Pukapuka 4, Nama 16
18671219

whārangi 2  (14 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE WAKA MAORI O AHURIRI.

raua tikanga pupuri whenua i runga i

to te Karauna Karaati anake, tenei ta-

ngata e mau ana ki tona piihi, tenei ta-

ngata ki tona piihi, kore ai he tikanga

mo tetahi Ture kia penei ona ritenga

me o tenei: otira i roto i nga wa kua

pahemo nei he maha ke nga Ture, e tau

ana ona ritenga ki runga ki nga iwi e

rua, ko etahi ia e tau aua ki runga ki te

iwi Maori anake, kua oti te whakata-

koto i te mea kahore ano i whai tangata

Maori noa hei reo mo te iwi Maori, hei

whakaputa i tona whakaaro, mo ta te

taha Maori e hiahia ai. ki roto ki te

Runanga Nui.

Kua oti tetahi Ture, penei me taua

Ture nei, te whakatakoto mo tetahi tu

o roto o te iwi Pakeha, ara. mo nga Kai-

keri-koura, he maha nga ritenga o enei

tangata e taupokina iho aua e te Ture,

otira kahore a ratou piihi whenua tuturu.

kahore hoki a ratou noho tuturu ki te-

tahi kainga, a, i runga i nga ritenga o

te Ture Pakeha o mua. ekore ratou e

whai reo kai roto ki te Runanga Nui—

heoi ra, i runga i nga ritenga o tetahi

Ture hou e marama aua tera hunga te

kai-keri-koura ki te pooti mo tetahi ta-

ngata mo roto i te Runanga, a tu rawa i

runga i tera tetahi tangata hei reo mo

ratou ake ki roto ki taua Runanga; ko

taua ritenga nei ano te mea e whaia nei

inaianei mo te taha Maori.

Ka uru katoa nga tangata Maori. ha-

whe-kaihe hoki, ara. nga mea katoa o

ratou kua tae nga tau ki te ruatekau

matahi, kahore nei i pa, ratou ki tetahi

hara kino; ka uru katoa ratou ki te

pooti kia tu tetahi tangata hei reo mo

ratou ki roto ki te Runanga Nui. To-

kowha nga tangata Maori hoi whakarite

mo nga Takiwa e wha o Nai Tireni,

tera kei roto kei te Ture te tohutohu-

ngia ai nga rohe o aua Takiwa.

Ko te tangata e pootitia, hei tangata

Maori tonu, hei hawhe-kaihe ranei, ka

tukua mai ia e nga Maori o tona Takiwa

hei reo mo nga tangata Maori o roto o

taua Takiwa. I roto i tenei, i tenei, o

aua takiwa nei. he maha ke nga iwi

Maori; tena pea ka whakahe nga ta-

ngata o tetahi iwi, no te mea ekore e tu

ko te tangata e manakohia aua e ratou,

o roto o to ratou iwi ake—otira, me

mahara, ko te tino take e rapua ana i te

whakatakotoranga o tenei Ture, pera me

nga ture e pa ana ki nga ritenga pooti a

te Pakeha, ehara i te mea kia tu he ta-

ngata mo tenei hapu, turanga whanau

anake ranei i roto i toua kainga anake

—otira kia whai reo, ko te iwi nui tonu

o te Maori katoa, kia ahei ai te whai-

whai marire i roto i te Runanga Nui

nga mea e manakohia ana e te katoa, e

rite aua ano hoki te ahua titiro o te iwi

Maori katoa ki nga take nunui e pa aua

ki te iwi Maori, ara, ki nga take e ma-

rama ana kia whai ture i runga i te reo

o te whenua katoa aua ritenga.

Ko aua tangata ka whiriwhiria nei i

runga i te pooti a nga Maori, ka haere

mai ki te hanga Ture, hei painga ki nga

iwi e rua ki nga Maori ki nga Pakeha

hoki; ehara i te mea, hei painga ki

runga ki tetahi hapu ranei, ki runga

anake ranei i tetahi takiwa, engari hei

painga mo katoa mo te Maori mo te

Pakeha.

He penei ano hoki te mahi a nga ta-

ngata kua oti te whakatu i runga i te

pooti a te taha Pakeha, ko ratou, a, ko

nga Maori o roto o te Runanga a muri

nei hoki, ko ratou, he kai-whakarite mo

nga wahi katoa o te tinana kotahi, ko te

Kawana te upoko o taua tinana—e rite

tahi ana nga hiahia o nga wahi katoa o

taua tinana nei, ahakoa he Ingirihi, Ko-

tirana. Airihi ranei, a ahakoa no tehea

o nga wehenga o nga iwi o Niu Tireni

ranei: ki te mamae tetahi wahi o te

tinana, ka rongo te tinana katoa i te

mamao; pera ano hoki te pai, ka tau te

pai ki tetahi wahi ka tau te pai ki tetahi

wahi ka tau te pai ki tetahi wahi katau

te pai ki te katoa.

Ko te mea pai rawa kia oti koia tenei,

kia kitea ko wai ma ranei nga tino ta-

ngata pai i kaha ake to ratou mohio ki

te kimi ritenga i to era atu, e whiwhi ai

te iwi Maori i runga i te mahi a ratou

tokowha, ki te nuinga o te pai. I nga

wa katoa kua pahemo nei tera kei roto

kei te iwi Maori, he tangata e tirohia

atu aua e te nuinga o te iwi katoa, a, he

tangata mohio, maia, kahore e kai kino

ana i nga wai kaha, he tangata tohunga

hoki ki te arataki i nga mea i runga i ta

te Maori tikanga; he maha nga tangata

penei i naianei, o roto o te iwi Maori, ko

nga tangata penei nga tangata kia whiri-

whiria.

Kaua te tangata, te iwi ranei, e ma-

hat a kia ia ake ki tona kotahi, ki a whi-

whi ki te ingoa nui. engari me anga

tonu te titiro atu me kore ranei e tau te

pai ki te katoa, ki te whakakotahitanga

o nga iwi tokomaha kia kotahi iwi nui

tonu, i runga i tona Rangatiratanga;

ma ona Ture e tauarai kei tupungia e te

kino, ka whiwhi ia ki te rawa nui no te

mea ka tiakina paitia nga hua o te ra-

ngimarie, o te mahi, e ona Ture.

Tenei ko a muri tata nei tohutohungia

O

ai e te Kawana i runga i te panui, ko

ehea ranei nga kainga hei reira pooti ai

nga, Maori—ko reira ano hoki whakatu-

ria ai nga tangata hei titiro, hei whaka-

haere i nga ritenga o te pooti, mehemea

e whai ritenga ana kia pootitia.

Na, ka tukutukua hoki e te Kawana,

a mua mai o te kapinga o te ono o nga

marama ki muri iho o te mananga o te

Ture nei, nga pukapuka karanga mo

nga tangata mo roto mo te Runanga Nui

kia whakaturia—a ma te Kai whakarite

o nga ritenga o te pooti e tohutohu te-

tahi ra hei whakakhuanga mo nga ingoa

o nga tangata e hiahiatia ana e nga