Pukapuka 8, Nama 23
18721212

whārangi 151  (8 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua150
152titiro ki te whārangi o muri


 
TE WAKA MAORI O NIU TIRANI. 151 mai he Kawana hou ka mahi tonu au i te pai. E hoa e te Kawana haere ra. Tera te pukohu mau tonu mai i Pukehika, Eo te ara tonu ia i haere ai taku torere. Tahuri mai ki muri ra kia ringia atu hei wai kei aku kamo. E hara i au, nana rawa i tuatahi, Nau rawa i tuapeka ki te iti i au ; No reira te ngakau i whakawairangi ai, He kanohi aroha noko ki a koe ra.

Ka mutu te waiata a Ihakara ratou ko tona iwi ka tu ko MEIHA. KEEPA, ka mea:—

" Haere mai e te Kawana ka hoki ki runga ki ou moutere ; no te mea kua tau iho te rangimarietanga ki runga ki tenei motu. Kua rite hoki iau kupu i kiia e koe i Poneke i to matou haerenga atu ki te kawe atu i a Mete Kingi. I puta hoki tau kupu i reira, e rua nga Ingarangi, ' ko Hikurangi ko Wha- kaari.' Heoi, whakaritea ana e ahau, o to pononga, e te kai hapai i ou ringaringa. Heoi ra, pehia ana e au te kino. Inaianei kua huihui nga tangata ki Hikurangi; kua watea atu nga pokeke ao i runga i nga maunga, kua whiti iho te ra ki nga raorao nei; kua tauwharewhare iho te pai ki to takiwa ; kua puta hoki ou arohatanga ki au ki a Meiha Keepa, ki a Kapata, ki a te Mokena, ki a te Pokiha o te Arawa ; ki a Henare Tomoana me etahi atu rangatira nana i hapai ou ringaringa. Ko matou hoki ko enei iwi kua takoto atu ki roto ki te ture e kore ai e tika tenei ki kei a matou, ko oku iwi te kino. No te mea kaore ano oku tupuna i haere noa ki te patu i etahi atu iwi. He mea tiki mai au e enei iwi ka haere atu ahau ki te awhina i a ratou. Ko nga iwi anake i haere mai ki te patu i au ki te roro o toku whare. Me taku kino, kino iho ano au ki taku whenua ake. Ko te take i tae ai au ki te hapai i te hoari ki runga ki nga iwi nau, na te Kawana. Na ko te kupu a Ihakara e ki nei he tangata pai ia, i heke iho tona Whakapono me tona Kawanatanga i te rangi, kaore au i kite i tona pai. Ehara hoki te mate o Taranaki, o Waikato, o Ngatiporou, i te mea na ratou ake te he. Engari na te upoko o te ika. Ko Wairau te tuatahi, ko Heretaunga te tuarua, ko Whanganui te tuatoru, to tuawha ko te pakanga nui o te motu nei. Na Matene, na Wi Tako ratou ko ona iwi aua kino i hoatu hei mate mo era iwi. Koia tenei matenui e mate nei tetangata me te whenua. Ko tenei, e te Kawana, ko aua iwi ano e hanga nei i te mate moku ki runga ake ano ki toku whenua ano. E mea ana kia pau i a in toku whenua ka hoki 1d Maungatautari. No te mea kua tae a Tapa, a Ihakara, kia whakahokia mai o ratou kainga. Na, kua whakaaetia mai o ratou kainga ki a ratou. Ko tenei e Kawana ka poropiti ahau i tetahi kupu ki a koe hei pupuri mau. Taihoa a te Atiawa ka hoki ki tona kainga me Ngatiraukawa ki tona kainga, ka tae ki reira ka tahuri mai ki te whakamate i te Whaka- pono, i te Kawanatanga, ka tahuri mai hei hoa riri mo taua. E hoa ki te rapu koe i te he i au me oku iwi e kore koe e kite. Ehara oku tupuna me oku matua me oku iwi i te mea mohio ki te mahi i nga mahi kino penei me enei iwi e tango nei i to matou kainga. Ko tenei, e te Kawana, haere e hoki ki runga i ou mahi. E kore e puta atu he kino i au me oku iwi, no te mea he rangatira ahau, he iwi ranga- tira hoki oku. Kua paku te rongo o tenei raruraru ki te motu katoa; kua tae mai koe i tenei ra kia kite i a matou, i to matou kino, ki te poroporoaki iho hoki ki enei iwi; heoi, kua kite koe kua hoatu ( matou ki te Ture—ara ki te Kooti Whakawa Whenua Maori. Heoi ra, haere atu me to hoa runga i nga mahi pai o to tatou Ariki i runga:—

Oku rongo e hau atu ana ki te Taitokerau,, Piki ana au nga. pikitanga ki Puketeitei ki maunga Tihore Ko au tamoea ra e te Anikohu te maheatanga kowairere; Okioki ana i te paepae o te whare Matamunu, Kia homai te hopi, te karaihe, te kaone, Hei whakakohiko noa i te taha rangi, Hei titiro iho ki to taha e pai ana, E huro ana, e rawe ana, o topia ana, e koiri ana— Ka tae ano ki te taha o te Whaiti Kia horahia te pukapuka, Kia tuhituhia ki te reta, kia ringitia ko au. Eo wai koia te Atua o te Rangi ka tino kite ? Ka rongo ra e hari korero, ka tarara e te ngutu iti; Ka tararo e te ngutu rahi, ko te whakatauki au a te tangata. He tawhito au be uri matua, e ai haere ki Whangaroa. Ko wai te kai torohu ki te rakau ? I tupu te rau otaota o te ngahere. Na te rau rakau i tohitohia ki te tohi o Uenuku— I tu ana te wairua i te ao. Ka mutu te waiata o te Keepa ka tu ko Wi WAKA Wairarapa;—

" Haere ra e Kawana, korua ko to wahiue, me o tamariki ki tou kainga! Mauria to pai! Ko nga Kawana tuatahi ki tenei motu he kino to ratou mahi. Ko koe kaore ou kino, ko te pai anake tau. Mauria atu to taua pai. E haere mai tetahi Kawana i muri i a koe tohutohutia e koe, kai haere mai ki konei hanga kino ai i o tamariki. Ehara ahau, nga tangata o te upoko o te motu, nei, i te tangata kino. Kawana ka tupu koe hei tangata, Ka ruru e koe i te kete tuauri Hei amonga mau ki te putake o nga korero e. Whakarewaia ki runga te Pakihiwi; He hikitanga, he hapainga, he amonga, he arewa ; He tauira, tukunga o kai, heketanga o kai. Ka heke nga kai ka heke ki te pukenga ; Ka heke nga kai ka heke ki te wananga. Haruru te ika ki te pumatekahu ; Kai te ava tiatia, kai to ara tongakingaki. Uru o Tangaroa ki te karapinepine i uta ra e. Manawanui koki te whatu korongata, Au nei kia nenewha, nenewha. Ka taia te matau a Tonganui, ko Pikitua, ko Pikiaro— Ka whiwhia karawea ka aea te whenua nui, ka aea! He aha to manu e, he titi te manu; He aha te manu e he rakorakoa te manu ; 1Te aha te manu e, he takahi karerangi te manu— Ka tau ki Tahunatapu. Tapikitia e koe te mahanga ki te kawai o te kete. Ko Tara i noho ki a Kori, ko Tara i noho ki Arotea. Te huki totoe, te tahe totoe, te tara e, Kai enei nga amoamohanga. Ka mutu tana ka tu ko TAMIHANA TE RAUPARAHA ka mea; Whakarongo mai e nga iwi katoa nei. He koanga

ngakau tenei noku ka kite nei tatou i a te Kawana i tenei ra. He ra haringa tenei no tatou no enei iwi. Haere mai e te Kawana kia kite koe i a matou katoa; kia mihi atu matou ki a koe i mua i tou hokinga atu hei Kawana mo etahi wahi atu, o era motu. Ehara i te taonga hau te pai e puritia nei e matou e Ngati- toa, e Ngatiraukawa, e Ngatiawa. Kua maha nga tau e noho ana i runga i te whakapono, e pupuri aua i te rangimarie. Me whakapuaki ano e au te pai o te Atua ki te pupuri i nga tangata whakapono kia noho tonu i runga i te pai i te aroha tetehi ki tetehi: Kaore rawa he whakaaro kino e puta ake i tenei wahi. Kua warewaretia nga whakaaro kino ; kua mahue noa atu ki muri, kua ngaro noa atu. Kei te Ture anake te mahinga inaianei mo nga hara o te tangata, o te whenua hoki. Na, koia tenei ko te Kooti Whakawa Whenua Maori e mahi nei e whakahaere nei i nga tikanga raruraru o te whenua, o nga iwi hoki e noho ana i runga. Kua puta mai te kupu nui a Meiha Keepa, i runga i tana whai korero ki te taha ki a matou, kia hoki matou enei iwi ki Kawhia, ki Maunga- tautari, ki Taranaki hoki. E kore rawa matou e haere. Kua maha rawa o matou tau ki tenei whenua noho ai; kua mate katoa hoki o matou matua ki tenei whenua, kei roto i nga urupa e takoto ana nga wheua. No te mahuetanga o a ratou whakaaro kino o o ratou tupuna ka tae mai te Rongo Pai ka tahuri ratou ki te whakapono ki te Atua, ka mate pai ratou. Ko matou ko nga uri o aua rangatira tenei te ora nei te korero