Pukapuka 5, Nama 9
18780302

whārangi 98  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua97
99titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE WANANGA. KUA MATE. No te 28 o Pepueri i mate ai a Ngaumu, te hunanga a Tareha, te Mokopuna a Te Waaka Kawatini, 18 ona tau. He nui te tangi a nga iwi nei ki aia. I te wa i mate ai aia ki ano i moe taane, e taka-kau ana ano. noho aia i te kara ako i Omahu, e mahia nei e Renata Kawepo mo nga tamariki o nga iwi a Renata. He mihi nui toua mihi ki te iwi i te wa i mate ai.

Te Wananga.

Kotahi Putanga i te Wiki.

HATAREI, 2 MAEHE, 1878. HE mea atu tenei ki nga kai korero o TE WANANGA, kia titiro ratou ki te Tare mo nga ingoa o te iwi kia tuhituhia e nga kai mahi a te Kawanatanga, mo te taa 1877. He mea hoki na matou, ki ano nga iwi Maori i kite noa i taua Ture, koia matou i mea ai, rae ata korero e matou nga tikanga o tana Ture, kia mo- hiotia ai ona tikanga nga iwi Maori. He tikanga na nga iwi nui o te ao nei, i ena wa, ka tauria, ara ka tuhia nga ingoa o te iwi katoa ki te pu- kapuka, he mea hoki kia mohiotia ai te nui o te iwi. ara, te maha o nga tangata, nga wahine, me nga tamariki o te iwi. A he mea ano hoki kia mohiotia ai, mehemea e nui haere ana ranei. A he mea kia mohiotia ai te tokomaha o ia Taone, o ia Taone, me te ora, me te turoro ranei o te iwi. A koia ra ano hoki te take i mahia ai ano taua Ture nei e te Kawanata- nga. 1! ki aua le Ture; e korero nei matou, hei a Aperira O te tau 1878, a o te 1880, ka mahi tuhi tuhi te iwi ia ratou, a hei nga tau i muri o ana tau, kia rimu tau ka tuhituhi ni ano te iwi, a kia rima tau ka tuhituhi S i ano te iwi, a me pena tonu i nga wa katoa. Ara kia rima tan, ka tuhituhi, i ia rima tau, i ia rima tau, o nga wa katoa e taere ake nei. A ko te tipoko te 25 o taua Ture nei e ki aua, kei a Te Kawana te tikanga e mahia ai nga ingoa o nga iwi Maori. A koia nei nga take e korero ai nga iwi Pakeha ana tuhituhia a ratou ingoa. Me korero te iwi i nga korero e mohiotia ai te ahua o nga whare e nohoia ana e te iwi. Te ingoa o nga tangata katoa o te iwi. He mea marama ranei, e takakau ana ranei. Te karakia e karakia ai te iwi. He mea ako ki te kura ranei. e noho kuare ana ranei. Te nui o te whenua a ia tangata a ia tangata o teiwi. He whenua e ngakia ana ranei, a he aha nga mea e ngakia ana ki aua whenna. E hia kau hoiho, me nga mea katoa a ia tangata a ia tangata. He mea tika pu ano kia mohiotia e te Kawanata- nga, nga mea katoa o te iwi, kia mohio ai hoki Te Kawanatanga ki nga mea hei mahi ma Te Kawanata- nga e ora ai, a e tupu nui ai te iwi. A ma te mohio o te Kawanatanga ki nga mate, ki nga he, ki nga tini mea o te iwi ka tika ai he mahi ma te Kawanatanga ki te iwi, Hei tautoko i te iwi ki te pai. A e mea ana matou, he mahi tika rawa te mahi nei, kia mahia e nga iwi Maori, kia mohio ai te Kawanatanga ki aua mea, a kia mutu te ahua hopohopo a te Maori, ara kia kore e kiia.be take he te take ana uia te tangata. He mea hoki na mua, ki te mea ka ui te tangata i te u i ki etahi n (e iwi, ho iwi rapu he mo te tangata e nia ra, ina hoki te tauki e ki nei, "He kaha ui te kaha". E he ano. kiu kore e whaakina mai nga mea e nia noi ki nga iwi, a me mutu taua a o mua tangata i tupato ai. i te mea hoki he ra ke enei, he ra no te whakaahuru i te iwi, e hara hoki enei ra, i te ra e noho wehiwehi ai te iwi. he ra no te ngaki kai, he ra no te aami i te kai e tupu nui ai te iwi. E mea ana hoki matou, ki te mea e kore te iwi e korero i nga mea e uia e tana Ture, me pehea e mohiotia ai e te Kawana- tanga nga mea hei mahi ma ratou mo te iwi, e puta ai he pai ki te iwi. A ki te mea e kore te iwi e korero i ana mato, me nga mahi rawa-kore a te iwi, me pehea e mohio ai te Kawanatanga ki te tika ranei ki te he ranei, o a to iwi kupu ana amuamu te iwi ki nga he e taami ana ki te iwi. A ki te mea e kore te iwi Maori e korero i nga mahi e mahia aua e te iwi Maori, i nga mea e manaakitia ana, e te iwi Maori, me pehea e mo- hiotia ni e te Kawanatanga, e takea, ai he Ture tika mo nga iwi Maori, koia matou i mea ai, he mea pai kia mahi nga . rangatira Maori me nga iwi Maori, i aua mahi e kiia nei. ara, a te wa e tae atu ai nga. Pake- ha kohikohi korero ma te Kawanatanga, me ata whaaki katoa nga mea e ki ai aua Pakeha. A tetahi kupu a matou e kii nei, ma te Maori ano ranei, e ata tuhituhi o ratou ingoa ki te pukapuka, a ka tuku ai e te Maori ano ana pukapuka kia te Kawana, a me wha- aki ki aua pukapuka, nga whare, nga hoiho, nga kau, nga whenua, rau te ingoa o te wahine, me nga tamariki oia tangata, oia tangata. Ma reira te ao katoa ka kite ai i te pono o te kii e ki nei nga Maori, e pai aua te Maori ki nga Ture o Te Kuini. Kahore ano a Te Kuini i kite noa i nga pukapuka whaaki i te nui, me te tini o ana iwi Maori o enei Motu, a ki te moa ka mahia aua pukapuka e nga. Ma- ori ano, penei ka tika he kupu atu a Te Kawana kia To Kuini, ana ki. He iwi tino pai te Maori ki nga Ture o te Paremata o Nui Tireni, a e pai pu ana ano hoki ki nga Ture a Te Kuini, a e rongo pu ana nga iwi Maori ki aua Ture.

Te Wananga. Published every Saturday. SATURDAY, MARCH 2. 1878.

| WE call the attention of our Maori readers to an Act i passed by the New Zealand Parliament entitled " The Census Act, 1877." As our Maori people may not be aware of such. having been passed or do not know the object of such Act, we will explain this i to them. i The great nations of the world Lave been in I the habit of taking the number of the people of I which their respective nations are composed, in , ; order that they may learn if the people are increasing in numbers or otherwise. Also, that they may know the inhabitants who occupy each city, town or village, in order that sanitary • laws may be passed for the health and good govern- ment of such in accordance with the number of | inhabitants in each. Hence the Act of which we are