Nama 56
19021001

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA, TE RANGATIRA.

(Na TE MAHARA.)

I T AKU korero tuatahi i tuhituhia e au • nga whakahaweatanga a nga iwi kiri ma i nga iwi kiri mangu, me etahi take hoki i weakakinongia ai nga iwi maori e nga iwi pakeha, i tenei o aku korero me whakaatu ake e au etahi korero hei whakaatu i te tu ranga- tira i te tu ware ranei, engari ko aku kanohi pea he kanohi pakeha, ko taku rangatira he rangatira pakeha, otira ko te rangatira ehara i te mea he mea no waho engari no roto ehara i te mea ma nga kakahu ma te reo, ma te kiri ranei engari no nga whakaaro no nga tikanga. He rangatira te rangatira ahakoa kiri ma kiri mangu ranei, whai-rawa rawa-ko: e ranei. Kei te mohio te Maori ki te tu o te rangatira. 1 mea tetahi minita i nga wa o mua he tino tapu ta te rangatira kupu, kaore e taka, kaore i tuhituhia i hiiritia, otiia inaianei he rua ua nei nga rangatira e pono a ratou kupu, ko nga rangatira etahi tangata nui atu te tahae.- Kua rongo tatou i te kawenga a tetahi Maori he wai inu mo tetahi apiha pakeha e karanga ana he wai mona i te riri ki Keeti Pa, i te mea ano e rere ana te mata. He rangatira tenei. I te rironga i a. Hone Heke o te whare tiaki o te kara i Kororareka, rokohanga atu he wahine pakeha i roto i te whare. I te kitenga i te Maori ka aue, ka mahara e whakamatea ia, otira i whakamarie a Hone Heke i taua wahine i mea atu ki a ia, "No karai pakeha, mi no kira wumana." Kaati ake tenei, i whakahaua e Hone Heke etahi o ana tangata kia arahaina taua wahine ki te taone. To te rangatira tona tu, ka wehi ki te whakapa i te ringa ki te wa- hine. E kiia ana e Ngatiporou i te maonga herehere o nga hauhau ki Waiapu ka whaka- haua e tetahi rangatira kia whakamatea, otira na te Mokena Kohere i whakaora, i mea hoki kia tukua nga hauhau. E kiia ana ano i tohe te Kawanatanga kia tangohia a Whaiapu mo te raupatu, i whakatakotoria he moni nui ki te aroaro o te Mokena, e £7,000, £10,000 ranei, otira i whakahokia taua moni e te Mokena, i mea taua kaumatua nana tonu tana riri ehara i te pakeha. Mehemea he whakaaro tutua to te Mokena kua tangohia taua moni. Ko te hiahia ki te moni te mea e whakatutua nei i te tangata, e tahae nei e korero teka nei i roto i te kooti, nawai ra kua kore rawa te tangata e numinumi inaianei ki te korero teka, kua uto- nga te ngakau, kaore he ohoohatanga. He moni te whakaaro nui o te tangata, ka pohehe kaore rawa he mahi kore-moni a te pakeha. He mahi ano te mahi moni he mahi ano te mahi.aroha. Ina koa tera pea etahi tangata.e mea me utu-rawa ka hanga mea ai ratou mo te hokohoko ki Akarana. He mahi • aroha tenei ehara i te mahi moni, hei painga anake mo te Maori ka rua. I rongo au ki etahi Maori e mea ana me utu a Henare Ko- here ki te moni mo tana whakaoranga i te pakehai Ihi Keepa. He mahi aroha tenei, ko tona utu he honore ehara i te moni. I pangia tetahi wahine Mihinare e te mate i Amerika, ko te takuta he wahi ke noa atu. I te aroha i etahi Inia ka whakawhiti ratou i te moana i runga waka, e kino ana te moana he haere ki te tiki i. te takuta. E toru nga ra i riri ai taua tokoono ki te moana ka u ki uta. I te uinga atu a te Pihopa i te utu mo ratou ka riri to ratou kapene, ka mea, " Kaua e korero utu ki aku tangata kei mamae o ratou ngakau e mohio ana koe ki te ahua o "te moana, e kore rawa te tangata e haere mehemea i utua ia ki te koura, otira i aroha tenei wahine ki a matou, a e tuku ia i a ia ano kia mate mo matou, waihoki mehemea i mate matou mona hei aha i korerotia ai." Kei te ki i wherowhero te ngakau rangatira. Tetahi tohu ano o te-rangatira kaore e whai kia whakanuia ia e te ta; gata—'i tona ranga- tira ka wehi ia kei whakarangatiratia ia. Ka- ore e ngaro nga maunga teitei. To te rangi- tira tu he whakatomumuri, otira ko tenei tu tangata e whakanuia e te tangata. I tuhituhia ano e TE PIPIWHARAUROA otira korero hei tohutohu mo te tangata i nga kai- nga, i nga whare, ara i "Etahi Rangatira," otiia kaore etahi tangata i pai ki aua korero, kaore ratou i pai kia tohutohungia ratou, na ratou i korero i nga korero kaore ratou e pai. He pai ke atu te tohutohu: gia i te whakahaweatia, e te pakeha, i fee ko e e whaka etia ki nga nohoanga rangatira, i te wehea he ruma ke mo te Maori he-ruma ke mo te pakeha, no te mea ki te pakeha he tohu katoa enei mea no te tangata rangatira. Ehara i te nua ma nga mahi nunui anake e whakaatu te rangatira te tutua ranei o te tangata, engari ma nga tikanga ririki. E te iwi, kia mau ki to taua rangatiratanga ki to te Maori kia tika ai te whakarangatira a era atu iwi i a tatou. Kia rangatira te ngakau ka rangatira hoki a waho : pai atu te whakaaro rangatira i te toto rangatira.