Pukapuka 0, Nama 67
18870920

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 

akoranga o nga Merikana me nga Ingirihi o reira, i haere ano ia ki nga maunga noho mai ai kia taria te haerenga atu o tetahi manuao, tena pea kua whaia a Mareitoa e nga Tiamani me te iwi a Tamahi ko reira pea ka mate taua iwi i nga pu rui mataa me he pokaka whatu no te rangi e kore rawa aua tangata e ora mehemea. ka tata aua pu, me tumanako ka araia tenei aitua nanakia e te Runga Rawa. Te take o tenei whawhai e ai ta Tiamani he nama he whakatoi na nga tangata o Hamoa ki nga tangata o Tiamani e noho ana ki reira. Kua tae mai hoki nga rongo na te mahi kai waipiro o tetahi taha i tu ai tenei parekura, a kua waiho iho nga korero me nga mahi o nga wairangi he take muru i te whenua, e kore tenei raru e mutu wawe notemea e kore nga iwi ke e waiho i taua whenua kia takahia huhua koretia.

 

Kua tu a tatou mema Maori mo ia takiwa mo ia takiwa, ta te manu tenei kia whakaaroa tikatia e a tatou mema nga mea katoa e haere. mai ki to ratou aroaro me whiriwhiri marite nga mea katoa kia tupu ai nga iwi e rua i runga i te whaimohiotanga me te matauranga e kore nei e whakama tetahi ki tetahi, waihoki kia mahara ano tatou ki tenei kii ma te tika ka kake ai te iwi, ma te hara ia ka ingoa kino ai nga iwi.

 

Itemea e noho anake ana tatou. He mano he mano nga whakaaro e mataara ai e tatou.

 

Kua kitea he koura i nga toka i nga Haunga o Hikutaia, ki Hauraki e kiia ana ka nui te hua o te koura ina mahia.

 

He Panui na te Kawanatanga.

 

Tari Maori, Poneke, Akuhata 15, 1887.

 

KUA ki mai Te Minita mo te Taha Maori kia panuitia nga korero i raro iho nei i tukua mai e Te Honihana, Kai-whakahaere o te Kawanatanga i Rotorua, he whahaatu mai nana i te mahi tinihanga o tetahi tangata ko Te Rehutai te ingoa, he mea nana ko ia a Ngaheu Paora, me tana arahi mai hoki i etahi atu tangata ki te tango moni i runga i taua tikanga hianga ana; whakawakia ana aua hara; me te tahunga hoki o te tari o taua apiha i te ahi, i te Hupirimi Kooti i Akarana.

 

Na TE RUIHI, Hekeretari.

 

" No te 21 o nga ra o Aperira kua pahure ake nei ka timata te mahi tinihanga a tetahi tangata ko Te Rehutai te ingoa, ki te Apiha o te Kawanatanga i Rotorua. Ka mea ko ia a Ngaheu Paora, te tangata nona nga hoa i roto i etahi piihi whenua e hokona ana e te Kawanatanga, ara, a Paeroa Rawhiti Nama 1A me Nama 2A. Ka tangohia e ia i reira te utu mo te hea i te Poraka Nama 1A. Muri iho, ka arahina ake e ia etahi tangata tokorua ki te tango i nga hea o Te Taneti Te Wharau raua ko Kenehi Te Omiraka, a no te 27 o nga ra o Aperira i riro i a raua nga moni. No te 30 o nga ra o Aperira, ka hoki ake ano a Te Rehutai, ka arahi i tetahi tangata ki te tango i te hea o Matutaera Hatua, a ka tangohia hoki e ia tetahi o nga hea o Ngaheu Paora i te Poraka Nama 2A. No taua po, ara, i te mea ka whano ka awatea i te 10 o nga ra o Mei, ka wera te Tari o te Apiha o te Kawanatanga i te ahi, kore rawa tetahi pukapuka i toe, pau katoa. No te 4 o nga ra o Mei ka tu te Whakawa Korona hei kimi i te take o taua ahi. I taua rangi tonu, kua ahua mohio te Apiha kua tinihangatia ia e aua tangata, a ka tonoa e ia a Te Pehutai ki te haina ano i etahi pukapuka hou mo nga moni i riro atu i a ia hei riwhi mo nga pukapuka kua pau i te ahi. Katahi ka huna taua tangata, ka mea kahore he moni i hoatu ki a ia. Heoi ano, kua tuturu. te mohiotanga o te Apiha na taua tangata i tahu te whare hei whakakahore i nga pukapuka kua hainatia hetia e ia. Kua tino kitea i reira ko Te Rehutai tonu tona ingoa, ehara i a Ngaheu Paora. .Katahi ka mea te Apiha kia hopukia taua tangata mo tona tango tahae i nga moni a te Kawanatanga. No taua rangi ra ano ka mau hoki te tangata nana i haina te ingoa o Te Taneti Te Wharau, a kitea ana ko Tuari Te Horohau tona ingoa. No tetahi rangi ka mau te wahine nana i tuhi te ingoa o Kenehi Te Omiraka, a kitea ana ko Towhare Paranihia tona ingoa (ko Putiputi hoki tetahi ingoa ona). I runga i te uini haere, katahi ka mohiotia ko Poata Wetini te tangata nana i tuhi te ingoa o Matutaera Hatua, engari kua oma atu taua tangata ki Tauranga. Katahi ka kimihia e nga pirihimana, ana, ka mau. Ratou tokowha i mau katoa. I te wa i whakawakia ai a Towhare Paranihia, ka tino whakina e ia taua hara ki te Kai-whakawa. Ka whakaaturia e ia na Te Rehutai raua ko Tuari ia i tono ki te tango i te hea o Kenehi (te tuahine o Tuari). I te mea he moni iti te moni i riro atu i a ia, kua whakataua te whiu mona e te Kai-whakawa, a kua whakaritea e ia kia utua tona hara ki te moni. I tino whakina hoki e Tuari raua ko Poata; o raua hara, engari kahore i taea e te Kai-whakawa te whakarite whiu mo raua, a tukuna ana raua ma te Hupirimi Kooti i Akarana e whakawa i raro i nga tikanga o te Ture. I whakaaturia e raua na Te Rehutai raua i whakawai ki te tango i nga hea o ona papa. E hara i te hanga ! Ka huna tonu taua tangata, a Te Rehutai, ka whakahe tonu i nga whakapae mona. Heoi ano, tukuna ana hoki ia e te Kaiwhakawa kia whakawakia