Pukapuka 1, Nama 9
18631003

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE WAKA MAORI O AHURIRI.

tonu mai ki roto ki te tai, ka mau ki

tetahi pito o te aho i whiua atu e nga

pakeha o runga o taua kaipuke, ka whiti-

kina e nga pakeha taua aho ki te taura

rarahi, katahi ka kumea ki uta e nga

maori, ka whakamana ki te toka ki uta.

Heoi, puta ana nga pakeha ki uta ma

runga i taua taura; he hanga whaka-

momori ia i te tahurihuritanga o te kai-

puke i te ngaru—he mea ano ka tukua te

tangata e haere ana i te taura ki ro te wai

i te takorokorotanga o te taura, muri iho

ka takiri kinotia ake i te marotanga—mau

kita te tangata.

E nui aua te whakamihi ki nga maori o

reira mo to ratau atawhai ki aua pakeha—

ki te rere mai ki ro te wai ki nga tangata

e haere atu ana i runga i te taura, ki te

tahu ahi hei mamanga, ki te homai kai,

ki te whakarite whare i to ratau kainga

mo nga morehu. Ko Matene, ko Ropata,

ko Huria (he wahine) nga mea e kiia aua

i tino kaha ki te whakaora i nga pakeha.

E korerotia ana kia whakaritea te aroha o

aua tangata. Ko te Teraweera te ingoa o

taua kaipuke.

Tokotoru nga tangata maori, he karere

no Waikato, kua hopokina i reira (i Nere-

hana i te Taitapu) e te pakeha. E whaka-

hauhau ana aua tangata i nga maori o

reira kia tahuri ki te Kawanatanga. Ko

o ratou ingoa, ko Wiremu te Rekereke, ko

Tamihana, ko Poharama Tohe Kore. E

meatia aua kia mauria ki Akarana whaka-

wakia ai.

HE WHARANGI TUWHERA MA NGA

HOA TUHI MAI.

Ko te tangata e hiahia, ana mana anahe e

tango i tana nupepa, kaua, ia e hui tona wha-

kaaro ki ta nga pa, e pai, ana; me homai e ia

kia kotahi te kau hereni, ka rite ai te nupepa

ki a ia mo te tau kotahi.

Ka tuhi mai te tangata tuhi mai, kia marama

rawa nga reta, me nga ingoa o nga kainga, o

nga tangata, kia mohiotia ai.

KIA TE KAI TUHI o TE ' WAKA MAORI. '

Hepetema 14, 1863.

E hoa mau e hoatu tenei reta ki te perehi kia

kite ai oku hoa pakeha, maori hoki. Koia tenei

ka timata i raro nei te whakahoki mo te whara-

ngi timatanga o te nupepa i taia i te 5 o Hepe-

tema. E whakahe ana au ki aua, korero. Kaore

he tika, kore rawa atu; no te mea e amuamu ana

tenei korero. He aha te ki mai e, i he parau te ki

kia tangohia nga pu a nga maori: mehemea ra-

nei he pono, me ki mai he pono. Katahi koutou

ka korero mai i a koutou atawhaitanga i nga

whare turoro. Taku whakahoki mo tenei

he ki Karaipiture, kei te 6 o Matiu: —• Kia atea

kei meatia ta koutou atawhainga ki te aroaro o

nga tangata. ' A, e tahuri ana koutou e amuamu

ana, hua atu waiho tena hei painga mou ki te

aroaro o te Atua.

Te tuarua o aku kupu: ka tika to ki nou nga

kakahu. Engari e hara i te mea homai noa nau,

e rite ana; riro mai ana nga kakahu o te pakeha,

riro atu ana te utu—heoi, kua nakutia te kakahu,

kua nautia te utu. I pera hoki nga kai e riro

mai ana i te maori: e utua ana ano e te maori

—ora ana te maori i te kai, ora ana hoki te pa-

keha i te utu.

Te tuatoru o aku kupu, mo tenei ki nau i wha-

kaako te tangata maori ki te Whakapono. E tika

ana, engari ehara te Whakapono i te mea whai-

hanga nau. Kaore! Whakarongo mai ki te

kupu a te Karaiti. I a ia ka kake ki te rangi ka

ki ia ki ana akonga: —'Haere koutou, akona nga

tauiwi katoa, iriria ratou ki te ingoa o te Matua,

o te Tamaiti, o te Wairua Tapu. ' Taua kupu,

tono a te Karaiti ki ana, akonga, mo nga tauiwi

katoa; ahakoa pakeha, maori, mangumangu ra-

nei—kiri ma, kiri whero, kiri mangu, kiri rereke

ranei. Heoi, whakaritea tonutia iho taua tono

a te Karaiti e ana akonga; kawea mai nei ki a

koutou, ki etahi wahi o te ao, a tae noa mai nei

ki te tangata maori. Ko te whakapono ehara i

te tangata taua taonga kia waiho hei mea wha-

kapehapeha mai kia matau. Kahore ! No te

Atua tenei taonga, he mea tuku noa mai mo te

tangata—a, tae atu ana ki nga mutunga mai o

te ao. Heoi o aku kupu—ma te kai tuhi o te

' Waka Maori' tenei reta e hoatu kia taia mai.

Kei hoha koe.

NA PAORA ROPIHA.

[Eta, e Paora, tae rawa mai tau reta kua oti te

nupepa o tera takiwa; na reira i kore ai e puta

wawe. Ko tenei kia rongo mai koe, ehara ta

matau i te whakapehapeha i puta ai a matou

korero ki te Whakapono. E titiro he ana koe ki

te ritenga o aua korero. Heoi ta matau ko te

whakakite atu ki a koutou nga mahi a te pakeha

o mua, kia mohio ai koutou ekore matau e tahu-

ri oho noa. take kore noaiho, ki a koutou. Hei

tauiratanga hoki ia. Ko koe e ki mai nei na te

Atua te Whakapono, e tika ana; engari na ma-

tau i kawe mai—ko matau kua waiho hei

huarahi mo te putanga o te pai. He mea kohi-

kohi na te pakeha i tona kainga mai ano i tae

mai ai te whakapono ki a koe. Ko te tangata i

whai rawa, ko ana koura; ko te mea i rawa kore,

ko ana hiriwa; ko te tamaiti ko ana

kapa—heoi, ka rite ai he kaipuke hei kawe mai i

te Rongo Pai: ka rite ai he oranga mo nga minita

hei kauhou. Ehara ranei tenei i te aroha, i te

atawhai no te tangata ? E ki ana hoki te Karaiti;

—" Ma ana hua hoki te rakau ka kitea ai. " Te-

tahi, —" Ma o ratou hua ka kitea ai ratau e kou-

tou. E wakiia ana ranei te karepe i te tataramoa,

te piki ranei i te puha ?"

Na mo te ki a Nepera—na korua tahi hoki a

korua reta—mo te ki a Nopera. tera matau e

tonu utu mehemea na matou te Whakapono; ko

te whakahoki tenei, (i a Matiu nei ano), —" Ka

ea i te kai mahi tana kai. ''

Na, ko nga kai, ko nga kahu, e ki mai na koe

na tau i riro atu ai. E tika ana ra, he mea rite

etahi, ko etahi kaore.

He mea takoto noa te whakahoki i nga kupu

katoa o tau reta mehemea e aro pera ana; otira,

kati. Ehara i te mea pai ki a matau tenei hanga

te tautohe. Te mea i puta ai enei kupu a matou,

na tau—na reira i puta ai. Heoi, ekore matau e

tahuri ki te korero i enei korero amuri ake nei

—me kati taua i konei. Ekore hoki e tika kia

waiho te nupepa nei hei tautohetanga ma taua;

kei tupu te pouri i a taua.

Heoi ra, kia ata mahara marire koe. Kaua e

tirohia hetia etahi korero o te nupepa me ka

puta a tetahi takiwa ake nei. Nau na i ki he

amuamu—tena, ki ta matau whakaaro, be korero

whakarite ia mo runga i nga ki a etahi pakeha

ware tera e tangohia nga pu a nga maori—i ko-

rerotia ki te Pawhakairo. He patu ta matua

i taua korero—he whakakite i te ahua o

te rakau o mua atu, kia mohiotia ai te ahua o

nga hua mo muri iho. Ko te reta a Nopera

kaore i taia; no te mea kotahi te rite o a korua

reta, ko aua kupu nei ano. ]

Pawhakairo, Hepetema 28. 1863.

Ki TE KAI TUHI o TE " WAKA MAORI. "

HE pukapuka whakaatu tenei na matau mo nga

korero a nga tangata katikati hipi. E ki ana

ratau e rua pauna te kau herengi mo te rau hipi.

Ko te toru tenei o nga tau e whakaatu ana i ta

ratau utu ki a matau, katahi ano matau ka wha-

kaae—e pai ana kia pena nga utu me ta ratau i

pai ai. Ki te takahi te tangata ka tonoa ia kia

homai te rima pauna ma te tangata kotahi; ki te

mea ka riro ma nga kainga nana i hanga tenei

korero e takahi, ka tonoa ia ki te te kau pauna.

Ko tetahi atu, mo te whakaaetanga, taihoa e

e whakaatu, mo muri atu. No te taenga-

mai o nga reta tuatahi o Porangahau,

o Eparaima. ki konei katahi ka ui

atu ki etahi kainga, ka whakahokia mai e ratou,

'e pai ana'—na konei i waiho ai tenei korero

hei mahi.

Ko nga kainga nana i timata ko Porangahau,

ko Eparaima ko te Kairakau—he whakaae ta