Pukapuka 8, Nama 4
18720131

whārangi 34  (6 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua33
35titiro ki te whārangi o muri


 
TE WAKA MAORI O NIU TIRANI. Whare Kura. Mawai e korero te tini o te kai—haere te taaki, te kuihi, te pikao- kao, te poaka, te aha noa atu. E korerotia ana koia kau te pai o te taka o te kai, me te ata whakatakoto, rite tonu ki ta te Pakeha. Ko nga wai hei inu he pia, he waina, he tinipia, he parani hoki ma te tangata e pai ana ki tena kai. E ai ki te whakatauki a Ngatikahungunu;—" Ko nga uri o Tairapanga ringa whai kai." Ka wha te kau tangata i noho ki te kai, ka mutu era ka noho e wha te kau ano, pera tonu a rupeke katoa. Tera hoki etahi kei etahi atu whare e kai ana. No te mutunga o te kai ka hui katoa ki te marae i te whatitoka o te whare tawhito o Karaitiana, (whare maori). Ka kitea i kona te tangata —te wahine te tane, te tamariki, o te pakeha o te maori. Ko te Pihopa o Waiapu me etahi atu minita, me Rene te minita o nga Katorika, i reira katoa. Ka kitea te whakapaipai a te tangata i reira ai! E ki ana ko Paora Kaiwhata te tangata i pai rawa. Ka whiti te hihi o te ra ki runga ki tona potae " piwara hata," piata ana tera, korekoreko ana te kanohi i te tirohanga atu—kowai kia piri ki tona taha. Ko nga tangata kua whaka- turia hei Komiti whakahaere mo taua Kura ko Karaitiana, ko Raka, ko te Tiemara o te Mata, ko te Wiremu, ko Henare Tomoana, ko Paora Kaiwhata, ko Renata Kawepo. E kore e pau i a matou nga korero katoa i korerotia i taua hui, otira ko etahi enei o nga kupu i rongo ai matou. Na RAKA, Kai Whakawa pakeha, i timata te korero. Ka ki ia;— " Kua mea mai nga pakeha o tenei whaka- menenga kia whakaputaia e au ta ratou whakamihi whakapai atu ki a koutou mo to koutou atawhai nui ki a matou i tenei rangi. Ko nga pakeha katoa e noho nei i tenei hui kai te whakapai katoa ki ta koutou mahi e mahi nei, kai te nui te hiahia o te katoa kia taea rawatia nga tikanga i whakaturia ai tenei Kura. Ka pai tenei ritenga, ka hui tahi nei te pakeha me te Maori ki runga ki nga tikanga nunui. Ma tenei ritenga e mohio ai tetahi ki tetahi, e aroha ai tetahi ki tetahi. He tikanga nui te tikanga i karangatia ai tenei hui, he whakawhetai i te turanga o tenei Kura hei ako i nga tamariki maori ki te reo Ingarihi. Ki taku mahara ko te Kura tuatahi tenei i whakaritea ko te reo Ingarihi hei reo ako i nga tamariki ki nga tohungatanga e akona ana i roto i nga Kura pakeha. I whakamatau ano i mua ki te ako i nga tamariki ki te reo Ingarihi, otira ki hai i ata tika. Engari te Kura i Maketu e korerotia ana i tika te mahi. E ki mai ana te Karaka ki au i kite ia ki reira tetahi kotiro maori e ako ana i nga tama- riki pakeha, maori hoki, i taua kura—he reo pakeha te reo i ako ai. Tetahi, ko Hapi (Hobbs) te taitamariki maori i noho ki konei i mua; e ki ana he kai hoko hea ia inaianei i Waihou, a e riro mai ana ki a ia kotahi mano pauna i roto i te marama kotahi mo ana hea i runga i nga whenua keringa koura. Heoi, kei a koutou tonu te tikanga e tika ai tenei Kura apopo ake nei, e pehea ai ranei. Kia uaua tonu koutou; kia mau, kia tohe tonu koutou ki ta koutou mahi. Me manawanui tonu koutou i roto i nga raruraru, i nga he me nga pouritanga e takoto ana mai kei mua i a koutou i runga i tenei mahi. Kia manawanui, kui u tonu koutou ki te mahi; tera ano e awhinatia koutou e te Kawanatanga—otira kei a koutou te tino tikanga o ata tutuki ai te mahi, kei ta koutou tohe, kei ta koutou manawanui» tanga. Heoi taku, me noho au kia korero tetahi." Katahi a KARAITIANA ka korero. Kaore ano kia ata rongo matou ki nga korero a Karaitiana. Ki ta matou i rongo ai i mea ia no mua ano ratou nga maori i hiahia ai kia whakakotahi ratou ko nga pakeha ki runga ki nga mahi. He maha nga hui o mua i karangatia hei whakatakoto tikanga mo te pera, otira kaore i ata tika. Ka whakahe ia ki te ako a nga Mihinare i te tamariki; kaki kaore i matau te tamariki, kuare tonu. Ka whakahe ia ki te whakaturanga a te Kawanatanga i te Komihana pakeha hei titiro i te tika i te he ranei o te mahi a nga kai whakaako, hei whakahaere tonu hoki i nga tikanga o o o te Ture mo nga Kura. I mea ia ki te whakaturia he Komihana ko ia ano ko Karaitiana te tangata tika hei Komihana. Tera atu etahi o ana korero. Katahi ka korero a KANARA RATA te tangata i whakaritea e te Kawanatanga hei Komihana whakahaere mo te Ture Kura Maori. Ko etahi enei o ana kupu,—" E hoa ma, e aku hoa pakeha e aku hoa maori Me whakaputa kupu au hei whakahoki i ta Karaitiana tana korero. Kaore rawa i tika te whakahe a Karai- tiana i te mahi a nga mihinare o mua. Me whakaaro ki te ahua o nga maori i te takiwa i tae mai ai nga mihinare, me titiro