Pukapuka 6, Nama 24
19051028

whārangi 2  (8 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
2 TE PUKE KI HIKORANGI. etahi, a, kua wera hoki etahi waahi i te ahi, i runga i tenei ahua, katahi ka huihuitia e ia, ka puta tona ngakau aroha, kaati na nga Maori ano i patu, he aha hoki kai to matau piri atu kia koutou whakahe tahi ai, ko te tika i riro mai mo matau, i muri mai o te hinganga o te aroha nui o te Paranihi. Kotahi tekau nga miriona eka o to koutou oneone kai a matau i tera wa, ko te Hetana e whakahoki nei i etahi eka ki nga tangata kore whenua o koutou o te Pakeha i riro i te Kawanatanga, engari ko nga eka o te tekau miriona (10,000,000) i riro mai ia matau i nga rangatira moni, a, kaore e hoki atu teta- hi para kia koutou; hei tuara tenei mo nga koha o te ngakau aroha, ka whakahe nei ano koutou, ae ka piri atu ano matau hei hoa me koutou. Engari kia mahara ano na te Kui- ni Wikitoria wahine rangatira ngakau aroha ki nga iwi kai raro i tona mana, ko te Kawana- tanga me te Kawana tona ahua i nga Koroni, hei, pupuri i ana Ture me tona mana me ana kupu taurangi whakahau ranei, kia ata hae- re ta koutou whakahe, ko koutou te iwi iti rawa i taka mai i raro i te mana huihui o Kuini Wikitoria. I te roa o matau e korero atu nei i enei kupu, kua puta ake hoki he aroha mo matau, i te mea kua ora hoki ta tatau ika. Ki te mea me whawhai tonu ko- utou, kaati kia tika kia pono ta koutou ma- hi ki te aroaro o te hunga-iti, ko ta matau kupu tenei kia koutou e nga toa, ki te mate tenei ika ia koutou, ki ta matau mahara tika pono ka motu te whai koha, kua takahia ho- ki e koutou te whakahau a te Kuini me ana Minita, hei tuatahi tenei mo nga mahinga Ture nui mo koutou, i tukua ai kia tirotiro tahi te iwi Maori, kia iti hoki nga whakahe. "Pai atu te manu mate i roto i te ringa i nga manu ora e ono e rere ana i te takiwa" kao- re nei e mohiotia tona waahi e tau ai, a, ka riro ke atu he iwi ke ma ana e hopu ; ko te pai hoki o te manu kotahi he waimarie, he tupono noa mai i roto i nga po korekore, ka korero atu nga toa ki o ratau hoa, e tika ana a koutou kupu kai te mohio tonu iho te nga- kau, kai te kite tonu iho nga konohi, kai te rongo hoki nga taringa, me pewhea ia nei i tie mea kua tangohia te ngakau e te hikaka, a, kua mura he ahi i roto i te hihaka kai ru- nga i nga motu nei e auahi ana, i maharatia ake hoki ma te hui e tu ki te pito ki raro o te motu nei e whakaoti tenei tikanga nui, ka pai ai ki to ngakau. Kaore hoki e whakaae ake te hinengaro, ko te hui tenei hei whaka- oti i tenei tikanga nui i tu nei ki Papawai i te tau 1898, no konei i ruia ai de puehu. E tika ana te manu mate kotahi i roto i te ri- nga, ina hoki mo tetahi wa ka hutia ai nga huruhuru ka mahia kia tino pai, muri mai ko te ngakau ka tangohia ka makaia, muri mai i tena ko nga ngako ka tangohia hei hinu, muri mai ka mahia te tinana ki runga i ta te tangata hiahia, mehemea i tangohia te kiri me nga huruhuru, ka hangaia e te matauranga kia rite ki tona ahua i a ia e ora ana, ka oti te mahi ka kawea ki roto i te whare hei matakitaki ma te katoa mo nga tau maha, ki te whakaaro ake katahi ka tae atu te ora o te manu nei ki te kotahi rau tau, e tirohia ana e te katoa ahakoa kua puta to- na kauhou ki waho o tona tinana, ko te pu- ehu hoki e ruia nei e matau, ko te whai i nga manu ora e ono ki Ingarangi, koia tenei ko te Mana-motuhake. He nui hoki nga kai-whakahaere e korero ana ka tukua mai tenei mana e te Kuini Wiritoria me tona Pa- remata, kua pae te moni hei kawe i tenei ku- pu ki Ingarangi. I tenei kupu i te mangai ano o te toa nei, ka utua mai e ona hoa, aha- koa he tokomaha ratau hamama katoa mai me te karanga e hoa ma, e hoa ma, kia nui ta koutou whakarere i tena kupu Mana-mo- tuhake, waiho a koutou moni whakatiputipu- tia ki runga i te waahi o to koutou oneone e toe ana kia koutou, hei ora ano mo koutou uri i muri ia koutou, kaua te iwi e patua ki tena kupu ki te Mana-motuhake, ko tona ri- te o tena kupu, ka kaha te pupuhi a te hau ka puaawai te moana i ona ngaru tiketike, ka mutu te pupuhi kaha a te hau ka ngaro hoki te puaawai o te moana. I mua tera tetahi tangata ko Mohometa te ingoa, na ana tetahi kupu nui i whakatakoto ki nga iwi i whai i ana ritenga me tona Ha- ahi, he whakatete ki te Haahi a te Karaiti, i te wa ka tata ia te mate, katahi ia ka ko- rero ki nga Wharo, ara, ki nga kai hapai i ana tikanga, ki te mate ia me kawe tona ka- whena maitai ki roto i tetahi ana, kua ma- hia e ia hei urupa mona, era te iwi e kite i tona kawhena e tarewa ana i te takiwa o te rangi me te whenua, e kore rawa tona ti- nana me tona kawhena e tukua e te Atua ki te whenua. I te matenga o te tangata nei ka hoatu ki roto i tona kawhena rino, ka mauria e tona iwi ka tae ki te ana i kiia ai e. to ratau Poropiti, katahi ka amohia atu i ru- nga i o ratau pakihiwi, te taenga atu ki roto i te ana ka riro atu te kawhena rino nei, ka tarewa i waenganui o te ana, he roa te wa ki runga he roa hoki te takiwa ki te whenua, kei waenganui tonu te kawhena nei e tarewa ana, no te kitenga o tona iwi i te pono o te kupu a to ratau Poropiti, katahi ka tino wha- kaukia rawatia e ratau to ratau Whakapono. Kaati kotahi tekau tau e tarewa ana te kawhena nei i te takiwa ka waikura te rino, ka iti haere te kaha o te Mekeneti ki te ha- pai i te rino, katahi ka taka te kawhena o te Poropiti nei ki raro; i haere noa atu ona Minita e takoto ana i te whenua te kawhena o to ratau Poropiti ; kaati no muri nei ka ata tirohia be mea mahi taua ana ki te Me- keneti, e kitea nei e tatau e hopu ana i te rino. Ko tetahi o ana kupu ki nga iwi e pupuri mai nei i tona Haahi, ka hoki mai ano ia ki te whakaora i tona iwi ki te tokotoko rino, ko te tohu hei tiakanga mo te iwi, kia wha- nau mai he tangata i roto i te taane, kaati kai te whanga tonu tona iwi ki taua tohu a to ratau Poropiti, e tino mohio tuturu nei hoki tatau e kore rawa te taane e whanau tamariki. Me hoki ake ano ta matau kaupapa kore- , ro ki nga Kawanatanga katoa i tu nei hei naahi Ture mo tatau, me o tatau hoa, e rua wahanga o te iwi Pakeha me o ratau turanga rangatira moni, Hunga-iti, kai mahi. No te 7 o nga ra o Mei o te tau 1856 ka tu te Kawanatanga tuatahi ko te Pere-Hiwa- ra (Bell-Sewell), no te 20 o nga ra o Mei o te tau 1856 ka hinga ia. Ka tu ko te Poki- ha (Fox) ka hinga ia i te 2 o nga ra o Hune o te tau 1856. Ka tu ko te Tapeta (Stafford) ka hinga ia i te 12 o nga ra o Hurae o te tau 1861. Ka tu ko te Pokiha ano (Fox) ka hinga ia i te 6 o nga ra Akuhata o te tau 1862. Ka tu ko Tomete (Tometi) ka hinga ia i te 3O o nga ra o Oketopa o te tau 1863. Ka tu ko Witika-Pokiha (Whitaker-Fox) ka hinga ia i te 24 o nga ra o Noema o te tau 1864. Ka tu ko Weera (Weld) ka hinga ia i te 16 o nga ra o Oketopa o te tau 1865. Ka tu Ko te Tapeta (Stafford) ka hinga ia - i te 28 o nga ra o Hune o te tau 1869. Ka tu ko te Pokiha (Fox) ka hinga ia i te 10 o nga ra o Hepetema o te 1872. Ka tu ko te Tapeta (Stafford) ka hinga ia i te 11 o nga ra o Oketopa o te 1872. Ka tu KO te Wata- rauhi (Waterhouse) ka hinga ia i te S o nga o Maehe 1873. Ka tu ko te Pokiha (Fox) ka hinga i te 8 o nga ra o Aperira o te tau 1873. Ka tu ko te Pokuru (Vogel) ka hinga ia i te 6 o nga ra o Hurae o te tau 1875. Ka tu ko te Porena (Pollen) ka hinga ia i te 15 o nga ra o Pepuere o te tau 1876. Ka tu ko te Pokuru (Vogel) ka hinga ia i te 1 o nga o Hepetema, o te 1876 Ka tu ko Akitiniha- na (Atkinson) ka hinga i te 13 o nga ra o Hepetema o te tau 1876. Ka tu ko Akitini- hana ano (Atkinson "reconstituted") ka hi- nga ia i te 13 o nga ra o Oketopa o te tau 1877. Ka tu ko Ta Hoori Kerei (Sir Geo- ge Grey) ka hinga ia i te 8 o nga ra o, Oke,- topa o te tau 1879. Ka tu ko Hooro' (Hall) ka hinga ia i te 21 o nga ra o Aperira o te tau 1882. Ka tu ko Witika (Whitaker) ka hinga ia i te 25 o nga ra o Hepetema..o te tau 1883. Ka tu ko Akitinihana (Atkinson) ka hinga ia i te 16 o nga ra o Akuhata o te tau 1884. Ka tu ko te Taute me te Pokuru (Stout-Vogel) ka hinga i te 28 o nga o Aku- hata o te tau 1884. Ka tu ko Akitinihana ka hinga ia i te 8 o nga ra o Hepetema o te tau 1884. Ka tu ko te Taute me te Pokuru (Stout-Vogel) ka hinga i te 8 o nga ra o Oke- topa o te tau .1887. Ka tu ko Akitinihana (Atkinson) ka hinga ia i te 24 o nga ra o Hanuere o te tau 1892. Ka tu ko te Paranihi (Ballance) ka 'wha- torotia e tenei Kawanatanga nga tikanga o te Kawanatanga o Hori Kerei, i whakatako- to ai hei painga mo te Hunga iti, me nga Rangatira moni, kia rite tahi te mana ki to Hunga iti, me nga Ture e piki ai te Hunga iti ki te turanga rangatira moni, e tipu ai hoki te Koroni ki runga i tona ora, ka hapa- ingia tenei Ingoa Ripara (Liberal,) kua wha- kamaramatia tona tikanga o tenei kupu i