Pukapuka 1, Nama 13
18631128

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE WAKA MAORI O AHURIRI.

HE WHARANGI TUWHERA MA NGA

HOA TUHI MAI.

Ko te tangata e hiahia ana ki te tango i

tenei nupepa, me homai ia kia kotahi tekau herengi

—ka rite ai te nupepa ki a ia mo te tau kotahi.

Ku tuhi mai te tangata tuhi mai, kia marama

rawa nga reta, me nga ingoa o nga kainga, o nga

tangata, kia mohiotia ai.

Patangata, Oketopa 28, 1863.

Patangata, Oketopa 28, 1863.

KI TE KAI TUHI O TE WAKA MAORI, —

E ta, me tuku e koe taku reta ki te " Waka

Maori. " He panuitanga naku ki nga hoa—mana

e whakahe.

E hoa ma, e nga tangata o Akitio, o Tautane,

o Porangahau, o Eparaima. Na koutou ranei te

ritenga, na nga tangata mohio ki te mahi hipi;

na nga kuare ranei tenei ritenga pohehe, ka he

nei i au. Tenei taku kupu kia a koutou; —ekore

koutou e tae mai ki te homai kai maku. Me-

hemea ka kore a koutou pakeha e whakaae mai

ki to rua pauna me te tekau herengi, ka pehea

koe ? E hoa ma, kanui to koutou pouri mo te

whakaaetanga atu i ta koutou ritenga whanoke;

penei hoki me a hau kei te pouri a hau mo oku i

uru ki roto ki te whakaaetanga o ta koutou ture;

i rere au i te taengamai o ta koutou pukapuka, i

tae atu hoki taku reta ki a koutou. Ko tenei, e

hoa ma, e whakahe tonu ana au i ta koutou

mahi; he kino rawa tenei ritenga a koutou—ko

tenei ka kati a hau i nga hipi a o matou hoa

pakeha ki te kotahi pauna, a puta atu ki nga

teihana (stations) katoa mahi haere ai.

E hoa tukua tenei reta ki te " Waka Maori, "

kia we te kite nga whanoke.

Na RENATA.

Pourerere, Noema 3, 1863.

KI TE KAI TUHI O TE WAKA MAORI, —

He kupu tenei kia tukua atu ki te "Waka

Maori. '' Koia tenei. E hoa ma kua pakaru i

au ta koutou ture mo te kati hipi. Kua tukua e

au nga tangata rawa kore ki taua mahi kia whi-

whi ratou ki tetahi rawa mo ratou. Mehemea i

ki ai e koutou ki te kotahi pauna, e rima herengi,

katahi tatou ka whakaae ki ta koutou ritenga;

tena ko te ritenga whanoke nei, ekore matou e

whakaae. Engari pea nga pakeha e reti ana i

runga i o koutou whenua, ena pea e whakaae;

otira, kaore—na te mea kua pau ana moni mo te

reti. E Noa Huke, he aha koe i rere ai ki runga

ki tenei ture whanoke ? Kaiahi rawa tou ingoa

ka rongona i runga i tenei korero. Ko tenei ko-

rero hoki he tuakana no te kino. E mohio ana

ratou, me te minita hoki, ki te ritenga o ta kou-

tou mahi—te pai ranei, te kino ranei. Ka huri

mutu.

Ki a Hemi Wuru, —E ta, maku tetahi niupepa

—he hiahia noku. Me timata mai i tenei

marama ano—maku e hoatu te tekau herengi mo

toku niupepa. Ko te takai o waho me tuhi ko

" Kairakau. "

Na HOKI KIOKIO.

Ko nga korero o te reta nei na Morena te Kuru-

hawea, na Hoani te Rangikangaiho.

Noema, 1863.

KI TE KAI TUHI O TE WAKA MAORI, —

Me tuhi enei kupu aku ki te reo maori, ki te

reo pakeha, E hoa ma (e nga pakeha ka tae mai

nei ta ratou whakahoki mo te ture katikati hipi

a matou) e whakahe ana au ki a koutou whaka-

hoki mai. He aha te whakapiki ai ki te 50 he-

rengi mo te rau ? Ko koe koia te tangata kaore

e whakapiki i te utu ? Hua atu ka mauria mai

te peke huka e te kaipuke, e nga terei, e nga

waka, ka whakapiki ano koe i te utu mo to

mauiuitanga ki te utu—ko au ianei kaua e wha-

kapiki mo tenei mahi taimaha ? Naku te kati-

kati i utu, naku te hinu i utu, naku te kohatu i

utu. I pau katoa nga wahi o te tangata i taua

mahi; i korero kino nga rangatira hipi—i kanga,

i nui noa atu te kino ki nga maori. E ki ana

koe, —" kei hea te ture whakarite i te mahi a te

tangata " E hoa ma, kaore ra he mahi a te ta'

ngata i raro i te ture; ko no; a mea katoa kei

runga i te ture, ahakoa pai, kino ranei—iti, nui

ranei. E ki ana koutou kua tae taku rongo kino-

ki nga iwi ke mo te hoiho, mo te kaipuke. Ko-

ehea iwi e whakakino ana ki te tono a Ngatipa-

horo i te utu ? Tena, me hapai noa oti au i to

hoiho ? Me tiaki noa oti au i to kaipuke ? Kaua

te kai hapai e utua mo te mahi i ora ai ena mea

e rua ? He pononga oti matou nohou kia hapai

noa i to hoiho, kia kaua te utu ? E hoa ma, inu

koutou i te wai, whakaharangi, tuhi mai ai

koutou i enei kupu. Nau ano te mahi, naku nga

ringaringa. Kia rongo mai koutou, na nga

ringaringa katoa taua ture i whakarite. E ki

ana koe; —" he kai peka te tangata ? " E ta,

tikina he tangata mou; kaua koe e ki mai kia

whakarerea e nga tangata katikati tenei ture—

ekore e mutu, ekore e mahue. E ki ana koe kia

tuia o aku ngutu. Ekore—kia whakaae koe ki

te 50 herengi ka mutu ai maua ko te runanga te

korero. Engari tikina he tangata hei katikati i

o hipi, kia watea ai koe hei hapai patu i runga i

te tuara o te aroha o matou, o koutou, o Here-

taunga katoa. Ehara ahau i te tangata mangere;

naku ano i mahi nga hipi i nga tau katoa, a, me

te pau i te pito raumati.

E hoa, kati koe me he whakahoki pouri mai i

o matou pukapuka; tuia ou ngutu ki te tuatua,

ara ki te paratahoro (bradawl) ranei. He hanga

hou koia na taua te totohe ki te utu; kaore koa

e kite ko ta taua mahi tonu tenei o mua iho he

totohe, kia tino whakahe rawa mai koe. He aha

no matou te hapai ai i te utu mo tenei mahi tai-

maha ? E hoa ma he mea takoto noa nga kupu.

o tenei niupepa te whakahoki atu e matou.

Na te HUNGA KATIKATI ratou

ko PAORA ROPIHA.

TAIPORUTU, WHARE RUNANGA O RANGI-

TUKIA.

Waiapu, Oketopa 8, 1863.

KIA TE MAKARINI, —

E ta matou hoa aroha, tenakoe. Tenei te

korero o enei runanga kia rongo mai koe.

Kia korerotia mai e koe nga korero a nga ra-

ngatira o koua kia rongo atu matou; rae kore he

korero marama a nga tangata o kona, ka tuku

mai ki a matou kia rongo atu matou. Tenei ko

nga korero pouri anake o Waikato nga korero e

rongo nei matou. Tenei koa te mea i rapu korero

atu ai matou ki a koutou, he roa no te pourita-

nga e pouri nei i runga o tenei wahi. Huri ake

tena.

E hoa, tenei te korero nui o konei; kia rongo

mai koe kua riro Ngatiporou kei Waikato—kai

te riri ki te pakeha. Nana nei (na te pakeha)

tenei iwi. a Ngatiporou, i ki ai he tangata. Tena

ia he hereheretanga ia tenei iwi na nga iwi katoa

o te motu nei; na te pakeha ka mutu te mau o

te pirita i te kaki o te tangata o tena Ngatiporou

kua riro kei Waikato. Kati, ko ta matou wha-

kaaro hoki kia whaia mai hoki te haere a Ngati-

porou ki konei e te pakeha. Ina hoki ra, he take

tika ta te pakeha riri ki Waikato ? he kohuru

tena. He aha ta te pakeha take ki Ngatiporou i

haere ai ki Waikato whai ai i te riri ki te pakeha ?

Tenei he mea mounu te ika ka kai ki te matau.

Waihoki na Ngatiporou i mounu ki Waikato—

kati, me kai te ika i te mea maana. Otira te

take i ki atu ai he mea kia whai mana ai te ture, -

kia whai hara rawa ake ai raua whenua ekore-

e haere nga tangata ki te tuara, i te hara o raua

whenua—ko ia te mea i karangatia atu ai kia

whakaritea te haerenga o Ngatiporou ki Waikato,

Otira, e te Makarini, e mohio ana koe ki nga

ture; tena ra whakapuaretia te tikanga o te ture

e riri nei ki te kino ki te ao, ki te rewera.

WAIATA.

Kiore, kiore, waiho kiore kia mau ana;

Katikati tu i runga i te rotaringa.

Pakura e ! naumai ki uta.

Parera e! naumai ki uta

E moho e! naumai ki uta; ki te uhi i uta, ki te

repo i uta.

Kia Hine Wairerehua taketake.

Kopa ! Kopa! Ko Hie! Hie !

Tenei Kawana te haramai nei,

Me tana mea iti, me tana mea rahi.

He paru te ringa o te wahine;