki te pakeha e utu nei. Ko ta te Ka-

wanatanga whakaaro tenei, a e tika ana

hoki ki ta matou titiro. Tenei he nui

nga pakeha rawakore kaore e utua ana

e te Kawanatanga he takuta mo ratou.

Ko tenei ma te tangata ano e tango i

tana takuta e pai ai ia hei rongoa i a ia,

a mana ano hoki e utu. Engari ko te

tangata i tu i roto i te whawhai ki nga

hoa riri o to tatou Kuini, ko te mea tena

e tika ana kia utua e te Kawanatanga he

takuta hei mahi i a ia. Tetahi ko nga

mea e whakaaetia ana e te Hupariteneti

kia tukua ki roto ki te Whare Turoro i

Nepia mahia ai i ona mate, ko nga mea

ena ekore e kiia kia utu i te Takuta.

Engari ko te tangata e mahia ana tona

mate i tona kainga ano, engari tena

mana ano e utu i tona takuta. Ki te

ritenga pakeha ko nga tangata rawa kore

anake e tomo ana ki te whare turoro, ko

nga tangata e whai rawa ana ekore e

haere ki reira. Na me whakaaro nga

rangatira o Heretaunga ki tenei.

HE TIMA PAE KI UTA.

I TERA nuipepa o te tuatahi o Maehe

nei i whakaputa matou ki te matenga o

te Ta o te Iwiningi, he tima e rere atu

ana i Nepia ka rere ki Akarana. I rere

atu taua tima i Nepia i te Turei te 12 o

nga ra o Pepuere. Te kau ma waru

nga tangata mahi i runga, tokotoru he

mea eke kau atu—hui katoa ka rua te

kau ma tahi. Ko nga hipi i utaina atu

i Nepia kotahi mano e toru rau. Ka

rere tonu te tima ra, a no te weherua-

tanga ka tae ki waho mai o Turanga.

Kua kaha rawa tenei te marangai, kua

kore e kitea atu a uta, a hea atu. Rere

tonu te tima ra, na te mea ka eke pu ki

runga ki nga toka o ko atu o Turanga.

Kaore i kitea atu te ahua o te whenua

o te aha, i te pouri. Katahi ka wehi ra-

wa nga pakeha i runga; e mahara ana ho-

ki ko te mate katoa ratou. Ko nga mea e

moe ana i raro ki hai i ata kakahu i nga

kahu, rere kautahanga ana ki runga.

Ko te ngaru hoki e hiki tonu ana i te

kaipuke ki runga ka kurua iho ki runga

ki nga toka, mahara ana tera e hinga

nga rewa ki runga ki a ratou; ko nga

hipi hoki hamama ana nga waha ki te

tangi; ko te haruru o te tai, ko te roro-

hutanga o te hau, ko te pouri tetahi—

he hanga whakamataku rawa ia. Kaore

i roa ka pakaru a raro o te tima ka poko

nga ahi i te wai, E huri haere tonu ana

te ngaru i runga i te kaipuke, wheku-

wheku ana nga tangata. Katahi ka ta-

pahia te rewa o waenganui he mea kia

mama ake te kaipuke—hui atu ana nga

tangata ki te ihu. Tae kau atu una ra-

tou ki te ihu ka pakaru te kaipuke i

waenganui, pororere ana—noho ana te

kei i runga i nga toka ki waho, neke atu

ana te iho ki te taha ki roto, Muri

tonu iho ka ki i te wai ka totohu—otira

ki hai i ngaro rawa nga niao. Ko te

kapene me etahi o ratou i piki ki runga

ki te rewa; ko etahi kaore i kaha te piki

i te matao, i te iwikore noaiho. Kua,

mate katoa ratou i konei mehemea e ka-

to ana te tai; engari he tai heke ia, na

reira i ahua pai tetahi wahi. No te ata

katahi ka kite atu a uta, e rima te kau

iari pea te pamamao atu—ko te tui kua

pakihi rawa. Katahi ka mauria te poito

ka whitikitia ki te raina (taura nei) ka

kawea ki uta e nga heramana tokorua—

ka tae era ki uta. No te kumenga mai

ano kia eke etahi ki runga ki te poito

he motu anake te raina i nga toka. Ka-

tahi ka kau mai ano tetahi o nga mea

kua u ki uta me te poito ano; ka tae

mai ki te kaipuke ka whitikitia ano he

taura, ka eke tetahi mea peke kore ki

runga, ka kau ano te mea matau me te

to haere i te.

i te taumaha o to mea peke

whiua mua e te