Pukapuka 0, Nama 26
18840415

whārangi 2  (16 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 

TE KORIMAKO.

 

APERIRA 15, 1884.

 

 

moana, me taku whakapai hoki. I mea ahau kia tae atu koe ki whatiwhatihoe i to haerenga atu ki Areka; otira, kua whakamaramatia mai nei e koe na nga ko na nga tikanga Pakeha koe i whakarorerore. He tauhou koe ki a au, a kua kitekite i a taua; kua kite hoki a au i te tiamana ki Akarana, i tana kaipuke Manuwao, kua kite hoki i tera iwi ke i te Hapana i tana kaipuke manawao ki Akarana nei. Na ka rere nei ahau ki te moana ka kite ahau, i nga whenua tauhou, i nga iwi tauhou, a ka kai kanohi ahau ki te tini o nga mea tauhou. Hei konei e pa, i te kainga. E noho i runga i te rangimarie, i te pai. Ka mutu nga korero, ka ruru katoa ki a te Kawana, ki ana kai - tuhituhi, haere atu ana Tawhiao i runga i nga kupu poroporoaki o Tauanui ma.

 

 

Te Kawau.

 

I HOKI mai i te Kawau a Tawhiao, ratou ko nga hoa i a Ta Hori Kerei. Nga tangata i haere ki te Kawau, ko Tawhiao, ko Te Wheoro, ko Rewi Maniapoto, me te tamahine, me Rina, ko Honana Te Maioha, me nga tama tokotoru o Tawhiao. Nga hoa Pakeha, ko Hare Reweti, ko Nikora. Ko Ta Hori Kerei tonu te tangata nana a Tawhio ma i karanga kiuta. Ka mutu nga korero tuatahi, ka tukua te kai. No te po, ka korero ano. Ka pai nga taki a Ta Hori Kerei, ka pai nga whakaatu, ka pai nga aumihi. Ka hamumu ake a Tawhiao. Ko te pepeha tenei, "Ka whakapapa - pounamu te moana, ka tere te karohirohi." Tetahi o nga ki a Tawhiao, "Kua mutu ahau ki te waipiro."Ka rere i konei te kupu whakamaemiti a Manga raua ko Hare Reweti; a, ka tino whakapai a Ta Hori Kerei, me tana iramutu wahine, me te tokomaha. Ka mohio hoki, ka ora te tangata. Ka whakahaua e Ta Hori Kerei ki a Hare Reweti kia tuhia ki te reo Maori reo Pakeha he pukapuka whakakore i te tini o nga waiwhakahaurangi tangata, ka oti. Nga tangata tuhituhi i o ratou ingoa ki taua oati waipiro, ko Ta Hori Kerei, ko Tawhiao, ko Te Wheoro, ko Rewi Maniapoto, ko Honana Te Maioha, ko Tu Tawhiao. Ko nga tamariki tokorua, ko Te Pouku, ko Te Ngaehe, kaore i tuhituhi, kaore hoki era tamariki u a raua e inu i era hanga whakaroa tangata. Kia mutu te tuhituhi o nga ingoa, ka whakatika mai te iramutu o Ta Hori Kerei, me te ngira, me te pururipine whakamaua ana ki nga koti o nga tangata ki a Tawhiao ma i te tuatahi, ko nga hoa ki muri iho ko Ta Hori Kerei te whakamutunga. Heoi hoki ana mai ki Akarana taone, i runga i te manaaki o te Atua, i runga hoki o te umere nui, o te whakamoemiti o nga mano o Akarana.

 

 

Kawhia.

 

I NA Te Hinemoa, te taenga atu o te Kawana ki Kawhia ka karangatia kiuta e Hone Wetere, e Pikia, e Tetahi Rahi, e Tiki Taimona. I pai rawa nga whaikorero o enei rangatia ki a te Kawana i te uruuru-whenuatanga o te Kawana i Kawhia. Whakahokia ana e te Kawana he kupu, i mea ia: - " Nui atu taku whakamoemiti ki a koutou karanga ki a au. Nui atu taku pai i te mea ka kitea nei ahau i a koutou. Kia hamumu atu a au, ka nui te aroha o Hine Nui a Wikitoria, te Kuini, ki nga tangata i roto i ana rangatiratanga hatoa e tae ana mai ki Niu Tireni, ahakoa Pakeha, Maori ra nei, ko te aroha e mau ana. Tetahi whakapai aku, ko te noho a nga Maori me nga Pakeha i runga i takahoatanga. Tetahi ko te pai o tenei awa. E mohio ana ahau, i nga tau i mahue ake ra, ka nui te ahu-whenua; ka nui hoki nga hanga papai i ngakia ki Kawhia; taku e hiahia nei, kia kaha rawa atu te ngaki, kia peka ke atu te nui, i era mahinga o koutou.

 

Kaua hoki e tokitokia ko te whenua anake; engari me tokitoki hoki te hinegaro. He waka iti tou; engari eke mai heke ki te Kaipuke nui a te Pakeha. Mo te haere o Tawhiao ki Ingarangi, tera e puta nga whakapai mo te tini o nga mea e kitea-kanohitia e ratou ko nga takiwa o era wahi, hei whakaatu a te hokinga mai. Taku aumihi ki a koutou. Hei konei e hoa ma." I te mutunga o nga whaikorero ka karanga nga rangatira kia kaua e whakaaetia e te Kawana he raihana waipiro mo era takiwa ara mo Kawhia haere atu. Ko Hori Wirikihana te Aihana-Kawanatanga, te Kaiwhakareo-Maori, Pakeha hoki.

 

 

Hokianga.

 

RERE atu nei a te Kawana, te wahine, me te tamahine, me ona hoa, i runga i a Te Hinemoa, i Manuka, a, tapoko ana ki te awa o Hokianga, i nga takiwa o Araiteuru raua ko Niuwa Kau noa atu te hiore e hora ana te moana me he papa pounamu. No te taenga ki roto o Hokianga, ka huihui nga rangatira Maori. Nga kai karanga i a te Kawana kiuta, ko Hone Mohi Tawhai, M.H.R., ko Rai Pangari, ko Hori Riwhi, ko Wake, ko Kohawai, ko Hapakuku Moetara, ko Hori Te Kuri, ko Hori Karaka. Ka pai nga kupu a nga rangatira, te karanga kiuta, te aumihi, te whakakotahi, te whakapai ki a te Kuini. Kia mutu nga taki a nga Whakatuatea Maori ka whakatika a te Kawana, ka mea: - " E koa ana a au i te mea ka ai he wa e puta atu ai aku hamumu ki nga iwi o Hokianga. Te roaroa iho ahau ki Hokianga he tini no nga wahi e reia nei e a au, a, kua whakaritea te takiwa hei taenga atu moku, ki Akarana Kua ki ake etahi o nga kai taki, me he mea kua kareretia mai e ahau i nga wa kua pahemo ake nei, penei. Ka kautere nui nga te tini; engari koa, ka nui taku koa, i te