Pukapuka 8, Nama 12
18720619

whārangi 84  (6 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua83
85titiro ki te whārangi o muri


 
84 TE WAKA MAORI O NIU TIRANI. rama ahau i te take i huihui penei ai tatou. I nga wahi katoa e iri ai te kara o Ingarani kei reira ka huihui katoa nga tangata a te Kuini ki te mihi atu ki to ratou rangatira. No tenei rangi kua whiwhi a Henare Tomoana i tetahi koha nui whakaharahara ara i te hoari na tona Kuini i tuku mai mana Ko nga rangatira katoa o Ahuriri, a Renata, a Karaitiana, a Te Hapuku me te maha noa atu he hoa pono na te pakeha. Engari haunga te whakahoatanga kua kitea ano tetahi whakaaro a Karaitiana raua ko Renata e mohiotia ai te nui o to raua hiahia kia tupu ai te pai i roto i nga iwi e rua. Kua nui te kaha o ta raua mahi ki te whakaako i nga tamariki. Ko tenei hui- huinga hei tohu mo te whakakotahitanga o nga iwi e rua. Ka nui toku hiahia kia tu he hui pena ma tatou, i ia tau i ia tau. Kei runga ko HENARE TOMOANA : Ka tu ake ahau ki te whakawhetai atu ki nga pakeha mo a ratou kupu mihi ki a matou. He hoa aroha tonu nga maori o Ahuriri ki te pakeha taea noatia tenei ra. I te takiwa o te whawhai ki Waitara i piri pono matou ki a Te Kuini, a i roto i te takiwa o te whawhai ki Wakito i u tonu ta matou whakahoatanga ki nga pakeha. Pena tonu inaianei, ko taua tu ano. I te taima o te whawhai kua mutu ake nei ko Pawhakairo te kainga i hui ai matou ki te whakapuaki a matou kupu whakahoa ki a koutou katoa, heoi ko taku kupu inaianei kia ora a Te Kuini, kia ora hoki nga pakeha. Ka nui taku koa mo nga kupu kua puakina i tenei rangi. He tika rawa te ki ma enei tu hui ka u rawa ai nga whakaaro aroha a tetahi iwi ki tetahi. Kihai nga maori o Ahuriri i rite ki nga maori o etahi atu wahi i oati nei ki a Te Kuini no muri ka tahuri ki whawhai ka ana iwi. Ka nui taku hiahia kia penei tonu te atawhai a nga pakeha |ki nga maori me ta ratou atawhai i tenei rangi. I haere mai matou ki konei inaianei kia kitea ai te pono o to matou piri ki a Te Kuini, kia kite hoki i te mahi a nga Waranatia. Kia ora tonu nga pakeha Ka mutu tera wahi o nga mahi o te ra i konei. katahi ka homai he kai hou, he pereti hou, he maripi hou me era atu tu mea ki runga ki nga teepu ka noho ano etahi atu maori, kotahi rau pea, ki te kai, pena ano hoki te tikanga me te wahi tuatahi o te hakari. Ka nui rawa te ngahau o taua hui, ka nui rawa hoki te pai kia huihui penei nga maori me nga pakeha o te motu i runga i te ngakau whakakotahi. [Ko nga korero o runga ake nei he mea whaka- maori mai i tetahi o nga nupepa pakeha o Ahuriri i tukua mai ki a matou i reira.] Na, haunga te hakari ki nga kaumatua i karangatia ano tetahi huihuinga hei ngahau ma nga tamariki Maori o Ahuriri i te 24 o Mei kua hori nei. Ko nga tamariki i tae ki te taone o Nepia e 70, e SO ranei no te kura ki Pakowhai. I taka ano he kai ma ratou ki te whare kura i te taone i reira hoki nga pakeha e mahi ana pera me ta ratou mahi i te hakari ki nga kaumatua. E ki ana te nupepa o Ahuriri ehara i te hanga te pai o te ahua o nga tamariki Maori, me to ratou mohio hoki ki nga tikanga o te pakeha, he tangata mohio hoki te rangatira o te Kura i Pako- whai ki te whakaako tika i nga tamariki. Ka mutu te kai ka haere ki te takaro te tamariki Maori ngatahi me nga tamariki pakeha, a, po noa te ra katahi ka hoki ki a ratou kainga.

HE WHARANGI TUWHERA MA NGA HOA TUHI MAI. Ki a te Kai Tuhi o te Waka Maori. Te Horo, Hune 10, 1872. E hoa, he reta tenei i raro nei i tuhia mai e Te Petatone ki au i tona kainga e noho mai nei ia i [ngarani. Ka tukua atu e au te kape ki a koe kia taia ki " Te Waka Maori" kia kite nga tangata, kia rongo hoki ki te reo o te hoa tawhito i puta mai i tera taha o te moana. Na TAMIHANA TE RAUPARAHA.

Ingarani, Maehe 28, 1872. KI A TAMIHANA TE RAUPARAHA,— E hoa, tena koe. Tena koutou ko te iwi katoa— korua hoki ko Huta. He mihi noa ake tenei naku ; he mea kei ki koe kua mawehe atu te tinana kua mawehe atu hoki te whakaaro. Kao—kei te mau tonu te whakaaro me te aroha ; e kore e mutu, kore rawa. Tenei au te whakarongo nei ki nga korero o to tatou moutere, me te hari o te ngakau ki te mutunga nei o te kino, ara, o te whawhai. Heoti. He kupu tenei naku ki a koe ki taku hoa tuturu o mua iho— ki te puta he whakaaro tuhia mai. E kore au e ngoi- kore ki te whakahoki i to reta, ahakoa roa te moana e takoto ake nei. E kore e mahue te whakaaro a te matua ki ana tamariki; waihoki ko tenei, e kore e mahue te ngakau, aroha ki aku hoa maori i Otaki, i Manawatu, i Rangitikei, i Whanganui, i Wairarapa, i nga wahi katoa o Poneke. He reta whakamahara atu tenei naku ki a koe. Ka mutu. Na to hoa aroha. Na Te PETATONE. [E pai ana te tuhi mai a Te Petatone ki ona hoa maori i noho tahi ai i mahi tahi ai ratou i tona nohoanga i tenei kainga. Ko etahi o ana hoa maori, pakeha hoki, i haere tahi i a ia i tenei ao kua ngaro i muri nei—kaa waiho ona whanaunga kia noho pouri ana i te ao nei. E tangi ana a Te Petatone ki a Tami- hana raua ko Ruta. Kaore ano kia rongo kua mate a Ruta. Kia tae atu te rongo ki a ia apopo ka nui ano te pouri. He wahine a Kuta e pouritia ana tona matenga e ona hoa katoa, no te mea hoki kaore he wahine maori i kitea e matou kia rite ki a ia—kore rawa atu. He wahine ngawari, he wahine manaaki tangata, he wahine matau rawa ki te whakahaere i nga tikanga me nga mahi i roto i to raua whare—me te wahine pakeha rangatira nei ano tona ahua. He ahua tonu no te tangata pai, he mate—e kore e waiho kia noho ana i roto i te kino o tenei ao. Mehemea he wahine kino pea e kore e mate wawe ; penei e ora tonu ana hei kai whakararuraru, i tona tane. Ko nga mea e mate nuitia ana e te tangata ka tangohia—e tika ana hoki tera, kia kore hoki e u tonu te whaka- aro o te tangata ki nga mea o tenei ao. E tangi tonu ana a Tamihana ki taua wahine inaianei ano—e kore e mutu tona aroha. Ko te ahua o taua wahine kei roto i tona whare i te Horo e iri ana, ano ko te tangata tonu te rite—te ahua me te rahi. Me te mea e titiro ora mai ana nga kanohi ki te tangata. Ko tetahi take tenei i mau. tonu ai te aroha o Tamihana, he titiro tonu mai no nga kanohi o taua ahua ki a ia e noho pouaru mai nei i roto i tona whare. Ko ia hoki ko Tamihana e rite ana ano ki tona wahiue te ata whakahaere i nga mea katoa o tona whare me tona kainga—ano he whare pakeha, he kainga pakeha te ahua.—No te 10 o nga ra o Hurae, 1871, i mate ai a Ruta.]

Ki a te Kai Tuhi o te Waka Maori. Nga wehenga (wahi o te Waotu). Mei 12, 1872. TE hui i tu. ki Ngawehenga—i Ngawehengatia ai te ingoa, he wehewehenga no te Waotu no Matanuku, koia a Ngawehenga. I tu taua hui i te 12 o Mei i te tau 1872. Te take o taua hui he hakari mo te hahu- nga o Te Rei te Paehua, ara he pure mo tona hahu- nga. Ko taua tangata ko Te Rei te Paehua he . rangatira nui no tona iwi, ko ia te Kai-whakahaere i