Pukapuka 6, Nama 9
18691216

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
38 TE WAKA MAORI O AHURIRI. nga mea katoa o roto me te wahi whenua e tu ana hei a mea, ko ana hoiho me ana kaata, hei a mea, ko ana moni hei a mea, a pena tonu ona taonga katoa. He " Wira" to te pakeha ingoa mo taua pukapuka. Ka tuhia ki roto nga ingoa o tetahi tangata tokorua i pai ai ia hei whaka- haere i nga tikanga o tana Wira me ka mate ia. A, ki te puta he wha- kaaro ke mana i roto i te roanga o tona oranga kia waiho ona taonga he tangata ke (he mea hoki pea kua kino ki a ia nga tangata i kiia e ia i roto i tona Wira hei waihotanga mo ana taonga), penei e pai. ana kia haea atu tera Wira ka mahia he mea hou, ka tuhia he tangata ke ki roto hei waihotanga mo ana taonga, a ka tangohia te Wira whakamutunga e nga tangata whakahaere hei tauira mo ta raua mahi. Ma konei huki e rongo ai te tamaiti tutu ki te tono a tona matua—he wehi hoki koi haea te Wira, koi kore he rawa mona me ka mate tona papa. He ki tenei na te pakeha ki tana tamaiti me ka turi ki tana korero ;—" Akuanei wha- karerea e au taku Wira kua tuhia nei, a ka waiho aku mea ma to teina" —heoi kua mataku te tamaiti kua rongo. Na, ka, mate te tangata nana ka mauria te Wira e nga kai whaka- haere i whakahuatia ki roto, ka mau- ria ki te Hupirimi Kooti ka oatitia raua ki reira kia tika ta raua mahi, a ma te Kai Whakawa ote Hupirini Kooti e homai he mana ki araua kia mahia e raua nga tikanga kua tuhia ki roto e te tangata nana te Wira i tona oranga. Katahi ka mahi raua; ka hoatu tenei wahi whenua ki tena tangata, tena wahi ki tera tangata, tenei mea ki tetahi atu tangata—ka mahia nga mea katoa ki runga ki ta te Wira i ki ai. Ka mutu ta raua mahi katahi ka tirohia e te Hupirimi Kooti te tika te he ranei o ta raua whakahaere i nga tikanga o te Wira o te tangata kua mate. Na, he tikanga tenei na te Ture kia ora nga huanga o te tangata kua mate—ko ia kua ngaro engari e mana tonu ana tona reo ki te ao i roto i tona Wira. I ki noa ienei ko te matua o te ta- ngata ko te Ture. Ka kore he Karauna Karaati ka kore he Wira ka rere noa mai te tangata ke atu ki te tango i te kainga i runga i te ritenga maori— me te kereru e popo ana i runga i te ti. Ko te ki a te tangata e ki nei na te Kooti i pau ai tona whenua he parau tena—engari nana ano. He ngahau ki te tango hanga, he wha- karongo ki te patipati a nga pakeha apo noa. Engari mehemea e ngakau pupuri ana te tangata i tona whenua ka mau tonu ano, ekore e riro. Na reira hoki i hereherea e te Kooti etahi o nga whenua kia mau ai ki nga tangata nana, tuku iho ki nga

tamariki. Ko tenei kati nga ta- ngata te hopohopo; me tuku nga whenua katoa kia mahia e te Kooti kia whai ingoa ai te tangata ki ona kainga, kia mau ai tona mana i a ia ano e ora ana, i muri hoki o tona matenga.

HE kupu ano tenei na matou mo te mahi a nga tangata e moketi nei i o ratou whenua. He tikanga pakeha ano tenei te moketi, engari e mate ana te tangata i runga i taua mahi. Kia mohio rawa te tangata ka tika ia ki runga ki tena mahi. Tena ko te tangata maori e tauhou ana ki taua hanga. E pai ana ano te mo- keti ki te pakeha totika, te pakeha whakaaro rangatira. Tetahi, ko nga kai whakamaori kia tika rawa ta ra- tou whakaatu i nga tikanga katoa o roto o te moketi kia marama i nga maori, koi tuhituhi he noa i o ratou ingoa. Kaua rawa te tangata e tuhituhi i tona ingoa 1d tena hanga ki te moketi, ka pa ra ano kia mara- ma rawa i a ia nga tikanga katoa o roto katahi ka tuhi i tona ingoa—ka kore ranei. E titiro ana matou ki nga moketi e mahi nei nga maori inaianei e kino ana nga tikanga o roto. Te waiho te moketi mo nga moni anake o te nama a te tangata e takoto ana i te takiwa i tuhia ai te moketi. Otira kaore e pena ana. E penei ana hoki te kupu o roto a nga moketi e mahia nei ara,—" mo nga hanga hoki e tangohia ana a muri ake nei." Na, ko te whenua hei punga mo nga mea kua tangohia ketia atu hui ki nga mea e tangohia ana i muri i te tuhituhinga o te moketi. Katahi ka mahi te pakeha, ka whakaatu i ona hanga hei poapoa kia ngahau te tangata ki te tango, ka rite ki te ika e mau ana i te ma- tou ; nawai ra ka taumaha tonu te tangata i tana mahi tango, i te ita- reti hoki (moni apiti nei), tona mu- tunga iho riro ana te whenua—he kore hoki kaore e kaha te tangata ki te whakarite i nga hanga. Engari ki te moketi koutou apopo ake nei me waiho te moketi i runga anake i nga hanga kua tangohia ketia atu— kaua tenei kupu e homai ki roto,