Pukapuka 6, Nama 9
19050427

whārangi 3  (8 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE PUKE KI HIKORANGI. 3 tonu a nga Kehua he whakatahataha mai i tua o nga putake o nga rakau e moe nei ra- tau i raro, me te titiro makutu mai ki te Ka- nawa, a ko ona hoa kua kore noa iho e mo- hio ake, i te mate rawa i te mataku. I nga takiwa katoa e marama ake ana i te ahi, ka oma nga kehua ki te whakapeke, ara ki te huna ia ratau ki tua i nga rakau, wha- kataha mai ai, na ki a ahua wheko te ahi, ka hoki mai ano ratau ki te taha o te ahi, me te waiata haere ano: Piki mai nia runga i a Maunga Tirangi kia kite i te rangatira o Ngapuhi, kua ngaro atu nei ia matau, ohorere noa iho te maha- ratanga ake o te Kanawa. Era pea e hae- re ke nga kehua whenei e hoatutia ana e ia ona pounamu whakakai, me etahi atu tao- nga whakapaipai o hona. He whakamatau noa iho ta te Kanawa kia hiahia mai ai ra- tau, a, kia kore ai hoki ia e patua e nga Ke- hua. Haunga ia kaore ratau i whaia e nga Kehua, engari i haere tonu mai nga Kehua ki o ratau taha, kia tutata ai ratau ki te titi- ro atu ki o ratau taha. No te unuunutanga a te Kanawa i ona mea whakapaipai katahi ka whotikitia e ia ki runga i tetahi rakau, katahi hoki ia ka titi i te rakau ki te whenua i te aroaro o nga Ke- hua. I te mutunga ano o te waiata a nga Kehua, katahi ka mau he tauira o nga wha- kapaipai o te Kanawa, no te mutunga, ka ngaro hoki ratau, riro katoa ia ratau be tau- ira o nga mea katoa a te Kanawa, engari ko nga taonga i waiho iho ano e ratau, kua kite hoki ratau he tangata whakaaro pai a te Ka- nawa. I te ohonga ake ano i te ata, ka hoki a te Kanawa me tona hapu ki te kainga, mutu tonu atu ano ta ratau mahi Kiwi. He iwi nui te Kehua, he iwi pai hoki, a, he waiata anake te mahi. Ko o ratau ahua i penei tonu me te Pakeha te ma. me nga huruhuru hoki, a, kaore i penei me te Mao- ri nei te ahua. A, ko te Kanawa kua mate noa atu a ia i mua atu o te taenga mai o te Pakeha ki Niu Tireni. E toru nga tamariki taane a te Kanawa ; ko Ropa te matamua, to muri i a ia ke Ko- ana, a, to muri ia Hoana ko Takerangi, ara, to raua taina. No te ngaronga atu o te Ka- nawa katahi ka tau te raru ki te pa o te iwi nei. Ka kumekumea nga tangata nei, ara, nga tamariki a te Kanawa, notemea he ta- ngata rorirori, ngoikore hoki te matamua, a, ko te taina ke, ara ko Takerangi te tangata toa, te tangata atahua, te tangata nui rawa hoki tona matauranga. No reira kaha e ona tuakana kia ia, ka kite hoki raua ko to raua taina ke e pirangitia ana e to ratau iwi, a, e paingia ana hoki e nga tai-tamaahine ranga- tira, atahua hoki o to ratau iwi, me nga iwi katoa ano hoki o te takiwa kia ratau. Aha- koa ka whawhai ratau ki etahi atu iwi, ko Takerangi tonu te tangata tuatahi e whiwhi ana i te tangata mana. Ka tu te parekura, kaore ano i roa ka rongo atu ona tuakana i tona waha e hamama ana. "E te iwi e e, kei au, kei au te matangohi". Ka rongo atu ona tuakana i te pai o tona reo, ara, o to Takerangi ka hae raua, a, ka pouri hoki o raua ngakau. I etahi whawhaitanga ko te taina anake e whiwhi ana i te tangata ma- ni, a, ka hapa nga tuakana. Ahakoa he aha nga mahi e mahia ana e ratau ko te taina tonu ki mua. Na konei ka heke te mana o nga tuakana, a, ka piki haere to te taina, i roto ano i to ratau iwi ake. Ka hiahia te iwi nei ko Takerangi me whakatu hei Kiingi mo ratau. Ka rongo nga tuakana, ka ki atu tetahi ki tetahi. "E hoa me pewhea e taua to taua taina, ko taua nei nga tuakana ka riro koia ki mua ia taua?" A, ka kii atu tetahi ki tetahi. Ha aha te be o te pa- ta? Engari ka whakaaro raua e kore rawa raua e kaha ki te patu i to raua taina, enga- ri ma kohuru pea katahi ka taea. Otiia e kore ano e taea, notemea ka nui rawa to ra- ua wehi i taua tangata. A, ka rongo a Takerangi kei te mea ora tuakana kia kohurutia ia, a, ka ki ia "He aha te take i mea ai aku tuakana kia patua ahau e raua? Kaore ano hoki ahau i mahi i tetahi mahi kia kotahi nei, hei whakakino i o raua ingoa, hei takahi ranei i o raua nei mana; ahakoa ka pena o raua whakaaro, me patu ahau e raua, e pai ana kaore ahau e mauahara ana kia raua engari me waiho ra- ua raa a raua mahi he ano e patu. E kore hoki te tangata he e ora i te Atua, a, ko nga mahi katoa e mahia ana e ahau, i ma- hia e ahau hei tautoko i a raua, a, i to tatou iwi katoa ano hoki. Mehemea e mauahara ana raua ki ahau, e pai ana; engari e kore rawa ahau e tahuri ki te patu i a raua". Ka rongo nga tuakana i enei korero ka hari o raua ngakau, a ka ki atu tetahi ki tetahi. E hoa, katahi ka taea e taua te patu to tana taina, notemea e kore ia e tahuri mai ki te patu i a taua." Kaati i konei, taihoa te roanga.

Oku Whakaaro Ake. E te Etita tena ko3, me o hoa mahi i te "Puke", me te hunga tautoko katoa, kia ora tatau. Tukua atu enei kupu ruarua nei hei titiro ma te hunga whakapapa, e haere mai nei toona ra, i te 28/4/05, tooku kauhou mai ia Rangi raua ko Papa, kai te takoto to- nu mai tona tahu, tae noa mai ki au e kore- ro ake nei, engari i timata mai te rereke ha- ere o nga Tipuna nei ia Keha tona ingoa he kooti whenua Maori. Mehemea ka taea te whakatikatika nga tipuna e mau mai ra ia Keha, toku mahara tetahi mea ahua wha- kama, ki te tangata e miraka ana i te kau he paarani ke kei runga, no te mea i runga ia ua tipuna e kiia nei me whakatikatika, akua nei i ana whakawiri haere ai te korero a te tangata i aua tipuna, e whitiwhiti nei ko muri ke ki mua, tena mehemea he whakatikatika o enei tipuna kia takoto pai i tona hangaitanga, pai rawa te takoto. Te- ra ano ranei taku okiha e whakahokia mai ki au, ki tena, ki tena, e hika ma tetahi mea tino atahua. Kaore he pai i ko atu. ina no ia penei toua otinga. Taku mahara ko o tatau waka, kei te pai pea tona takotoranga, ma o tataa taahu, kaore era e taea te whaka- rereke. Engari kei tenei hui,kathi ka mohi- tia nga kau i ngarongaro o ia waahi o ia wa- ahi, tena to hanga e te huuga wai-marire, miraka noa ana tera i tona waingohio ano hoki. Heoi ano na to kautou hoa mokai nei, na, H. L. R. Kiingi. Papawai. Greytown

HUI. Takapau. Ki te Etita o te "Puke" kia ora koe me tou Komiti, me nga tamariki e mahi mai na i to tatau taonga, kia ora koutou katoa. Tenei nga kapu hei mau ki nga iwi o te motu nei, whiti atu ki te Waipounamu. I te 12 o nga ra o Maehe nei, ka tu te hui a nga morehu o te Takapau nei, me a ratau Pakeha, kia whakatungia be Komiti, hei whakahaere i nga tikanga katoa mo te whare Karakia Maori o te Takapau. Tenei ka tu- hia te rarangi ingoa o te Komiti kiraro nei. Tame Hopiana, Anaru Tuhua, Aritaku Maaka, Kuku Karaitiana, Mane H. Wiremu. Hon. Hekeretari, kaati tena. I te ra i tu ai te hai a te Whatuiapiti ki Patangata, i te 24 o Maehe i te tau 1905, ka paahitia e te hui nui tonu te tau hei tunga mo te hui o te whare Karakia o te Takapau, ko te tau i rite i te hui 1907. Heoi nei nga kupu mo tenei wa, mo te ra hei tuheratanga i taua tau 1907, me te marama, anei ake te ra hei whakamaramatanga, heoi nei nga ku- pu, kia ora koutou katoa, Tangara Tuhua.

He Ruu. I te po o te taite i te 6 onga ra o Aperi re nei, ka puta te tahi ruu kino ki Rotorua. Otira i te 8.20 o nga haora o te po, ka pu- ta te ruu kaha, ka mutu; kihei i roa i muri iho, ka rau auau tonu, ara, kotahi tekau nga ruunga i roto i te haora kotahi. I muri iho i te 9.25 o nga haora o taua po ano, ka puta ano tetahi ruu kaha, apiti tahi ki tetahi ruu paku i muri iho o te mea rahi. Heoi i te haawhe paahi o te 9 o nga haora; ka puta ano tetahi ruu kaha atu i o te tuatahi, he roa rawa tenei ruu e mau ana katahi ano ka mutu. I te koata ki te 10 o nga haora o ta- ua po ka ruu ano, a, e ono meneti i muri iho ka ruu ano, kaore i roa ka mutu. Kaati i te 10 o nga haora ka puta e rua nga ruu, i te- retere tonu te putanga mai o enei ruu, kaore i roa ka mutu. Otira he maha nga ruu i puta i roto nga haora o te ahiahi, me te whanaketanga ake hoki kite ata; engari no te haawhe paahi o te 4 o nga haora o te ata. katahi ka puta te ruu kino atu, i apiti tahi tenei rau ki te haruru me te ngaoko hoki o te whenua, koia nei te kopani o nga ruu ka- toa i paoho ake i taua po kotahi. Huihui katoa nga ruu i puta i te 8 o nga haora o