Pukapuka 9, Nama 2
18730122

whārangi 10  (7 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua9
11titiro ki te whārangi o muri


 
10 TE WAKA MAORI O NIU TIRANI. kia tangohia ki te moni, e pai ana; ka hoatu he moni. Engari kia mohio koutou, ki te kiia he moni me moni anake, kite kiia he whenua me whenua anake—e kore e haere rua. Mea ake ka tu te Kooti Whenua Maori ki Turanga, kua kiia mai au kia haere ki reira ki runga ki te taha o te Kawanatanga; a ki te mea kua marama nga tikanga mo te wahanga o taua whenua i reira ai, penei maku ano e tuku mai tetahi kupu ki a koutou. Kotahi taku e mea ana, akuanei koutou tautohetohe ai ki runga ki te wahanga o te whenua. I puta tenei kupu i au inaianei, he mea kia ata whakaaroaro marire koutou i muri nei." PAOKA KAIWHATA;—" Kua tuturu taku kupu inaianei ko te whenua e homai ki au, kaua te moni." TAREHA.;—" Heoi te tikanga i hiahia ai nga tangata nei kia korerotia no te mea hoki kua rongo matou kua oti te taha ki a Ngatiporou. Kua rongo koe ki te whakaaro o nga tangata e korero ana ki a koe mo te whenua, mo te moni ranei kia waiho atu ai te whenua ki a koe kia whakahokia ki nga tangata nana. He aka koe i kore ai e whakahokia te taha ki a koe? Kua rongo hoki matou ko te kupu whakaae kau kua hoatu ki a Ngatiporou i naia nei—ko te whenua kia oti te ruri ka hoatu ai. Ki taku whakaaro e kore matou e tautohetohe ki runga ki te wehewehenga o te whenua. I rongo au ki Po Neke ko te whawhai i whawhaitia ai ehara i te mea hei tango whenua, engari hei whiu i te hara; ko tenei ka kite au e tango ana koe i te whenua." TE MAKARINI;—" Ko tenei tangohanga whenua kua whakaaetia ketia atu e te Paremete i mua atu o taua korero i rongo ai koe ki Po Neke. Ko taua korero he korero ia mo nga whawhai e whawhaitia ana i taua takiwa ano—a kaore ano hoki he whenua kia tangohia mo era whawhai." TAREHA;—" E pai ana. Engari ka oti te ruri o taua whenua me whakakite mai te mapi ki a matou katoa, katahi ka wahia te whenua. Tenei tetahi kupu aku. Ko aku tangata i haere ki Taupo ki te whawhai ki a te Kooti kaore ano kia tango utu. I puta ano taku kupu ki a te Omana i taku taenga atu ki te taone; ka ui mai ia me i kore ano au i korero ki a koe." TE MAKARINI;—" Na, mo to koutou ui mai ki te wahi o te whenua i au ka peheatia? Me te wahi ma koutou, mehemea ka tango moni koutou. Kua puta ano taku kupu ki nga tangata maori o Turanga ko nga whenua katoa e takoto ana ki waho mai o etahi rohe ki reira ka whakahokia katoatia ki a ratou; ko nga whenua i roto o aua roto ka puritia e te Kawanatanga; a ki te tango koutou ki te moni, penei ko tetahi wahi o te whenua e puritia hei ritenga mo nga moni ka pau i te ruritanga i te ahatanga atu, ko tetahi wahi e whakahoki ki nga tangata i kitea he tika kia pera i runga i to ratou ahua pai, pehea ranei. Mo te ki a Paora i he te waihotanga a Ngatiporou i te wahi ki a ratou hei oranga mo nga Kura; kaore au e kite ana i te he—e mea ana au he whakaaro tika rawa taua whakaaro a ratou. Ko Tareha nei—tenei au kai te rongo ki to korero mo ou tangata i haere ki te whawhai. Maku ano e ata whakaaro marire taua mea ka whakaotia—ko ena anake hoki nga mea e toe ana kaore ano kia rite noa i tenei wahi." HE WHARANGI TUWHERA MA NGA HOA TUHI MAI. Ki a te Eai Tuhi o Te Waka Maori. Ngaruawahia, Waikato, Hanuere 1, 1873. E HOA,—Tena koe. I roto i tenei tau hou i te tahi o nga ra o te marama nei o Hanuere ka turia ki Ngaruawahia nei he mahi takaro, he whakahari mo te tau hou—hui katoa te Pakeha me te Maori ki taua mahi. Ka turia ko te reihi hoiho i mua. Koia kau tera mahi ta te hoiho! Kaore i te mea ka motu te hope o nga kai-eke—he pai ano tona. Muri iho i tera ka timata ki te reihi waka. Rewa ake nga waka reihi e 6; he pakeha anake i runga i etahi, he maori i runga i etahi. Katahi ka puhia te pu mo te tatetanga; katahi ka hoe, kotahi maero me te hawhe te roa o taua riringa. Heoi ra, ka purei haere te pakeha raua ko te maori, ka puta no te pakeha te waka. Katahi maua te maori ka umere katoa, me te pakeha, mo te mahuetanga o nga waka o nga maori; no te mea kaore he iwi o te motu nei i rite ki Waikato te mohio ki te hoe waka—ka mahue nei i te pakeha. Ko te Ngaungau tenei, te tino iwi kaha rawa o Waikato ki te hoe, ka mahue nei i te pakeha ki te hoe waka. Heoi, he whakahoa tonu nga mahi o taua ra takaro, te pakeha raua ko te maori—pena ano me te teina me te tuakana. Tera ano etahi reihi i puta nga maori—ko nga reihi tupeke roa. Ko te mea tino pai i kitea ko te ahua tino whakahoa mai o te pakeha ki te maori; me te mea ano he pakeha katoa; kaore he ahua raruraru i puta, kaore ranei he mahi haurangi i kitea i te mutunga iho. Heoi te mea i kitea he koakoa tetahi ki tetahi i runga i nga mahi takaro. Na HAKI RAITI. [Koia tena—ko te whainga pai tena ma nga Pakeha me nga Maori i Waikato, hei whakatupu i te aroha me te pai ki waenganui i a raua.] Ei a te Kai Tuhi o te Waka Maori. Tamahere, Waikato, Tihema 20, 1872. E HOA. He utu atu tenei mo te Hokioi kua tae mai nei. Whakarongo mai, ko tena manu kua ngaro noa atu—na nga tupuna anake te kitenga o tena manu. Heoi ano te manu e kitea ana e matou he manu hou, na te pakeha—te ingoa o taua manu he Peihana. Ko tena manu he manu kino; ko tana mahi he kai kaanga—e kore rawa e toe te kaanga i a ia. Kia mohio nga tangata o nga whenua kaore ano i nohoia e tena manu ki te kitea kia mohio koutou he manu raihana. Heoi tena. I te 26 o nga ra o Nowema ka whanau tetehi heihei, e ono ana hoa. Ko tetehi o aua manu e rua nga pane, e toru nga karu, kotahi te kaki—he tinana heihei nei ano te tinana. Engari kua mate ia; e rua nga ra e ora ana ka mate. NA TUHAKARAINA Ngatihaua. Ki a te Kai Tuhi o te Waka Maori. Whangaehu, Hanuere 1, 1873. E HOA, tenei aku mahara mo te reta a Hoani Nahe i panuitia i te Waka Maori o te 12 o Tihema he whakahe mo nga korero a Rapata Wahawaha raua ko Tutange. E hoa e Nahe, tenei hoki taku mo tau. Ka tika ano tau ki tau titiro iho. Ko koe anake te tangata nana i ara te po i tae ai koe ki tenei tu korero? Te mahara ai i ara katoa nga tangata i te po. E hoa katahi te tangata korero he ko" koe; inahoki ka ui koe ki Aotea raua ko Horouta. He turi pea koe. Ko Aotea te waka ko Turi te tangata ki runga; tona atua ki runga ko Maru; tona hoe ko te Rakau o Whiti; tona tata ko Whakawaha Tau- pata; nga utanga o runga, ara nga o mai a taua tangata i tona haerenga mai i Hawaiki, he kumara (taua kumara he Kahutoto, a e ngaki nei ano nga uri); tetahi he karaka—a e whawhaki nei ano nga uri. E hoa e Hoani, te mahara iho koe i aitia te tangata katoa i te po. Kaua e hanga whakahe mo te tangata no te mea i haere mai koe me to waka i Hawaiki, me nga utanga ano o runga. E rite tahi ana taua; i haere mai ano hoki ahau me toku waka i Hawaiki, me ona utanga katoa. Te maara i ngakia ai taku kumara ko Hekehekeipapa te maunga i tu