Pukapuka 2, Nama 23
18751009

whārangi 267  (14 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua266
268titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
Te Waiimiga*

HE H O I H O T A R I O N A .

HE Momo Karaitera, ko Poukawa tu ai. " I A N G A T A P I O N A ." HE hoiho kaha, he kuri kakama ki te haere. He mangu A whero. He mangu nga waewae, a kahore he mate o ana waewae. He kuri atahua, kahore he riri ona, a, he hoiho kaha ki te mahi. I riro i aia, te utu tuarua mo nga hoiho ahua pai i Karaitihata i te tau 1869. Nga utu, £3 10s. 0d, a e kore e utua te patiki e haere ai nga uha mo te marama kotahi ; a i muri iho o taua marama, ka utu te tangata nana te uha, e rua hereni me te hikipene mo te wiki. Ko aua utu nei, me utu i te ra e tikina mai ai nga uha. He tino pai te tiaki, otiia e kore ahau o pai kia utu ana mate tetahi uha e kawea mai ana ki taua Tariona. TE M. HAPIMANA. 92 HE HOIHO TINO REIHI

KO KINGIPIHA, Me te tino Momo Arepa ko

AREPA TAIRA. KO enei hoiho, e noho ana i Te Tukituki, a tenei tau. Ko te utu mo te hoiho uha, e ono pauna, e ono hereni, mo te uha kotahi, a ko aua moni me utu i te ra e tikina atu ai te uha. A ko te patiki e haere ai nga uha, kahore he utu mo te patiki e noho ai aua uha i te timatanga, kia tae ki nga ra e hoki ai ka utu. Ko nga uha i kore e hapu i a KINGIPIHA i tera tau, kahore he utu i tenei tau mo aua uha. A ki te kore e hapu tetahi uha i tenei tau i a AREPA TAIKA, penei, ko a tera tau e kore e utu ana kawea mai ano ki taua Tariona. Ko to utu mo AREPA TAIRA i tu ai aia i Wikitoria, tekau pauna mo te uha kotahi i utu ai nga Pakeha o reira. Ko nga uha me tuku mai kia Te Karaati i Hawheraka. ! Kahore he tikanga ki au o te aitua ki nga uha i nga ra e noho ai i au. Kia 50 tekau ano uha e tukua mai ki enei hoiho, ki tetahi ki tetahi. ARENA MAKARINI. 95 Tukituki Teihana.

KUA RIRO IA WIREMU PIRIPI,

TE ARIPIANA PIRIATA RUUMA, KOIA aia i mea ai, ma tana mahi atahua i nga tangata e haere ana ki reira, ka paingia ai a ia e nga

MAORI KATOA. 63 i KO KAIRAKA,

TE TAKIWA E TU AI, KO WAIPAOA. KOIA nei te korero o tenei Kuri, ara, mo te Momo i Puta ai. He mea whakatupu tenei Hoiho e Te Ropitini. He hoiho whero a pango a KAIRAKA : 15 ringa te tiketike. He Kuri tino pono ana uri, ko te matua taane ko Taratona, ko te whaea ko Kaipari. Na Kaipari na Tetitonga, ko te whaea ko KAIRAKA, a na Pipio-te-poai aia, ko Karaura, na Pei Mititana, ko Papihi, na Rapitoke, ko Etinga, na Rupene, ko Rama na Kohana, he tuahine no Hehita, a na Ta Pita aia. Ko Wurupeka, ko Witipa- raea, ko te whaea o Puhiti, ka Pipoteipoai, na Tanapiriti aia, ko te Paranikina te whaea, na Orewa, na Tamapota, na Wihana, na Maki, ko Tenipana, na Tikianaru, ko Horopaipa, na Tarapata, Runa, Herora, tuahine a Ikinipi, ko Tetitanga na Orano, na Mihitikina, na Rokana, ko Ereketa na Porotakita, na Tamipata. Na Te Ropitini i uta mai ki Whakatu, ko Porotakita, na Orewa Korenewera, A ko Tautona he hoiho whero a pango. He tuakana na Piia. Na S. Haka i whakatupu i te tau 1850. No Mere- pana, ko Hinihira te whaea, a na Tatitoneaia, i utaina mai ki tenei whenua i te tau 1858. He mea uta mai aia i Tawahi ki Merepana. A e tino paingia ana aia e te iwi katoa o reira, i te mea hoki e moa ana ratou. Koia te tino Hoiho nana nga uri tino Reihi o reira. He teina a Tautana na Piia, a koia te matua taane o Manukau. A koia te tino hoiho pai o te whenua nei. A ko KAIRAKA te uri o te hoiho horo, me te Hoiho kaha, o nga Hoiho tino momo o Ingarangi. A na Omene te Hoiho uha ; te tamahine a Tautana, i riro mana te Reihi i aia i te tau 1867. A ko te Hoiho uha ko Kanariri na Tautana ano aia, he tino Hoiho Reihi kaha rawa aia i nga hoiho katoa o Nui Tireni. A ko Atarata raua ko Ketetaramu, nga uri ano o tenei Hoiho. Atarata raua ko Ketetaramu,he uri ano raua no Tautara. ko Arueka, ko te whaea o Toratuka ko Titakata, me etahi atu he tamahine ano raua na Tanitana. A ko Matarore, ko Ake, he uri ano enei, no te taha ki te matua taane. A ko Minitiri, ko te Hoiho i a ia te tino uta mo te Reihi i i Taranaki, no Tanitana ano a ia. Na Tautara a Mihiri no | Wuruka. He tini noa atu nga uri o tenei Hoiho, ekore ! e taea te whakahua i te maha. Ko Tamariri nana te Reihi | i Katapere, na Tautana a ia, me Mihipatini, me Rarapira. He uri ano raua na Tautana. i E toru tau, a Te Rerewuru o Whakatu, i whakatupu uri ai a Tautaua. Ko nga Turei me nga Weneti a Tautana tu ai i Waipukurau, a ko etahi o nga ra o te wiki, ko Waipaoa aia tu ai. He patiki pai te wahi e tu ai nga uha. He nui te whakaaro tiaki mo nga uha. otiia kahore he he ki an mo te mate aitua ki nga uha. Ko te utu mo Tautaua mo te uha kotahi e £5, 5, O, ki te mea he tini ke nga uha a te tangata kotahi, ka hoki iho te utu.

NA A. H. PARONA. 102 Kai Tiaki.