Pukapuka 7, Nama 12
19120131

whārangi 2  (7 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
2 Te Puke Ki Hikurangi, Wenerei Hanueri, 31, 1912. Nama 12 ote tau 1 (2.) Ia ota i mahia peratia ka whai mana hei ota riiwhi tupapa- ku, a hei ota wehewehe ano hoki, hei ota whakawhitiwhiti ranei, ina tupono ki tewhea o ena ahua. (8.) E kote e whai tikanga, kia whakaae rawa nga kai-riiwhi ki tetahi wehewehenga, whakawhi- tiwhitinga ranei, i mahia i raro i tenei tekiona. TIUTE RIIWHITANGA TU- PAPAKU MAORI. 156. (1.) Ahakoa te takoto ke- tanga o tetahi kupu i roto i te Ture Tiute Tupapaku, 1909, e kore tetahi paanga e whiwhi ana ki tetahi tangata i tetahi whenua papatupu me tetahi paanga whi- riihoura ranei e whiwhi ana ki tetahi Maori i roto i tetahi whe- nua Maori, e huia atu—ina mate taua tangata, taua Maori ranei— hei wahi mo ona rawa (ara whe- nua, taonga ranei) e tika ana kia utu tiute i runga i nga tikanga o taua Ture. (2.) Mehemea ka hangaia he ota riiwhi tupapaku mo nga rawa o tetahi tupapaku Maori ko te whenua ko te paanga ranei e uru ana ki taua ota riiwhi tupapaku ka ekengia e te tiute riiwhitanga tupapaku Maori i runga i nga tikanga o te Ture Tiute Tupapa- ku, 1909. ETAHI ATU TIKANGA. 157. Mehemea kaore e ata wha- katakotoria ketia ana, ko nga ti- kanga o tenei Wahi o tenei Ture ka pa anake atu ki nga rawa (ara whenua, taonga ranei o nga Ma- ori kua mate atu i mua atu i te timatanga o tenei Ture ka takoto tonu i raro i nga tikanga kua whakaturia e nei tenei Wahi o tenei Ture hei whakakapi. 158. Mehemea kaore e ata . whakatakotoria ketia ana, e kore tetahi kupu o tenei Wahi o tenei Ture e pa ki te whenua papa- 1 tupu. ] 159. Mo runga i nga tikanga o tenei Wahi o tenei Ture, ka kiia e uru ana ki enei kupu na "paa- nga whiriihoura ki te whenua Maori" katoa nga rakau, nga harakeke, me era atu mea katoa e tupu ana i runga i te whenua (hui atu hoki ki nga kai whaka- tuputupu a te tangata,) me nga mea katoa e penei ana tona piri ki te whenua na he wahi aua mea no taua whenua i waenga- nui i te kai-riiwhi raua ko te I kai-whakatutuki o tetahi tupapa- ku whai whiriihoura i te aroaro o te ture nui tonu mo te katoa. 160. Mehemea kua mate tetahi tangata whai paanga whiriihoura ki tetahi whenua Maori e ekengia ° ana e tetahi kanataraka hoko, e tetahi riiwhi ranei, e tetahi atu ahua ranei, ko te paanga whirii- houra o te tupapaku—mo runga te . nga tikanga o tenei Wahi o te- ra nei Ture—ka kiia kei te uru atu ki roto ona paanga katea ki nga moni-hoko, moni-reti, me era atu moni e tau ana hei utunga mo runga i taua tuku, a kaore ano : utua i mua atu i tona matenga ahakoa no mua atu no muri iho ranei o tona matenga i tau ai au£ moni hei utunga. Taria te roanga atu.

PITOPITO KORERO. Kua whakataetae a Tiamani ki te Ingarihi, mo te hanga Manuao, Kua oti te hanga e Tiamani he ture, mo te tokomaha o nga Manuao, e hangaia ana i te tau me nga Manuao Topito, me nga Topito ririki, kaati, inaianei kua neke noa te maha o nga Manuao e hangaia ana e Tiamani, i te tikanga o te ture. Ka mohio tatau tena ano te whakaaro o Tiamani kei muri atu i tenei.

Kua whakaaro a Ruhia kia wha- kapaua e ia nga moni, e rima tekau miriona pauna, hei hanga i ona Manuao Whawhai.

Ki te ahua o nga whakaatu mai o Ranana, kua whakaaro a Itari kia hangaia atu ano e ia etahi Manuao Whawhai mona kia rua atu hoki, hei nga Manuao tino kaha atu.

I roto i te whakataetae a Moana Paratene, raua ko Ariki Peina (Alec Bain) mo te tangata kaha o Nui Tireni nei ki to mamau, riro ana ia Ariki Peina, te ingoa mo te tangata kaha ki te mamau. I te timatanga, o te mamau, kaore i roa kua hinga a Ariki ia te Moana, otira no muri atu kua tino toa a Ariki. .

I te 24 o nga ra o te marama ka piki ake te utu mo te pauna pata, ara kotahi kapa te pikinga ake. He rongo kino tenei.

Kua haina a Tiamana, a Merika, a Haina, a Wiwi, a Ingarangi, a [tari, a Tiapani, a Horana, a Pehia, a Potikara, me Ruhia, ki te kirimina whakaae kia kaua e tukua mai he Opiamu (opium) ki o ratau, moutere.

Kotahi tetahi whenua, 18,000 mano nga eka, ko te Nukutawhiti Poraka te ingoa, kei te takiwa o Mangakahia, kei te taha whaka- eraki o te Wairoa, i hokona mo e rua pauna me nga herengi mo e eka, kei te tae ki te £28,000 nano pauna te utu. Ko te wariu nga kauri e £75,000 pauna.

No te 24 o nga ra o Hanueri nei a mate a Taare Erima Paunara, e tino roia kaha atu kei Waira- apa nei ki te whakahaere i nga keehi kohura me era atu, ki Mahitaone, ka 47 ona tau.

Rongo Korero o nga Motu. KOHURU KI MAREPANA.

Kua whakawakia a Hota (Holt mo tona kohurutanga ia Turit (Tullidge,) i tenei wiki ka hor ake nei. I mea a Hota na Turit i timata te taka-kino i a ia ni reira ka puhia, e ia. Ko te take i mau pu ai ia, hei tiaki tonu i a ia. Ko Turiti he tangata moe wa hine, engari i enei marama ka hori ake nei, ka tonoa e ia ki te Hupirimi Kooti kia homai he ote wehe ia raua ko tona wahine, runga i te mea kua puremu tons wahine kia Hota, whakaaetia aua e te Hupirimi Kooti. Kei konei pea te take i puhia ai e Hota a, Turiti.

AHI NUI KI NIU HAUTE WE- ERA.

E whitu mano nga eka o te Teihana o Kerene Maki (Glen Maggie Station,) otira tera atu te nui o nga ahi kei era atu wa- ahi. I runga i te kaha o te wera o nga rangi, kua piki te utu o te Parani (Bran) ki te £5-10-0 mo te tana, tae atu ki te Porata (Pollard) ki te £6, mo te tana.

IHIPIANA RANGATIRA. He tokomaha nga tangata i ta- huri 1d te pahua i tetahi Ihipiana Rangatira, ara, he tangata nui te moni. He nui nga moni i riro i nga kai pahua, katahi ka tahuri ki te kohuru i taua Ihipiana, me ona tangata toko-ono. I tenei taima, ka tae mai nga Pirihimana, ka timata te pakanga i waenga- nui i nga Pirihimana, me nga kai kohuru, puta ana etahi o nga kai kohuru, tokotoru nga mea i mau.

TANGATA MATE I ROTO Î TE POUAKA.

I kitea tetahi pouaka he tupa paku mate i roto, kua oti te tapa- tapahi te tinana o te tupapaku. I kitea ki te teihana tereina o Seattle Niu Ioka. Ki te whaka- iro a nga tangata, he tamaiti na tetahi mirionaea.

TUPUHI NUI KI INGARANGI. Ki te ahua o nga whakaata nai o Ranana, i puta tetahi tu- puhi nui ki reira, He nui nga tangata i matemate ki te moana, ki uta hoki, a, he nui hoki nga rima i pakaru, i te kaha o te tu- puhi, kaore ano kia tino mohio- ia nga ingoa o nga tima kua pakara. He nai te kaha o nga kai wha- katere i a te "Ramsgate" (poti whakarauora) ki te whakaora i nga tangata e toromi ana ki te moana o runga i nga tima. E rua nga tima nunui i pakaru ki waho ake o "Peter-nead" kei te taha rawhiti o Kotarani, mate mate katoa nga tangata o runga i aua tima. Ko te nuinga o nga reriwe o te tuawhenua kua kore e puta, i te nui o te hukarere, e rua nga ra e rere ana te huka. He nui nga pou waea (Tele- graph post) i hingahinga, i te taumaha o te huka i runga i nga waea. Tekau ma rima mano nga ta- ngata mahi waro kei te noho noaiho i runga i te mea kaore e taea te ueke nga taraka hari wa- ro.

WHAWHAI O TIRIPORI. Ki nga whakaatu mai a nga kai tuku korero.] Tiripori, i whaka- eketia e nga Take nga pa e rua o nga [tariana. I te mea ka roa e pakanga ana katahi ano ka timata te whawhai kaha a nga Itariana, no te taenga ki te po kua kaha ko nga Take. E rima tekau te tokomaha o nga tangata o nga Itariana i matemate. Kaore e mohiotia te tokomaha o nga hoia o Take i mate.

TIMA I HOPUKIA. Ki nga whakaatu mai o (Aden) kotahi tetahi tima no te Ingarihi, i mau i tetahi o nga Manuao o Itari, kitea iho tekau ma rua nga Apiha hui atu kia Riha Pei tetahi tangata tino toa o Taka.

TE MEA TERE. I tu tetahi purei mo te mea tere, mo te kotahi rau laari (100 yds) i San Francisco, i waenganui i te tangata, i te motu paihikara, i te hoiho, i te motuka, me te tima rere takiwa, a, i riro te wikitoria i te motu paihikara, i tuarua te tangata, i tuatoru te hoiho, i tuawha te motuka, i tuarima te tima rere takiwa.

TETAHI TAHAE NUI. Ki nga whakaatu maia nga kai tuku korero o Roma, e whakaatu ans i te mahi tahae a nga kai whakahaere tango kai mo te wha- whai a Itari. Whangaia ai nga kau ki te tote kia kaha ai te ina wai a nga kau, i mua atu i te ekenga ki runga ki te weiti. Na te kainga o te kau i ke tote ka nui te kaha o te mate wai. He maha ata nga moni i riro tahae i runga i tenei tu ahua mahi.