Pukapuka 8, Nama 12
18720619

whārangi 83  (6 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua82
84titiro ki te whārangi o muri


 
TE WAKA MAORI O NIU TIRANI. 83 Ko Muaupoko hoki me pena ano ratou. Kua tae mai tana panui mo Horowhenua ki te Kai Whakawa; na me waiho e ratou te Kai Ruri kia mahi ana, kia oti pai ai te raruraru o tena kainga. Kei takoto he tonu tena whenua, ka penei menga tau kua hori nei—he maha noa nga hui maori kaore i oti te mahi, ko te kai anake i pau.

TE MATE KOROPUTAPUTA.—Kua kite pea nga tangata maori i roto i nga nupepa o mua ara i to " Karere Maori" i etahi korero whakatupato mo tenei mate whakawehiwehi mo te koroputaputa, he whakaaro no matou kua, warewaretia pea aua kupu whakatupato i tuhi ai matou i etahi whakaaro mo taua mate. Kua rongo katoa nga maori me okaoka te tangata e te takuta, ekore e pangia e tenei mate, na, ka tohe rawa atu matou ki a koutou ki nga hoa maori kia kaua e ngoikore ki te haere ki nga takuta koutou ko a koutou wahine ko a koutou tamariki kia werowerohia mo tenei mate. Ko te tino take i whakamahara ai matou i nga tangata maori kia tere tonu ki te hopu i tenei oranga nui, ko taua mate kua kitea ki konei ki Po Neke nei. Kotahi te pakeha i pangia e taua mate otira kihai i tino ngau kino ki roto ki a ia, hei aha koa tena me tahuri nga mea e ora ana me tango i to mea hei arai atu i taua mate i a ratou. A, haunga tena, me horoi tonu te tangata i tona kiri i ia ra i ia ra, mo horoi hoki i ona kakahu—he mea kino rawa hoki te paru, ko te paru hoki te tino putake o nga tini mate. He maha no nga kupu whakatupato o mua koia ai i koro e whakaroaina he korero ma matou inaianei; engari kahore matou i pai kia noho puku i te mea kua kitea taua mato nanakia rawa i waenganui i a tatou, koi ki hoki o matou hoa maori " kahore koutou i whaka- marama mai ki a matou." Mehemea ka rokohina kei te noho tupato te iwi maori ekore rawa e nui te kino ; engari mehemea ka mangere ekoro rawa e mohiotia te mutunga. Kia mahara rapea koutou o o matou hoa maori ki a matou kupu whakatupato i runga ake nei, kei ki koutou i ngoikore matou ki te whakapuaki i o matou whakaaro ki a koutou mo tenei mate mo te koroputaputa. TE HUI KI NEPIA I TE 24 O MEI.

I TERA putanga o te Nupepa i ki matou ka taia nga korero o te hui ki Nepia i te 24 o Mei; kahore hoki i tae mai aua korero i reira, katahi ano ka tae mai to nupepa o Heretaunga, heoi ka tangohia mai nga rongo o te hui hei titiro iho ma nga hoa Maori i nga wahi katoa o Niu Tirani. I te tekau ma tahi o nga haora o te ata ka huihui katoa nga Waranatia o Nepia, me te maha hoki o nga tangata ke atu, maori, pakeha, hoki. Ka mutu te whakatutu i nga Waranatia katahi ka tu ake ta ratou rangatira 1d te hoatu i nga tohu toa ki nga mea i kitea to ratou maia i roto i nga whawhai kua pahure ake nei. Ko te ingoa o Henare Tomoana te mea i karangatia i te tuatahi, katahi ka tu mai a Henare ki te aroaro o te rangatira o nga Waranatia ka panuitia e taua rangatira nga mahi maia a Henare me tana piri pono ki a Kuini Wikitoria me te Kawanatanga. Ka mutu tena katahi ka hoatu e taua rangatira te hoari ki a Henare. Ko taua hoari he mea tuku mai e Te Kuini ma Henare he hoari pai whakaharahara. Katahi taua rangatira ka ki ki a Henare : " Na te Kuini tonu i tuku mai tenei hoari mau he tohu whakahonore rawa tenei i te hoia. "Kia ora tonu koe hei kai-mau i tenei hoari; tukua iho i muri i a koe ki au uri kia mahara tonu ai ratou ki te whakahonoretanga a te Kuini i to ratou tupuna." Ka mutu tana korero katahi ka rangona te reo o te whakaminenga ki te hipihipi hure. Katahi a Henare ka whakahoki kupu ka whakawhetai ki te kai homai i te hoari ka whakaarahia ka karanga ia: " E ma ana e kanapa ana te mata o te hoari nei inaianei, whai- hoki ko taku piri pono ki a Te Kuini ka mau tonu." Ko Raka kai-whakawa (S. Locke, Esq., R.M.) te Kai-whakamaori o nga korero. Tera ano etahi pakeha i riro i a ratou nga tohu toa mo ta ratou inaia ki Ngatapa ki era atu parekura. Ka mutu tenei wahi o te mahi mo taua ra ka haere nga Waranatia he wahi ke ki te pupuhi i nga purepo me nga pu Maori hoki. I tenei taima kua huihui nga tangata Maori e 300 i waho o te whare nui i whakaritea mo ratou. He mea whakapaipai a roto a waho hoki ki to kara ki te rau rakau. Ko taua whare i whakaritea hei whare kai ma nga Maori i karangatia ki reira e nga pakeha ki te whakahonore i to ra i whanau ai te Kuini; tetahi tikanga hoki o taua hui, ho hakari na nga pakeha o Ahuriri ki o ratou hoa Maori hei whakahoki i nga tini atawhai a nga Maori ki nga pakeha o Heretaunga. E rima nga teepu, 1S6 nga Maori i noho ki te kai.; ko Te Roori (J. Rhodes, Esq.) tia tiamana. Ka mutu te kai ka whakakiia nga karaihe ki te waiua ka tu ako ko TE ROORI (J. Rhodes, Esq.) kai ki: E aku hoa, e aku hoa piri pono ki a Te Kuini. Ka nui taku koa mo taku kitenga i a koutou i runga i tenei tikanga pai. Na nui taku whakapai ki a koutou mo to pai o ta koutou whakahoki mai i to karanga a nga pakeha. Kahore e taea te hui penei me i karangatia i roto i nga tau kua pahure ake nei. He maha o koutou kei to mohio he mano tini o nga tamariki a To Kuini kei te whakapai ki a ia i tenei rangi penei me tatou e whakapai nei; tena rapea me inu tatou i tetahi karaihe whakahonore ki a To Kuini mo ana tamariki. Ka mutu to korero a, Te Roori katahi ka hapainga te reo o te hui ki te hipihipi hure. Ka, mutu tena ka tu ko TE HIIRI Kai-whakawa (II. B. Sealy, Esq., R.M.), Ka ki ia : Maku te karunga tuarua mo tenei rangi. Kua waiho maku o whakapuaki i etahi kupu whaka- pai mo tetahi rangatira e whakahonoretia una e koutou katoa, kua nui tana koa mehemea i kite ia i tenei huihuinga. Ahakoa kua kito te Kawana i a, koutou mo etahi ata o nga iwi o Niu Tirani, kahoro ano iu i kite i to hui penei. Ko te tikanga hoki a nga hui a nga maori ki te aroaro o te Kawana. he korero i nga tikanga o nga tautohetohe me nga mea pera. Tena ko tenei, e huihui ana tatou i tenei rangi ho teina he tuakana ; ko nga tangata maori o Heretaunga nga mea tuatahi ki te whakaako ki a matou i te tikanga o nga hui o te maori ratou ko te pakeha, He kara- nga tenei ki a koutou katoa kia whakahonoretia te Kawana. Kei runga ko RENATA : Ka nui taku whakapai mo nga korero o tenei rangi. Ko taku whakaaro e rite aua ki to te Kawana, me o nga pakeha katoa kua hui mai i tenei rangi, kia whakahoa tetahi ki tetahi. Te take i haere mai ai matou ki tenei hui he whakaatu i ta matou piri pono ki a to Kuini, i ta matou whaka- hoa ki nga pakeha. Ko te tikanga hoki a te Maori mehemea he tikanga nui o korerotia ana ka karanga- tia he hui hei korero ; heoi ko ta matou haerenga mai ki konei i tenei rangi he tohu no ta matou piri pono ki a Te Kuini. Ka nui ta matou whakapai me ta matou whakawhetai mo tenei hakari. Kei ia iwi tona tikanga ake, waiho ma matou tenei hei tohu mo to tatou whakahoatanga. Ko te take i koro ai he wha- whai ki Heretaunga ko te piri pono a te Maori ki Te Kuini o Ingarani. E whakapai ana ahau ki nga korero katoa kua puakina i tenei rangi, heoi ka karanga ahau kia whakahonoretia te Hupiritene me nga pakeha o Nepia. Kei runga ko TE WIRIHANA (J. N. Wilson, Esq.) : He tu ake taku he kupu mihi ki nga Rangatira Maori o tenei Porowini, engari me matua whakama-