Pukapuka 8, Nama 11
18720605

whārangi 78  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua77
79titiro ki te whārangi o muri


 
78 TE WAKA MAOEI O NIU TIRANI. whakaaro. Na, ma koutou e whakaaro, he pai ranei tena ritenga, he pehea ranei? Otira he aranga ngakau tenei e hara tatou i te Hau Hau; kua tupato tatou, nga tangata whakaaro nui; ki nga ritenga o taua hunga; e ai ana ano etahi tangata ngakau pono i te motu nei hei tiaki i te pai he whaka " Rauru tangata tahi," i a tatou. Ka nui ano ta matou whakapai ki te tikanga a nga Minita o te Kawanatanga i tenei takiwa, e mahi nei ratou i rano i te mana o tenei Kuini atawhai nui ki te whakatakoto tikanga e kotahi ai te pakeha me te maori; ara te awhina i nga maori ki te whakatu Kura i nga wahi katoa o te motu hei ako i nga tamariki ki te reo Pakeha me etahi matauranga atu i tika ai te Pakeha—ma te reo kotahi hoki e kotahi ai tatou. Koia ano tena e hoa ma, kia kaha tonu tatou; kia kaha tatou ki te pehi i te kino, ki te hapai i te pai. E mahi ana hoki tatou mo wai hoki ? Hua atu mo tatou ake ano; hei oranga mo o tatou tamariki, mo o tatou wahine, mo to tatou motu. Ko tenei, e nga rangatira maori o te motu nei, me hui o tatou whakaaro ki runga ki te pai. Ko au, ko te pakeha, me mahi au i te taha ki au : ko koutou me mahi i te taha ki a koutou, ia tangata i tona iwi ia tangata i tona iwi; kia tae ki te ra whanautanga o te Kuini i tera tau kua kore te kino, kua kore te pouri, kua noho tatou i runga i te whakaaro kotahi.

TE MATENGA O PIHOPA WIARI. TERA nga tangata maori o te Hahi Katorika e pouri ki te rongo o te matenga o ta ratou Pihopa ara o Te Wiari, i hemo ki Po Neke nei i te Ratapu te 2 o nga ra o Hune. Ka nui te aroha o ana tamariki pakeha ki a ia, ko o ratou teina maori hoki ka rite te aroha notemea he ngakau aroha tona ki te maori ngatahi me te pakeha. Ko nga maori ia nga mea e tino tika ana kia aroha ki taua kaumatua notemea i whakarerea e ia tona kainga me ona whanaunga i haere mat ia ki Niu Tirani i te wa e torutoru rawa ana nga pakeha ki konei. I u mai ia ki Tauranga i te tau 1839, no muri i tera ka haere ia he wahi ke i reira ka pangia ia e te mate ara ka timata te ngau o te mate ki a ia. No muri ka haere ia ki Poi Hakena ka whakaturia ia hei Pihopa, ka oti tena ka hoki mai ia ki Niu Tirani ka noho ki Kororareka. I reira ka tuhia e ia te puka- puka karakia a te Katorika ki te reo Maori ko te ingoa o taua pukapuka " Ko te Ako Poto, me te Karakia o te Hahi Katorika." Nana i timata te kura maori i Takapuna wahi o Akarana, nana hoki i whakatu te kura mo nga tamariki pani (maori, hawhe-kaihe hoki) ki Po Neke nei, na Kawana Ta Hori Kerei ia i awhina i runga i taua mahi pai. No te tau 1850 i timata ai tana noho hei Pihopa ki Po Neke, he tino papa ia ki aua pani i roto i era tau katoa taea noatia tenei wa. I kawea tona tinana ki te Hahi Katorika i te Ratapu, ka waiho ki reira i te Mane, i te Turei, he maha nga Katorika me nga tangata o nga Hahi ke atu i haere ki reira kia kite i nga kanohi o te tangata i arohatia nuitia e ratou. Ko nga kakahu o te tupapaku ko ana kakahu karakia ano, ko nga kanara e ka ana i tu ki nga taha o te tupapaku. A tera nupepa pea ka tuhia nga korero o te nehunga.

HE WHARANGI TUWHERA MA NGA HOA TUHI MAI.

Ki a te Kai Tuhi o te Waka Maori. Akarana, 10 Mei, 1872. He whakaatu tenei i te take i haere mai ai ahau ki raro nei ki te pehi i nga raruraru o Ngatiporou e noho ana i tenei wahi, ara, i Mataora, i Harataunga hoki. Te tuatahi. Mo to ratou Hauhautanga, he whaka- mutu i tana mahi kino whakamate tangata. Inaianei kua whakamutua rawatia taua mahi e ratou, kua whakarongo hoki ratou ki taku kupu atu kia haere mai kia kitea ratou e te Kawanatanga. Te tuarua. Ko te raruraru a Ngatiporou ratou ko Ngatitamatera ma mo o ratou kainga. A ko tenei raruraru kua mutu ano hoki, kua tukua noatia iho ki raro. Te tuatoru. Ko te raruraru ano a Ngatiporou ratou ko Mohi Mangakahia ma mo ta ratou wahine. Kua oti ano tena te tuku ki runga ki te pai. Ko enei raruraru katoa kua oti te whakamutu e au, me etahi atu hoki he kupu mai hoki na oku hoa, na te Kawanatanga, kia kaha tonu ahau ki te pehi i nga raruraru o toku Iwi, DO reira ka kaha ahau ki te korero ki a Ngatiporou, ahakoa i tetahi wahi atu. ratou e noho ana. Ahakoa he raruraru ki te Pakeha na Ngatiporou, ki te Maori ranei, ka mea mai aku hoa, ara, te Kawanatanga, kia tahuri ahau kia whaka- mutua a ratou mahi raruraru; whakarongo tonu ahau ki a ratou kupu katoa, kaore ano he kupu a te Kawanatanga kia kapea e au. MEIHA ROPATA WAHAWAHA.

Ki a te Kai Tuhi o te Waka Maori. Akarana, Mei 20, 1872. E hoa tena ra koe i runga i tau mahi rangatira e ako nei koe i nga iwi. He whakawhetai taku ki a koe mo te taanga o taku reta o mua ki tau. nupepa; a, ka whakatau atu enei kupu aku i muri i era kua oti ra te panui e koe. He reo whakahe tera reta i taia e koe i te 31 o nga ra o Hanuere mo te waipiro. Na, he mea kua kitea e te ao katoa te nanakia o tera tu kai e reia tawhe- tatia nei e te tangata, te hokinga mai, te tahuritanga mai he ngau kino i toua tinana, he whakapango i tona ngakau. Ko te ritenga o tenei reta aku he whakahe noku i tenei hanga i te uhunga maori. He tika i mua i te wa e ora ana nga tupuna whai mana o nga maori. E hira ana nga tangata i reira hei ngaki i te kumara, i te taro, ma nga uhunga. Tena ko tenei kua pake- hatia te tangata; kua tae mai tatou ki te wa o te moni, o te waipiro ; kua kitea nga he nunui o te uhunga maori. Ko nga he enei e patu ana i te tangata, i te oneone. Pau te whenua hei hoko moni, pau kau te moni hei hoko kai, waipiro hoki. He tika te roimata ; engari ko te roimata heke atu ki runga ki te waipiro, ki te whakaaro pohehe, e kino ana—e kino ana ki te Atua, e kino ana ki nga tangata whai whakaaro katoa. Ko tenei kino ko te uhunga maori kua kitea ki nga takiwa katoa o Hauraki, o hea o hea, a tau ana te rawakore me te hauwaretanga ki nga tangata i runga i tenei tu mahi he. Ka pai koia ranei te rere whararo ki runga ki nga tikanga he e kitea nuitia ana ? Ki au, e hoa, ka kitea tuturutia te he me whakarere marire. Ki te ki mai tetahi tangata, " ka tika te uhunga, he aroha ki te tupa- paku," ko taku whakahoki tenei, kaore au i kite i te tika. Ko te roimata ko te aroha e tika aua, tika rawa; ko te kai ma nga uhunga e he ana, he rawa. Kaore he pai e ahu mai ana i tera hanga ki te hunga i ora, ki te tupapaku ranei. Koia ranei he hua pai enei, ko te moumou i te moni i te kai; ko te parare haere o nga mea kai waipiro ; ko te rorirori o nga