Pukapuka 9, Nama 5
18730325

whārangi 31  (6 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua30
32titiro ki te whārangi o muri


 
TE WAKA MAORI O NIU TIRANI. 31 [Heoi ano nga korero o taua pukapuka, he mea 1 tuku mai nana ki te reo pakeha, na matou i whakaatu ki te reo maori hei korero ma te katoa.] HE WHARANGI TUWHERA MA NGA HOA TUHI MAI. Ki a te Kai Tuhi o te Waka Maori. Waingongoro, Hanuere 8, 1873. E HOA tena koe. He whakahoki tenei i ta Hoani. Nahe o Hauraki. E hoa e Hoani, e he ana to korero. Kia rongo koe, kaore te Kawekawea i mohio ki te haerenga mai o te Whakarauroa ki te kimi i te raumati. Waihoki, ko Kupe te tangata tuatahi ki tenei motu. Tena, ui mai kohea tona Waka? Nga tangata i kite ai a Kupe, tokorua, ko tetehi e pitakataka ana te kumu, e hoe ana. tetehi me te hoe tangata. Tona hokinga ki Hawaiki, ka kite ia i a Turi ka ki atu ia, kotahi te motu kua kitea e au tokorua tonu nga tangata i kite ai au; ui mai mehemea ka ai enei tangata. Na ka haere mai a Turi i runga i Aotea, ka utaina mai te Kumara me te Karaka. Ka mahue atu nga waka katoa. Tena, ui mai ki te take i mahue atu ai nga waka? Ka haere mai a Aotea, utaina mai ana e toru nga utanga, ko te kumara. E ai taku whaka- tauki ko tatua o Rongorongo, ko te karaka, ko te atua, etehi utanga. He waiata ano taku mo nga utanga o toku waka; ko tau waiata kaore i tika ki te kumara, kia tika ai to ki no kona ano tau kumara, ka whakaaturia atu tenei ki a koe:— Taku potiki e, Ko Wharaurangi e, Ka rongo o tipuna ka maka mai ki au. Ma aku e hine ma te huri e, Ma te whakarongo ki te whiti korero. O te whare, tena i taia ai te kahui rongo e. I pipiri ki te po, Nga toka whakaahu o to korua kuku e, O toku rua wawai i, O taku rua pake, Ka wehea ko te tau e, Hoki mai e hine ki te ao marama Whakatutaua ki aku manu e, Te tangata i patua e te tini o Tio, Waiho nei kia taua e, E hine, aku e tangi nei ki te kai Me whainu poe ki te wai O ngata, me te whangongo koe Ki te wai ka rari te mate o Tawhaki e, Whakaputa ki te toru kake te Kaahu Na Tiurangi e, Na Tiupakahi i, Na Kapokai e, Kimi kimi na ana ahau e hiue, I to kunenga mai Hawaiki, I te whakaringa, i te whakawaewae, Te whakanohitanga. Ka maanu e hine te waka i a Ruatea Ko Kurahoupo, ka iri mai tawa I runga i Aotea, Te waka i a Turi, Kau mai taua te ngutu whenua, Kura huaina te whare Rangitaawhi— Tina mai te kumara, Ka ruia mai te karaka ki te tai ao nei. Keria iho e au ko te punga tama wahine Ka riro i nga tuahine. Ia Nonokouri, Ia Nonokotea, Ko te here i runga ko te Korohunga, Kapua mai e au ko te one ki tona ringa, Ko te tokotoko turoa, Ka whiti i te awa Ka inu ia ko Whanganui, Tiehua te wai ko Whangaehu, Ka hinga te rakau, ko Turakina; Tiekeitia te waewae ko Tikei, Ka tatu e hine ko Manawatu, Ka rorowhio nga taringa ko hokio, Waiho te awaiti hei ingoa mona ki Ohau. Takina te tokotoko ko Otaki; Ka mehameha e hine ko Waimeha; Ko nga hoenga pi Waikanae, Ka tangi ko te mapue, E tae hoki ki a Wairaka: Matapoutia, poua ki runga, Poua ki raro, Ka rarau e hine, Ka rarapa nga kanohi ko Wairarapa, Te rarapatanga o to tupuna e, Ka mohiki te ao ko te pai a Whaitiri Kumea ki a Warea Kai tangata ki waho ki te moana Ranga te paepae, Poua iho te pou whakamaro o te rangi, Ko meremere, Waiho te whanau ko te punga o tona waka. Ko te awe maa. Heoi ano Na to hoa Na HATA RIO. Ki a te Kai Tihi o te Waka Maori. Parewanui, Rangitikei, Pepuere 4, 1873. E HOA tena koe. He manuhiri tenei, karangatia ra! E haere atu ana i runga i te waka tukere nui o te Atua raua ko te Ture. E hoa, mau tenei karere e tuku atu ki te karere pakeha, maori hoki, kia mohio ai o matou hoa minita, me nga hoa pakeha katoa, tae atu hoki ki o matou hoa maori No te rua o nga ra o Hanuere i te tau 1873 ka tae mai nga minita o Whanganui ki te whakatuhera i te whare karakia o Reupena, ara, o Ngatiapa, ki Tinio- waitara Turakina. Ko nga minita i tae mai tokotoru, ko te Emare, ko te Rati, ko Honore, me nga pakeha katoa, me o ratou wahine, me o ratou tamariki, ko nga pakeha e 50, ko nga maori, tae ana ki te 49. Whakanui ana nga pakeha me nga minita o te hahi i te whare karakia o Ngatiapa. Kauwhau ana nga minita i te kupu o te Atua. Ko Honore te kai whaka maori i o ratou kupu kia rongo nga maori, otira taea ana e Makirika. Tona timatanga taenga mai ki Turakina tae ana ia ki nga kainga maori kite aua ia i te nui o te tangata o tenei iwi o Ngatiapa, me te whakapono. Inaianei kua kahore te tangata. Otira kaore ano kia rite noa taua whare karakia. No te mutunga o te karakia ka kohikohi katoa nga pakeha, me nga maori i te moni o nga karera nana i hanga taua whare karakia. Kaore ano kia oti noa taua whare; e toru wahi e toe ana. E hoa ma, e nga rangatira, titiro koutou ki te iwi pakeha te whakanui i o tatou mahi. E hoa ma, nga rangatira maori, e hoki ki runga ki te whakapono, o koutou matua, me o koutou tupuna; kua huri atu nei ratou ki tua o te urupa. Tena iana hoki atu tatou ki te whakapono o o tatou tupuna, kaua e waiho e tatou ko te matenga o a tatou tamariki hei take, tane ranei, wahine ranei. Kaore e pai ko enei hei take, engari he mea pai te mate. he mea pai te ora. No mua te mate, no runga ano i nga waka o o tatou tupuna, i haere mai ano ratou me te mate roa, me te ora poto. Waihoki, kaore te mate i waiho atu i Ingarani, i haere mai ano i nga waka o te tiwe, " te mate roa roa, te ora poto." Kaati te korero. Na TE HEMARA RAUKAWA, Monita o Parewanui. Ki te kai tuhi o te Waka Moari. Kaiapoi, Pepuere 15, 1873. E HOA, tena koe. Te kai uta me te kai whakatere o te waka. E oho ana au i te kupu o roto o te Panui o te ono o nga ra o Pepuere mo te hoko haere o te maori i nga takiwa taone. Ko etahi kainga o roto i o matou takiwa kei te pena, kei te hoko haere i a ratou taewa, ti?, ika, me te maha noa atu o a matou mea hoko.