Nama 31
19000901

whārangi 3  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


 
HE KUPU WHAKAMARAMA. tona waihanga. Ko taua ko te iwi Maori he iwi kuware rawa iho i te Hainamana, otira ki nga iwi pakeha nei kei runga noa ake taua, kaore he wetiweti perei he whakaparahako ranei. E huaina ara te pakeha he iwi ma (white): ko te Hainamana he kowhai (yel- low ). Me whakarite penei ake e marama mai ai nga hoa ina korero iho i nga kupu nei, e wehi ana te ma i te kowhai. Pania te ma ki te kowhai, ka riro i te kowhai te kaha. Pania te kowhai ki te ma, ka ngaro te ma. Tena kiia he whero he tohu mo nga iwi pake- ha nei. Ki te whakananua e koe te whero me te kowhai ka puta mai he tuhi paruparu, ta-one- one noa iho. Waihoki e ai te korero a etahi pakeha matau, ki te korikori tenei 450,000,000 tangata ka hopu ki nga tikanga, ki nga rakau patu a nga iwi pakeha, ka tahuri te ao nei. Kaore he whenua hei haerenga ma tena mano tipi tuauriuri whaioio. Ka kerekere te kai, te tangata, te whenua.

Na, mo te ngakau apo o nga iwi: kua whakateteka noa atu a Ruhia ki te pito ki te raki o Haina,-a. kua riro i a ia. I whawhai te Tiapanihi ki te Hainamana i te tau 1894— 1895, a, mei kore te whakakorikori a-te Wiwi raua ko te Ruhia kua riro he wahi o Haina i te rau o te patu. Kei te kai kinikini te Wiwi, te Tiamana, te Ingarihi, i te taha moana o Haina hei turanga waewae mona, mona, e tutata ai ki te hokohoko taonga i te Haina- mana. Kua eke te taunaha a Ingarangi ki te pito whaka-te-tonga o taua whenua ina tae ki te wa e roherohea ai te Rohe Potae o Haina ki waenganui i nga iwi pakeha. Ki te tono moni te kawanatanga o Haina i nga iwi pake- ha ka whao tera kia riro mana, mana te moni nui, kia nui ai tona mana ki runga ki te kawa- natanga o Haina. I whanau mai i runga i te ngakau apo te puhaehae me te kino o nga iwi ki a ratou ano.

Ko te wahi tenei i kiia ake ai i te timatanga o te korero nei, he nui ake tenei pakanga i ta te Poa raua ko te Ingarihi. Me whakawhaiti mai taua kupu kia mau ai i nga hoa i roto i nga putanga korero i muri ake nei. E nui ana te pakanga hou nei, ko nga take:— (a). He tino papatutanga tenei no etahi tikanga nunui: no te tikanga a te hauauru kia orite te. hikoi whakamua a nga iwi o te ao i runga i. nga tikanga papai e kiia nei ko te Whakapono Karaitiana te kaupapa ; no te tikanga a te Hainamana kia waiho ratou kia moe ana i runga i nga tikanga a o ratou tupuna, kia penei ai te ao i te wai e whaka- repo nei ka pirau i te kore wai hou e rere ana mai ki roto i te kore putanga atu hoki ki waho.

(b). Kua huihui nga iwi nunui katoa o te ao ki te hapai i ta ratau tikanga, a i te mea e anga nui atu ana ki te Hainamana te pakanga ka mau tena kotahitanga.

(c). Tera ano e whai koha te ngakau apo raua ko te puhaehae i muri iho ; kia takoto te tupapaku i te whenua ka wehewehe ai nga ekara, tena ki te kuhu i a ia, i a ia. E kore ia nei e papatu, e ngangau, e tahuri ki te haehae i a ratou ano, ko wai hoki te tau- hou ki nga manu whakamoho o te rangi, ki nga kuri ngau kino o te koraha. Ma tatou e whakaaro a muri o tenei kupu. Mehemea ka papatu ana nga iwi nunui o te ao nei ki a ratou ano, ka aha te ao nei ?

Tena kei a tatou pepa Maori nei te roanga atu o nga korero, o nga whakatakinga i te pakanga nei. Mehemea pea au ko tetahi o nga poropiti maori o nga ra o mua ake tata nei kua nui ake taku reo ki te whakapuaki i etahi kupu taurewa hei miharo ma te Motu. Ko te he kaore taku hoa Etita o TE PIPIWHA- RAUROA nei e whakaae kia tinihangatia nga iwi o te Motu nei: ko au e mea ake ana mou- mou enei korero papai ka mate whakaroto nei. E ki ana ko Waikato, "Kia ora! Ae: kia pena!"

HE PANUITANGA. Ki te Etita o TE PIPIWHARAUROA, E hoa, tena koe! Tenei etahi kupu torutoru nei ka tukua atu mau e kuhu atu ki roto ki nga parirau o ta tatou manu, hei hari ki nga hoa, tuakana, teina, tamariki, mokopuna. I tu he huihuinga ma matou i te 16 o nga ra o te marama nei, he whiriwhiri kia tu he Kirihimete ki te Kuri-a-Tuatai a te Tihema e haere ake nei, he whakaaro ki te "Poho o Materoa," whare runanga, e tu nei i te Kuri-a- Tua ai, a, whakaaetia ana e taua huihuinga. Tera .ano e tukua nga whakaaturanga po- whiri, a enei marama e tu mai nei. Heoi ano, na NOA WHAKATERE. „ HAPI KINIHA. Turanganui, Akuhata.