Nama 41
19010701

whārangi 2  (16 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA, TE KEHUA.

I TERA putanga o TE PIPIWHARAUROA i taia tetahi korero kehua, i apitia atu ai etahi kupu, hei whakamarama ahakoa i panui- tia e matou taua korero, otira kaore matou e whakapono ki tenei mea ki te kehua, ara ki te tu kehua e korerotia nei e te tangata, e kitea nei e te kanohi e rangona nei e te taringa; engari he whakapono ano to matou ki te kehua kei roto tonu i te hinengaro o te tangata, kahore i waho i a ia. Tera e mea te tangata, " Ha! e kitea ana te kehua i waho tonu e haere ana." Ki te whakaaro a te tangata kei waho. Ko nga roro o te tangata te kawanatanga e tukua ana nga mea e pa ana ki te tinana, e rongo ana nga taringa, e hongi ana te ihu, e reka ana te waha, e kite ana nga kanohi. Ki te wera te waewae, ka mamae te roro, mehemea ki te tupapaku te waewae, ka mate nga uaua kawe i te mamae ki te roro, e kore rawa te tangata e rongo i te mamae. Kaore etahi tangata porangi e rongo i te mamae i te mea kua he o ratou roro. Ki te moemoea te tangata ka kite ia i te tangata i te aha ranei e haere ana i waho i a ia, otira no roto katoa aua whakaahua i tona roro, he pera ano hoki te ahua o te kehua e kitea nei. Kei te ahua he nga kanohi me te roro. Ki te oho ake te tangata i te moe hohoro tonu te ngaro o taua moemoea, no te mea kua hoki mai ona whakaaro, kua ara ona wahi i te moe, waihoki e ki ana nga tangata kite kehua, ka ngaro ana te kehua hohoro tonu te .ngaro, kaore e mohiotia ka riro ra kei hea, ara kua hoki tona roro ki tona tikanga, na reira i ngaro ai tana moemoea, te moemoea i te wa ano e titiro ana ona kanohi.

Mehemea kei waho o te tangata te kehua kaore i roto i tona roro, he aha i kore ai e kitea e etahi atu tangata ? E ki ana te Maori ko nga kanohi titiro kehua anake e kite i te kehua. Mehemea he tika tenei korero, ko te whaka- maramatanga tenei: i kore ai etahi tangata e kite kehua, a i kite ai etahi, kei runga kei te ahua o nga roro. Kaore te tangata e moemoea i nga po katoa. Mehemea kaore e nui te kai a te tangata, kaore ona ahua mate, kaore he awangawanga o tona ngakau, kei te pai kei te marie tona hinengaro e kore rawa ia e moe- moea. Na reira ahau i mea ai i kite kehua ai etahi tangata kei te ahua o ratou roro. E rongo ana ahau e kiia ana e te Maori e mutu ana te kite kehua a etahi tangata. Ae, te take i mutu, ai kua ngaro te take he o ratou roro.

He Maori te iwi kaha atu ki te kite i te kehua, kaore noa iho te pakeha, te take kei te ahua o nga roro o te Maori o te pakeha. Ka kaha haere te pakehatanga o te tangata ka ngaro haere tana whakapono tana kite i te kehua, no te mea kua rite haere tona ngakau ki to te pakeha. Taihoa ka rite te Maori ki te pakeha ka mutu te kite i te kehua, a e rongo ana au he ruarua noa iho te kitea o te kehua i enei ra. I a au ano e iti ana nui atu te kitea o te kehua, kaore he tangata e mate noa kia kitea ra ano tona wairua i te tuatahi, otira inaianei he nui te tangata e mate ana kahore noa iho e kitea ana o ratou wairua. Na, .te take, ehara i te mea ko te kehua kua ruarua haere, engari ko nga whakaaro o te Maori kua pakeha haere. Ki atu ki tetahi tangata o te Aupouri mehemea e kite, tonu ana ratou i te kehua ia ra ia ra e ahu ana ki te rerenga wairua, tera ia e whaka- kahore mai. Ehara i te mea kua haere nga wairua he huarahi hou, kua eke ma te kaipuke ma te aha ranei, engari ko te roro o te Maori kei te haere ma te huarahi hou, ma te huarahi pakeha. A, e ki ana koe' " Kite tonu ai ra etahi pakeha i te kehua." Ae nga pakeha e ahua he ana nga roro. No taku itinga ano aku taringa i whangaia ai ki korero kehua, a ka ngaro nei taku kauae i te pahau kahore ano au kia kite noa i te kehua e piki ana i runga i te rakau e eke ana i runga i te hoiho, e whete- rotero ana ranei te arero. Kite ai ano au i te ahua tangata i etahi wa i a au ite moe, engari kia tino titiro ahau kua ngaro. Ki te motokia taku karu e te tangata ka kite au i nga whetu, ehara ano ia i nga whetu o te rangi i a Parea- rau, i a Tawera, i tona huhua noa iho, engari kei roto kau i te hinengaro e korakora ana. Kati enei korero i konei. Kei te mohio tonu au ki te kaha o te whakapono o te Maori ki te kehua, a tera ratou e whakahe i enei korero, otira ki te whakaaro iho kahore he wairangi- tanga o enei korero, anei ke te wairangi ki ta te ngakau whakaaro titiro ko nga kehua tutu e korerotia nei e te Maori, a e whakaponohia nei e te nuinga o te tangata. E whakapono ana ahau ki te wairua, kahore ki te kehua e matakitakitia nei e te kanohi tangata, E wha- kapono ana te Maori i enei ra ki te makutu ki te kehua, otira kei te haere mai te ra e mea ai tatou no te ngakau kuare, no te ngakau maori enei tu whakaaro.

KEI te hanga e te kawanatanga o Inga- rangi etahi poti 12 ko nga tu poti e ruku nei i roto i te wai. Pakeha! Pakeha!