Pukapuka 9, Nama 6
18730423

whārangi 36  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua35
37titiro ki te whārangi o muri


 
36

TE WAKA MAORI O NIU TIRANI.

tamariki o Aperahama, ki nga taringa tonu o tana pononga pai o Mohi. Kihai hoki a Ihowa i whakakite pera mai i a ia ki te tangata i mua atu, he ingoa ke hoki tana ki ta te tangata whakarongo i mua atu o taua takiwa, ara, i nga ra o Arama taea noatia te hekenga ki Ihipa.

Kei ki te tangata i enei ra, he ture tawhito, he ture rere ke aua ture o te Atua i nga ture e hapainga ana e matou e te iwi Pakeha i enei ra, kahore, ko aua ture ano, no te mea e putake mai ana a matou tino ture katoa i aua tu ture; he tika hoki, he marama, hei whakaora, hei tiaki ma te tangata me ana mea katoa. Titiro koutou ki tenei ture:—" Kaua e tahae." Kei tewhea iwi koia o te ao nei e ngaro ana tenei tute ? I ngaro koia ki roto ki a koutou i mua ? Kahore i ngaro! Ko to koutou tikanga o mua e mate te tangata mo tenei hara, kore rawa e ora i te Ariki o te taonga, ina mau te kai tahae i a ia. Ma te ture penei hoki, ara te ture whiu mo te hara tahae, e noho tika, noho ora ai te tangata me tona taonga ; me kore hoki he ture pera, ka raru rawa te tangata i tona hoa whakaaro kino, a -ka riro ma te hunga kino tutu anake nga tikanga, a ka riro mana anake te mea i runga i tona whakaaro taikaha, tukino i te tangata, a raru rawa atu te ahua noho a te tangata i te tiaki hore, i te wehi ki tona hoa, ma te ringaringa kaha anake ia ka ora ai. I mua, i te mea e mana kore ana nga ture tiaki i te tangata ka kimi hoa ia mona, ka noho huihui etahi tangata i runga i te kupu whaka- rite hei tiaki i a ia, me ona rawa, kei pahuatia e tetahi hunga ngakau kino, a na reira i noho a hapu te tan- gata, ia hapu, ia hapu, me ona ritenga, me ona whakaaro, penei me koutou e noho a hapu ana; he tiaki mo te tangata me ona whenua, me ona rawa te tikanga ; no te mea ki te poka noa te tangata iwi ke ki nga mea o tetahi tangata, kua noho katoa tona hapu hei tuara, hei kai whakaora mona.

Titiro koutou kite mahi o Aperahama i mua, i te rironga o tona iramutu o Rota me ona wahine, me ona tamariki katoa ki te herehere, na tetahi iwi ke i tiki mai i patu. Tae mai te rongo ki taua toa ki a Aperahama, whakatika tonu ana ia, ka whakahau ki ona pononga ki ana kai mahi, ki ana hoa taupiri, ka haere tonu ia me tona ope ki te whai i te hoa riri, i te hunga pahua i tona whanaunga, a mau tonu i te po i whakatika ai, whakaekea ana, whati tonu atu, a ka ora i a ia tona iramutu me ona taonga katoa.

Kei ki koutou he ture pai anake nga ture katoa o te ao nei. Tera etahi iwi nui o te ao e whakatakoto ana i ana ture i runga i te ngakau maori, he ture tika etahi he ture he etahi. I pera hoki te mahi whaka- takoto ture o nga iwi nui o mua, o Roma, o Kirihi, a kua ngaro rawa atu aua iwi me ana ture, no te mea he mea hanga e te ngakau tangata, e takoto hapa ana etahi ki ta Te Atua titiro, a tau ana tana whiu;

ta te mea e kore rawa te tangata, te iwi ranei e pahure i te whiu o te Atua i tenei ao i tera hoki, mehemea ka tahuri ia ki te whakakorekore i nga ture o te Kaihanga i runga i te ngakau whakahi, whaka- pehapeha noaiho.

Tera atu te roanga o tenei korero hei utanga mo tetahi Waka a muri ake nei mehemea ka whakapaingia e nga kai korero.

NGA TAKE E MAHI AI TE TANGATA KIA WHIWHI AI RATOU I TE MONI.

TE mea e manakohia ana e te ao katoa he moni ; ko te mahi timatanga o te tangata he moni. Nga Pakeha o tenei whenua, te mea e mahi ai ratou he whakaranea moni; a he moni ano hoki ta nga tangata maori e rapu nei ratou i nga ra katoa, e whakanui nei hoki ratou ia ratou.

Kia aha ai tenei mahi, a he tika ranei kia mau tonu? Ma te moni ranei e tino koa ai te tangata? Ianei he mea tika te mahi a nga kahika o mua ; whi- whi kau ano i te kai mo nga ra rua rua nei ano, ka noho ratou, kihai i whakaarohia te kai mo te nuinga atu o te tau, te rite ranei ki ta te Pakeha mahi, e whai tonu nei ratou ki te kai i nga ra katoa, a kua penei nei hoki nga maori, i tenei takiwa.

He kupu patai tenei, e kore e ata marama wawe ;

otira e mea ana matou, e marama tenei, ko te nuinga o te tangata mahi kia riro ki te rapu moni ma ratou.

He pai to te moni, a he kino ano hoki tona. He pai mo etahi mea; a mo etahi mea he kino. Waihoki e penei ana nga pai, me nga kino, o te moana. Ma te moana e kawe nga mea a te tangata, i te roa o te ara ki te kainga mamao, ki te wahi e paingia ai e te tangata nana nga mea hei hokonga mo aua mea, kei konei te pai o te moana ; otira, e mate ana ano te heramana ki te wai—ko te kino tenei o te moana.

Te moni; ona pai me ona kino, koia nei; he mea ano e koa ana te ngakau o te tangata i aia, he mea ano e pouri ana i aia. Tena ko te moana, he mea ano e mate ana te tangata mohio, ahakoa tohunga e mate tahi ana me te kuare i aia. Tena ko te moni, e kore te tangata e pouri i aia, mehemea e mahia tikatia ana e te tangata; a mehemea e whakaritea ana ki nga tikanga i hanga ai.

He tangata ano e kohi ana i te moni, hei meatanga iho ma tona ngakau, he tangata whai moni ia; a hei whawha ma ona ringa; ki tenei tu tangata he mea he kia ngaro te moni i aia; kia mau tonu ai i aia, he mea huna e ia, he moni enei kahore e pai ki te tangata nana; ranei ki te tokomaha atu o te ao. He iwi mokemoke tenei tu tangata; a ki Ingarani e meinga ana tona ingoa, he noho pouri ahuareka kore tenei iwi tangata, he iwi uekaha ki te mahi i te po i te ao, ko nga moni mo aua mahi kahore ana pai kia ratou, me he haupu kohatu te rite ; otira, me he kohatu e pai, tena he moni, e manawapa tonu ana te ngakau kei riro i te tahae, a tau tonu te pouri, note- mea ka mate ia, te tangata nana i mahi aua moni kei tona matenga te riro ai i te tangata ke.

Mo enei tu tangata he pono rawa ano he kino to te moni mo ratou.

He tangata ano ; e tino ahu ke ana tana mahi i te moni, he maia ano ia to ratou, ano ka tini, ka kuare pu te hokonga e ratou. E kite ana ratou i nga taki- wa i riro mai ai a ratou moni, e rori haere ana i te kawenga a te waipiro, ano ka pau nga moni hei penei, ano ma ratou ; mo tenei tu tangata ano he kino kei Toto kei te moni. Ko ratou ano hei whakaturoro i a ratou; ko te rongo rangatira o Tatou, ko Tatou ano hei whakakahore, ano ka kaumatuatia, hahore he rawa hei hoko mea ma ratou, na konei ka peo ki te tokomaha hei whangai. Na ma enei. tu tangata he kino kau te moni, notemea, kahore i matauria e ratou te ara tika hei mahinga mo te moni. Ko tetahi kihai i hokohokona ana moni ko tetahi he kino kau ano te mahinga o tana.

Tenei ano hoki tetahi he o te moni he he no nga mahi e riro mai ai. He ngakau pa na etahi tangata ki te kohi moni ma ratou; na reira ka kore te wahi iti noa ake nei e mahia e ratou, me ka kore he utu. A ki te mea ka meinga tenei tu tangata kia mahi, ka tohe ia kia nui rawa te utu mona, mona hoki i tonoa nei kia mahi. Ki te mea ka puta te tira haere ki te kainga o tenei tu koroke, a ka mea taua tira haere kia whakawhitia i te awa, ka tonoa te utu nui whakaharahara ; e raru hoki ratou ki te mea ka turi ia ki te whakawhiti, a koia nei te take i tono nui ai ia kia rahi te utu. A kahore ano hoki he ahuareka ana whiwhi tenei tu tangata i te moni; notemea e mea ana te karaipiture:—" Ko nga mea katoa e pai ai koutou kia meatia e te tangata kia koutou, penatia atu hoki e koutou ki a ratou," a kahore tenei tangata e penei, kahore hoki he tangata noho ngakau mane;

ana, tahuri ke ia i nga ture o Te Atua.

He tangata ano, no te tino manawapoporetanga ki