Nama 45
19011101

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA, mo nga pipi. Kahore ano i kitea he ohanga te heeki kuaka, te pipi ranei. Te hopukanga i te kuaka. Ki te korero o nga kaumatua, he rarata rawa atu te kuaka i mua, inahoki he mea hanga he kupenga ka mohititia ki te rakau, ka meinga mai he rakau roa hei puritanga. Ko nga tai kii i waenganui po haoa ai. Ara me ruru he rama, kotahi ki te mau i te kupenga kotahi hei mau i te rama; ki te tata atu ki te kahui kuaka ka whakapau raua i o raua kaha ki te oma me te mea hoki ki a kaha te mura o te ahi, a ka porehurehu nga kanohi o te kuaka a kaore e maro te rere ka hoki mai ano ki te marama o te ahi, a i etahi haonga e mau ana te 100 kuaka a nuku atu. I tenei wa nui atu te maka o taua manu. Ki te rongo i te pu tona rerenga tena ahakoa ehara i te pu mo ratou, ko te mahi pakeke ko te patu i te kuaka, ko te whai a te tangata kia patata atu ia, no hea e tata atu. No reira te whakatauki, " He kuaka marangaranga." Engari ko te wa pai mo te patu i taua manu kei nga ra kaha te hau, nui te ua, ki te kaha te hau me te ua kaore e hapa te whiwhi i etahi kuaka tini. Ko te manu reka pea te kuaka o tenei mea o te manu; ki te hunga kai kuaka, ki te takoto mai he kuaka he kukupa (kereru) kaore e mahara ki te kukupa; ma te pau o nga kuaka katahi ka kai i nga kukupa. He tohu tenei reka ake te kuaka i te kereru. [ Hei tera marama whakaatu ai i te whenua e heke nei te kuaka—ehara i Hawaiki.—ETITA]

TE KORERO PUKAPUKA.

(Na TE MAHARA.) HE kupu na tetahi pakeha matau o Inga- rangi, ko Pekana te ingoa : " Ma te korero pukapuka ka ranea ai te tangata," ara ka ranea ai ona whakaaro. Kua tino kitea te pono o tenei kupu. He tangata hoha, he mea e pouritia ana te tangata kahore e mohio ki te tuhituhi ki te korero-pukapuka. Ma te tanga- ta ke e korero nga reta ki a ia, me whakarongo ia ki te Paipera ki nga nupepa ki era atu pukapuka ranei e korerotia ana e etahi. He aha ra nga minita o enei ra i kore ai e whaka- ako i nga tangata kuare i o ratou pariha ki te korero pukapuka ki te tuhituhi ? Taku tino korero ki nga tangata mohio ki te korero pukapuka otira kaore e korero puka- puka ana. I piki ai i matau ai te pakeha na te pukapuka. Nga iwi kaha katoa i te ao, e tuhituhi ana e korero pukapuka ana. Engari me ata whiriwhiri te tango te korero i te puka- puka ; ko etahi pukapuka kaore kau he painga ki te korerotia: ko te nuinga o nga korero o roto he mea hanga noa iho, ko nga whakaaro. he tutua, kaore he whakaakoranga, he whaka- aro pai o roto, heoi ano ko te whakapokaikaha anake i te wairua, kahore e whakatipu. Ko etahi pukapuka he ta •nga whakaako i te wai- rua, i te ngakau me te hinengaro o te tangata —ko nga korero whakapapa o ia whenua, o ia whenua, ko nga korero o nga mahi a nga tangata rongonui, ko etahi korero-tara i ata • tuhituhia hei whakaako i te tangata. Ahakoa kua mate noa atu te tangata matau, te tangata pai, otira ko ona whakaaro kua waiho iho e ia ki roto i tana pukapuka i tuhituhi ai, hei korero ma nga whakatupuranga o muri i a ia. Koia kua mate, otira ano tona wairua kei te noho ora i roto i tana pukapuka. Kua mate noa atu a Wiremu Hakipia, otira ko ana kupu, ko ona whakaaro kei te korerotia, kei te ma- takitakitia e enei whakatupuranga. Tetahi mate nui o te Maori ko te kore e nui o a ratou pukapuka. Heoi ano te tino pukapuka a te Maori ko te Paipera—ko te tino pukapuka o nga pukapuka katoa--te pukapuka i kiia nei e ia tangata matau " e pai ana hei whakaako, hei hopu i te he, hei whaka- tikatika, hei whakaako ki te tika." Kei mea te ngakau whakahi o te tangata,' ka whaka- hawea ki te Paipera. E ta, ko koe e mate, ko te Paipera ia e o a tonu, a e korerotia a te ra e nehua ai koe ! He nupepa ano a taua a te Maori, ko ' Te Puke ki Hikurangi," me ' TE PIPIWHARAUROA.' Ki te whakaaro kaore rawa i eke ki te 2000 nga tangata e : ango ana i enei pepa— e 38,000 kei te noho noa iho. Mehemea he pakeha- tenei 2,000 e noho ana i roto i te taone iti kotahi, tera ratou e whakatu nupepa ma ratou, a e kaha ki te tautoko. He iwi kaha-kore te Maori ki te hapai i a ratou na nupepa, a me to ratou na tomumuri ano hoki. E kore o tatou reo e tipu ki te kore e manaakitia e te iwi. Ma te nupepa e kawe haere o whakaaro ki ia wahi, ki ia wahi, kei powaiwai tonu i tou marae iti i au mahinga kai, a ka hoki mai ano ki roto o to puku konatunatu ai. Te tangata kaore e korero pukapuka ka taumaha te ahua, ka tamate, ka haumaruru, tena ko te tangata whai i te matauranga ka kakama te hinengaro ka nui nga ngahautanga e kitea e ia i te ao. Taku kupu whakamutunga ki nga tamariki Maori e mohio ana ki te korero pukapuka pakeha. E nga hoa kei mahue te korero pukapuka pakeha, a kaua e whakahawea ki nga nupepa Maori hei whakamaharahara i a