Pukapuka 2, Nama 24
19000215

whārangi 2  (8 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
[NAMA 24. O TE TAU 2]_____TE PUKE KI HIKURANGI PEPUERE TAITE 15th 1900._____[Wharangi No. 2] Wiremu Pere. 2,294 mano. Mohi Te Atahikoia. 1,887 ... Hurunui Apanui. 1,316 ... Taare Mete. 2Q7ra-j. Kereru Numia. 331 ... Tamati Haweti. - 126 ...

Hui katoa enei tangata 5,661. Tai-Hauauru. Henare Kaihau. 2,685 mano. Te Heuheu Tukino. 878 rau. Aohau Neketini. 58i ... Waata Hipango. 440 ... Hone Patene. 1^9 ... Takarangi Mete Kiingi. 178 ... Wiremu Ngapaki. 145 ...

Hui katoa enei tangata 5,096. Tai-Tokerau. Hone Heke. 1,453 mano. Mutu Kapa. ' 867 ... Henare Ururoa. 225 ... Keri Take Te Ahu. • 126 ... Poata Uruamo. 94 ...

Hui katoa enei tangata 2,265. Waipounamu. • Tanae Parata. 887 rau. Taituha Hape. 219 ...

Hui katoa enei tangata 606. Ko te huihuitanga o nga Taane me nga Wahine i pooti i te tau 1899 19 o Tihema 13,628 kai whea ra te 25,000 e ngaro ana, i roto i te tau kotahi .nei, ara, timata i te 1898 tae mai nei ki te tau 1899 i roto i nga Kiri- hipi a te Kotahitanga, i te mea kua whiwhi pooti nga Taane nga Wahine hei pupuri i te ahua tatanga atu ano ki te kaute o nga Kiri- hipi, Heoi hoki nga Iwi, ara, etahi kaore e pooti pea. ko nga Iwi o te Whiti raua ko To- hu, engari e kore hoki e maharatia ake kai reira katoa te 25,000 mano e ngaro nei, i penei ai te titiro a "Te Puke Ki Hikurangi" he nui rawa to kaha o nga Iwi ki te tuku i o ratau Meina, mamae aua te korero a nga kai whakahaere ki te tautoko i taua Mema i te moa kaore he pukapuka pupuri a te Iwi Ma- ori i to ratau tokomahatanga, e pai ai te ti- tiro a nga kai whakahaere pooti ki te wehe- wehe i nga tangata hei tuunga mo tana Mema, mo tana Mema penei i te Iwi Pakeha kai roto tona Iwi i te tuhituhinga e noho ana nga Ingoa, mo te tupono noa ake ki nga ma- hi e tukua ana ma te Iwi e whakaoti kai te mohio nga kai whakahaere ki te tokomaha hei awhitanga mai maana ki tona uma, kua panui a "Te Puke Ki Hikurangi," i te tau tuatahi me te tau tuarua, kia taua te Iwi Maori i roto i nga toru tau katoa, mo te Ngakau Pouri. Te Iwi ata whakaaro marie me te ata titiro, kaua e korero ia tatau Pepa ka maka ake ki te taha, ko nga rongo korero anake me nga rongo Whawhai e tangohia,, kaua te ngakau hei mea nui ake mo era ana- ke, engari to tatau ngaro, ina hoki he takiwa nui te Tai- Rawhiti, ko ona tangata e 5,661 ano, he iti pea kaere i tae ki te Pooti, be iti kai roto i te Rouru Pooti Mema Pakeha ara, me ki 1000 ka hui mai ki te 5,661 ka 6,661 me ki ake ano e 2,000 nga taitama me nga taitamahine kaore ano i whai Pooti, hui atu ki nga ko- hungahunga, ka hui atu ki te 6,661 ka 8,661 kaore e nui rawa te hekenga te pikinga atu o tenei kaute ki runga ki te korerotia tona nui o te rohe Potae o te Tai-rawhiti, e kore e pau te haere i roto i nga marama e rua, i te Pootitanga i te tau 1898 i neke ake i tenei Pootitanga kua hoki ki raro i tenei tau, e taea hoki te aha ua tatau nei i te ahua nana i huna ki roto i te ngakau o te Whenua, na hei maharatanga ma tatau he tika ranei te whakaatu a nga Kirihipi a te Kotahitanga, e panui i roto ia te "Puke me te Tiupiri" he tu- hi tuarua he tuhi tuatoru ranei i nga Ingoa, ina hoki e kore ai e mohiotia kai whea te 25,000 mano e ngaro aha mehemea he tika he pono tenei whika a te Kotahitanga e 89- 000 mano kai roto i a ratau Kirihipi 13,525 i puta mai i tenei tau kua ngaro atu e 26,000 mano me ona rau me ona tekau i roto i te- nei 6 tau, i timata mai i te tau 98 tae mai ki te 99, te Iwi ee te Iwi ee, ahea ano tatau whakaaro ai kite mana tangata ka ngaro n H ki te po, kaati tatau te whakapae ki te Atua o te Rangi o te Whenua o te Moana me te ora o te tangata, kaati hoki tenei ku- pu, na te taenga mai o te whakapono me te Pakeha tatau i patu te kii ai tatau, he nga kau hoha ki te ora haere ke atu ki nga peka piri o te rakau o te ora pupuri ai a ka ma- whaki mai i te tinana o te rakau te taunga iho ko te Whenua e hamama ake ana te rua Tupapaku ko te Whenua e kore e kii ake kaa- ti ano, engari ki te puritia te peka i pihi ake i te iho o te rakau hei whakatipu i te tangata, ka hari te Whenua ki te tuku mai i ona hua momona hei taku toto ki roto ki nga uaua o te tinana, ka tuku mai ki te Ariki o te kahui i te manawa ora hei hapai i te kahui ki ru- nga, ko nga mahi tenei e korerotia nei e te putea whakairo, ma nga mahi ka tika ai te Whakapono ma te Whakapono e tika ai nga mahi pai tika pono, koutou katoa e tautoko mai nei i "Te Puke Ki Hikurangi" ata kore- ro marie kia nui nga korerotanga kaore hoki a tatari nei pukapuka ke atu hei whakararu- raru, pai atu hei hoa moe, na te mea ano ka ata marama te hinengaro ki te ahua o te ngakau pouri, katahi ka maka mai i a koutou whakaaro hei apiti mo a "Te Puke Ki Hiku- rangi" ki te whakaaro ake ka mutu pea nga whakaheehe me nga tautohetohe mo te nga- kau pouri, ka haere tonu te mahi a te "Puke" i tenei ngakau pouri kia oti rano he ture whai mana Amine ac Amine. Kua ngaro hoki e 5,000 mano o te 10,000 o te Tai-hauauru, i roto i nga Pitihana i pu- ta nei i te tau 1898 ki te Paremata o te Ko- roni e takoto mai nei taua kaute i roto i te wahi maru, me pewhea ra he kupu ake ma tatau me penei ake pea, kaore etahi i haere ki te Pooti he tamariki etahi no te Tairawhi- ti, etahi kai roto etahi i te Rouru Pooti Me- ma Pakeha, hui katoa enei ahua tangata me kii ake kia 3,000 mano ko te toenga e 2,000 kai whea ra enei mano e ngaro ana, i te mea kaore i rongona kua heke atu ki Hawaiki i roto i te tau kotahi nei, kaati me kii ake kua matemate kua noho ki roto ki te ngakau po- uri, mehemea ra he tika tenei whika 10,000 mano na te Pootitanga i whakaata mai e 5,096 o te Taihauauru i Pooti te mutunga o te tau 1899 19 o Tihema nei ano, te Iwi i penei ai te kimi a "Te Puke Ki Hikurangi" i roto i nga kupu korero me a tatau whika hei whakaatu hei tautoko i te ngakau pouri o "Te Puke Ki Hikurangi" mo enei mano, tata ka ngaro nei i roto i tenei mahi nui a te Iwi Pooti Mema, otira na te ra i whakaatu mai he tika he pono te ngakau pouri, Amine ae Amine "Te Puke Ki Hikurangi"

Rangitatau. Kereitaone Nota. Ki te Etita o te "Puke Ki Hikurangi." Mau e tuku atu tena reta aku. He haringa he koanga no te ngakau, i takatu ai te hine- ngaro ki te whakaatu kia puta ki waho, kia rangona e te takitini te ahua o toku koa o toku hari i kiia ake nei. He nui toku hari kua tae ora katoa mai tatau nga morehu o te Iwi Maori ki roto i te tau hou oto tatau Ariki 1900, haaunga hoki nga mea kua rohea atu e te Aitua ki roto ki te tau tawhito 1899 ; kua pai era kua tae ratau ki te okiokinga o te tinana mate, haaunga ia te Wairua kei te mahi tera i te mahi i whakaritea e te Kai-hanga o nga mea katoa mana i te waahi i noho ai, a ia Wai- rua a ia Wairua. Na, e te Iwi kua tae mai nei tatau ki tenei tau hou, ko te whakaaro e hiahia ana kia whiwhi tatau ki nga hua ataahua, e tika nei kia puta mai, hei painga mo te tinana Maori, me te Wairua; ahakoa, he aha te mea i whiwhi ai te tinana, te Wairua ranei, i runga i te tika i te pono. Na, kia kaha nga matauranga ki te whakatuwhera i nga huarahi o te tika o te ora ki te Iwi Maori ; kia whiwhi ai te ngakau hihiko ki te waahi e rite ana mana, ahakoa o nga painga o tenei ao, o nga painga ranei mo te Wairua pai tonu. Na, kia kaha te hunga aroha i runga i te tika i te pono ki te tautoko i nga hiahia katoa, era e taea te mahi te whakahaere hei painga mo te tinana Maori, me te Wairua. Na, kia kaha te hunga i whiwhi ki nga painga mo te tinana Maori i tenei ao ki te whakaara ake i te hunga e peehia ana te tinana, e nga mea e tika nei Kia whiwhi te tinana, me te Wairua ki tona painga, koi kopia te whakaaro aroha, koi he te hinengaro ka waiho hei tutukitanga waewae mo te ngakau. Na, e nga taane, e nga Wahine e mau ana te kaha te ora te pai; kia maia, kia kakama ki te whai i te ora rao te tinana mo te Wairua; enei e rua kia mau rawa i a koutou ano e ora ana e kaha ana i tenei ao. Na, e te hunga e mau ana te kaha te ora • te pai; e peehia nei te tinana e nga mea e matea ana e te tinana me te Wairua; kia mataara, kia hihiko te whakaaro ki te wha karongo ki nga matauranga e waere nei i te - huatahi e whiwhi ai te tinana me te Wairua ki nga mea e matea ana, ahakoa he aha te mea; whaia kia mau, kia wawe te taka stu tetahi waahi o te. Wairua pouri; kaua hei takare nui kia riro mai nga mea katoa e matea ana e te tinana i te ra kotahi, i te Wiki i te marama i te tau ranei, kia ata haere koi tutuki, ka moumou to mahi; kaore hoki he painga o te taha pakaru ki a koe, o te Whare wera ranei i te ahi, koi oho te koa raua ko te hari i a koe, ka oma ; ka waiho ko te ngakau pouri kia kai ana i tana Ika i te Haku, ahakoa mahi mo te tinana mo te Wairua ranei kia ngawari, kia ata haere te whakaaro, kia rite ki te waahi e taea e te whakaare me te tinana te mahi. Na, e nga taane e nga Wahine rapua te matauranga e taea ai nga mea e hiahiatia ans hei painga mo te tinana me te Wairua, ma tera hoki ka taea ai nga mea e takatu nei te tinana me te Wairua i te po i te awatea. Na, e te hunga whai Whenua, kia mau te pupuri i te iti oneone i toe iho ki» tatau, whakakorea rawatia ato te hoko, ina hoki ka kite iho i te Pire a te Pirimia i mahi nei mo te Iwi Maori, me o ratau Whenua, kua rereke i ta tatau i k e ai. me nga wha- katikatika, i paahitia e te hui o te Kotahita- nga i Papawai; ko te upoko Poari kua kore tera, he Kaunihera tenei, ko te kore o te hoko, kua kore e pera me to te tuatahi; engari kua hoko i naianei, no konei kua awangawanga toku ngakau i naianei mo te ahua o tenei Pire; heoi ano te whatuaro a tenei Pire, i whakaae ai ahau ki te tautoko i te Pire Poari, ko te whakamutunga atu i te hoko, kaati kite iho nei kua whakaaetia ano te hoko, a mehemea era tenei ahua o te Pire nei e paahitia peratia kaore he painga o tenei Pire ki a tatau, ki nga Iwi e mea nei me mutu te hoko. Na konei i hoki atu ai te whakaaro ki te ki penei atu ki a tatau kia mau te pupuri i te iti oneone i toe iho ki a tatau, kua kore he Ture i naianei hei pupuri i nga toenga Whenua, ma te whakaaro tonu e whakaaro he mate taua mahi te hoko Whenua. Na. ka marama mai koutou koia nei taku whakahe i naianei ki tenei ahua o te Pire a te Pirimia i naianei, he pai mehe- mea era e taea te whakatika ki tona hangai- tanga ki -te tino whakamutu rawa atu i te hoko Whenua Maori, engari te hoko whaka- rawaka e pai ana au ki tera tu hoko. Heoi kua pai kua hoki katoa mai ano o tatau Mema ki roto i te Paremata i naianei, ma ratau i roto i te Paremata e ata whakaha- ngai te tu o te waewae hape nei, me kore e totika. A ma tatau hoki i waho nei e wha- - kamatau atu ano, me kore te ngunu o te tuara o te Pire Poari kua Pire Kaunihera nei e taea te whakatika. Na e te Iwi he mea nui ano tenei hei whakaarotanga ma tatau; nga Karaipiture; ara te Ratapu, taua ra he tino ra nui atu tenei i nga ra katoa o te ao nei; e whakaatu . ana te Atua ki ana pononga e mau nei o ra- tau Ingoa i roto i te Paipera tapu; he tino tapu taua ra, a ki te takahia e te tangata ta- ua ra; heoi te utu, he mate mo te tangata i takahi i taua ra Na kua kite ahau he maha nga tangata kua tino takahi i taua ra; he whakamahara atu tenei kia tatau, i te mea kua morehutia tataa, kia kaha tatau ki te peehi i nga mahi penei. Na ka whakaatu ake ahau i konei, kana tetahi tangata e mahi Ratapu i runga i nga waahi noku, ki te kite ahau e pera ana, ka hamenetia ia e au, kia whakamutua taua mahi. He nui te pai o te Atua, homai ana e ia e ono nga ra kia tatau, ki a ia kotahi ano te ra, hei okiokinga mona mo tatau hoki, a hei whakaarotanga hoki mo tatau ki a ia, no konei kia ata whakaaro ano tatau ki taua ra nui a te Atua i whakatapu nei. Na e nga putea o te matauranga ata wha- kaarohia e tatau e nga taane, e nga Wahine, mea tatau tamariki nga tikanga o nga Kara- ipiture tapu a te Atua, nae te titiro atu ki te tini Hahi ote ao e whakaponohia nei e nga tini Iwi tangata. Na te Atua ranei; he Hahi ra- nei na te tangata. Na, mehemea na te ta- ngata aua Hahi, waiho atu i te tangata i te Iwi ranei, i te Hapu ranei, i te Roopu ranei taua Hahi ta ratau na Hahi ranei; me ata whakaaro tatau i tenei; me ata rapu ano r