Nama 111
190706

whārangi 3  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


 
HE KUPU WHAKAMARAMA. me "nga Tumimi" i mohio ai ia ki te whaka- maori i aua wharangi koura, otiia ko te tako- toranga i huna ai, taihoa e whaki e ai ta Te Mete. Ko ia nei te korero mo tenei korero tara" Te pukapuka a Momona," kei pohehetia tenei pukapuka mo "Te Paipera Momona." No nga Karaipiture Ingarihi nei ano "Te Paipera Momona" otiia ko etahi o nga kupu i whaka- rereketia e nga kai-ta o te Paipera Momona. Otira ko te tino patai ma tatou, koia nei, I ahu mai i hea "Te Pukapuka a Momona?" Tenei nga korero hei whakautu mai i tena pa- tai kei tetahi pukapuka i taia e te "Hunga Mahi Karaitiana o Amerika." Ma tenei e whakaatu mai te timatanga me te toronga haeretanga o tenei karakia hou. "Haunga ake nga korero koroiroi a nga Minita Momona kia ngaro ai enei mea e marama noake ana ia. Na tetahi Minita ko Horomona Heparini (Spalding ) te ingoa i tuhituhi te "Pukapuka a Momona." He korero tara nana, i nohoia a Amerika e Iharaira inamata. Te ingoa o taua pukapuka ana i te tuatahi ko "Te Tuhi- tuhi i Kitea." Akuanei ka riro i tetahi tamaiti i te perehi ta pukapuka e mahi ana hu Hirini Rikitona. Nona nga roro me te matauranga mo tenei mahi koroiroi. Tuatoru ko Mate- nga Harihi (Harris), nana nga moni hei tau- toko i toro haere ai tenei tito. I mohiotia nga mahi tutu a Hohepa Mete me tona whanau e te katoa o te tangata i to- na kainga i Niu Ioka (New York ); na konei ka mohio ia e kore e awhinatia tona karakia hou e nga tangata o reira, heoi, ka nukarau ano te tangata ra, kua whakakitea mai e Iho wa ki a ia, me hiki tona hahi ki Katerani (Kirkland). I taua kainga hou, he putuputu tonu te mea na te whakakitenga ki a Hohepa Mete. Na kona tupu haere ana te mahi tutu; heoi ka whaia ano te tangata ra e te ture. Na kihai i roa ki Katerani e noho ana, ka hikitia ano te kainga, tau rawa atu ko Nawu (Nauvoo, III.) No konei ka tino whakawhiua e te Kawanatanga te hunga nei mo ta ratou takahi tonu i te ture; pakangatia ana e nga hoia mate atu ko Hohepa Mete to- nu me tona teina me Hairama. Otiia tupu tonu te karakia hou nei. Ko Hohepa Mete ia, i taunutia ra e ona tangata ano i tona ora- nga mo ana mahi puremu ka mate nei, ehara tohungia ake he Mataika no te whakapono. Ko Pirikamu Ianga (Brigham Young) tona kai-whakakapi, tena tangata taikaha. Ka tahi ano ka hikitia e te tangata nei te iwi o te Momona tau rawa atu tana heke ko te Roto Tote (Salt Lake ). Heoi, whakatutukitia ana he ture mo ratou whakaotia ana a ratou ako- ranga, tupu haere ana te iwi nei. Na, he kupu mo te akoranga me te mahi whakarihariha nei a te Momona, ara, te moe punarua i te wahine. No te tau 1850 i tima- ta ai tenei; otiia kua mahia hunatia mai i te tuatahi ano e nga rangatira o tenei ope kihai hoki i uru ki nga akoranga a ta Momona i te timatanga; na te mahi tutu tonu a Hohepa Mete, me tana horihori he mea ata whakakite mai tenei mahi puremu ki a ia e te Atua, i tahuri ai nga kaumatua ki tera whakahaere. Koia nei te huarahi mai o tenei mahi whaka- rihariha o te moe punarua, he nukarau i api- tiria e Hohepa Mete i muri nei ki ana tito o te tuatahi. Na, i whakahengia rawatia tenei mea e nga tauiwi katoa e tu atu ana i waho o te Momona; na konei i te panuitanga o te moe punarua hei tino tikanga ma te Momona i te tau 1852, ka pakaru mai ki waho o taua hunga 17,000 i Ingarangi, ko era ia i Nawu, i Uta, kua mau ra hoki ki te kupenga, ma te whakamomori tonu ki te mate e pata ai ki waho. Koia tenei ka marama, he whakaaro no muri nei na te Momona te moe punarua, i te wahine, a, ko te whakakitenga i kiia nei e Hohepa Mete, he whakarite kau i to ratou whakapono ki o ratou hiahia, ki a ratou ma- hi. Na konei, kia rongo, he mahi maminga ta nga tumuaki me nga mihinare o te Momo- na: ko tetahi iwi teka rawa ratou o te ao nei. Ma te kupu teka tonu ka mau ai he akonga ma ratou, a, te maunga ake, na, ma te wha- katuma ka whakamatea, e pupuri. Takirua- tia ai te haere ki te kauhau i a ratou tikanga, kahore he putea, e ki ana: ko te kai me te moenga mo ratou me pinono ki te huarahi i nga tauiwi, e ai ta te Momona. "Tenei te whatiwhatiia mai nei i tawahi nga manga e hutia mai nei nga pakiaka o tenei rakau kino me ona hua whakamate wairua tangata. Kia tupato, e pa ma, e whae ma, kei nukarautia koutou me a koutou tamariki e tenei ope o Marikena, engari tahuri hoki ki te huhuti i tenei taru kino, mehemea e kitea ata ana ki o koutou na marae. E 3 nga wiki i inu tonu ai tetahi pakeha i te waipiro i Poihakena, ka porangi tona ahua. I tona hokinga ki te kainga ka kapohia e ia ta raua tamaiti i roto i nga ringaringa o tana wahine panga ana e ia ki runga ahi ka pahia e ia tana wahine i te kanohi mate rawa, ko tona putanga ki waho ka puhia e ia ano tona mahunga, pakaru rawa. Otira he tangata ano kei te ao nei kei te tautoko i te hoko waipiro. Ko tetahi o nga tino apiha o nga tangata tenei ahi o Poihakena, he awhekaihe Maori.