Pukapuka 8, Nama 2
18711202

whārangi 12  (10 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua11
13titiro ki te whārangi o muri


 
12 TE WAKA MAORI O NIU TIRANI. me nga Rerewe. I etahi atu Pare- mete te mea nui e whakaarotia ana ko te whawhai ko te tutu o te hunga tutu. I tenei Paremete he whawhai ano te whakaaro, engari he whawhai ki nga kino whenua kia whakapaitia ki te rori ki te rerewe; he whawhai ki nga kuaretanga o te tangata kia akona—ara ko nga tamariki kia akona ki te Kura. Na, ka ki matou he tohu pai tenei mo te motu ko te haeata o te rangi ka kitea. Ko nga tikanga enei mana e whakanui i te tangata, mana e whaka- pai i te nohoanga o te poaka raua ko te kiore hei nohoanga tangata hei wha- katupuranga kai, mana e whakamahi i te tangata kore mahi, mana e whangai i te poaru me te pani, mana e whaka- kore i te riri e whakatupu i te pai, mana e whakaputa i te rongo o to tatou motu, mana e homai i te matauranga me te oranga me te whairawatanga noatanga atu. No konei te Kawana- tanga i tino hiahia ai i tenei takiwa ki te hoko i nga whenua e takoto koraha ana hei papa whakaaranga mo enei tikanga, hei whakatutukitanga mo enei painga mo te katoa. Ko ta te Kawa- natanga mahi hoki tena, i kiia ai he Kawanatanga, he whakahaere tikanga hei oranga mo te katoa—te mahi hoki mo te katoa he awhina i te Kawana- tanga kia ata puta ai ona ritenga. E tika aria kia whakaputaina e matou tetahi kupu i konei mo te mahi a Nga- tiparakiore o Porangahau i tenei huinga o te Paremete kua hori ake nei. Kua taia atu i tera nupepa nga korero o te hokonga o Tamaki e te Kawanatanga. Ko tena whenua he whenua takoto kau o mua iho, kaore e mahia ana, kaore he momonatanga e kitea ana, ko ona tangata ruarua nei e noho mohoao noaiho ana—tana mahi he whakangau poaka, he wero manu, he kai i te ureure kiekie, he keri aruhe, he ha- moemoe noa i te ra. Na, mea ana te Kawanatanga kia whakarangatiratia taua whenua, kia whakanohoia ki te hunga mamahi kia tupu ai he hua i te koraha, kia rangona te waha tangata te waha tamariki ki nga wahi e rangona ana inaianei ko te ngongoro anake o te poaka me te tangi a te manu. Katahi ka korerotia kia hokona. No era tau noa atu, i te oranga noatanga atu o te Hirawanui, ka timata te korero, a wha- kaaetia ana e taua koroheke. E mea ana matou mehemea i ora taua kau- matua kua kore e tokomaha nga ta- ngata e rere mai ki te whakararuraru. Heoi, he maha nga hui i korerotia ai te korero mo te hoko. Katahi ka kawea nga panui a te Kooti Whakawa Whenua ki nga wahi katoa o te motu, rongo ana nga iwi me nga tangata katoa—ehara i te mahi i mahia i te kokonga o te whare. No te mutunga o te whakawa he maha ano nga hui, a oti marire ana te korero riro ana nga moni a te Kawanatanga i nga Maori, riro mai ana hoki te whenua. Heoi, te riro ma nga iwi e eke nui ana ki runga ki taua whenua mana e whaka- raruraru; riro ke ana ma Ngatipara- kiore, te iwi e tokoiti ana ona tangata i uru ki runga—ehara hoki i te wahi rahi to ratou paanga ki reira. Ko Puketoi ke to ratou kainga, kua hokona noatia atu hoki ki te Kawanatanga. A ki ana to ratou rangatira (a Henare Koura) i te aroaro o te Kooti i Wai- pawa kaore ano ia kia hoko noa i taua whenua a Puketoi. No te whakaatu- ranga a Raka i te pukapuka o te hokonga me tona ingoa (to Henare) e mau ana katahi pea ka whakama. He Kai Whakawa tena tangata; engari me titiro ia ki tona ahua ake—te tika, te peheatanga ranei. Na taua tangata i whakahau ki tona iwi, i runga pea i te ako a ona hoa pakeha, kia tahuri ki te Kawanatanga whakararuraru ai i taua hoko o Tamaki. Kia mohio koutou, kaore i noho tona ingoa ki roto ki nga Karaati; kaore hoki ia i ki he whenua tana. ki reira—engari he whakararuraru noa tana, he kawenga na te puhae ki etahi rangatira nana i whakahaere te mahi. Katahi ka tuhia te pukapuka a taua iwi ki te Paremete, he inoi kia pakarutia nga Karaati i whakapaua ai nga moni a te Kawanatanga, kia tua- ruatia hoki te whakawa—(kia tuaruatia hoki pea te utunga.) Ka tuhia ki roto ki taua pukapuka nga ingoa o nga hakorokoro, nga hakuikui, nga tama- riki kai u, me nga tangata ke atu; he mea kohikohi noa mai kia tokomaha ai he ingoa. A, haere mai ana ratou me ta ratou pukapuka ki Po Neke nei ki