Pukapuka 2, Nama 18
18940616

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
HUIA TANGATA KOTAHI, HATAREI, HUNE 16.

ana a Te Makarini, e tu ana

nga Ateha Maori kei Te Waipou-

namu; hei hoa mo nga Kaiwhaka-

wa Tuturu, me te tango ano ratou

i nga penihana ma ratou. Otiia

inaianei kua tangohia katoatia a

ratou utu. He maha aku tono

nga kia hoatu etahi utu iti nei ma

enei Ateha kia manawanui ai ratou

ki nga mahi. Otiia kihai i wha-

kaaetia. Na enei Ateha hoki i mau

ai te rongo me te pai, a ka tupono

ki nga keehi nunui, ka tukua e

ratou ki nga kaiwhakawa Tuturu

i Kaiapoi, i Moeraki me era atu

wahi i tua i enei Ateha. Otiia kua

kore inaianei. Na, he aha te pai

kia kore he utu mo enei tangata ?

I te tau 1892, i motini ahau mo

tetahi riitaana ki te £7, 000 nei

kore rawa i homai. 1 tangohia e

£30 i roto i te moni o ia Ateha o

Te Waipounamu, a kahore pea i

tae ki te £200 te, moni e pau ana

ina nga Maori o tera motu. E ki

mai ana. nga Maori o tera motu.

£ ki mai ana tetahi honore mema

ki ahau, e £30, anake otiia ki toku

mohio kei te nuku. atu pea. Tika

tonu te whai korero a aku hoa anga

mema Maori o Te Tai Hauauru

me Te, Hau, Raro.. Ki te tukua te

tono ki te kawanatanga, kotahi

tonu te ahua o te utu mai, ara ko

tenei kupu. "E pouri ana te ka-

wanatanga i te mea kahore kau

he moni hei whakarite i to tono. "

Ka pooti ahau ino te motini a

Taipua, i te mea e mahi ana ia i

te tika mo te iwi Maori, erangi e

korero ana ahau mo nga tangata

o Te Waipounamu. Tera tetahi

Maori i pangia e te mate i Taiaroa

(Otago Heads) ka patua te waea

ki te takuta, kore rawa ia i haere

mai i runga i tana ki e hara ia ite

tangata e utua ana e te kawanatan-

ga a mate ana taua turoro. He maha

nga keehi penei ki Te Waipou-

namu. I Hapaki i te wa e ngau

kino ana te mitara, e rima nga

tamariki i mate rawa atu, he kore

takata. I tae ata ano ahau ki te

Tari ki te whakaatu tikanga mo

taua mate, a no te haerenga o te

takuta, kahore, tonu i pai tana

mahi. Mehemea he hiahia to te kawana-

tanga ki te tiaki pai i te iwi Maori kia

ora ai, ko te. mea tika me whakata te-

tahi tino takuta, me hoatu he utu tika

mana i roto o te £7, 000. He aha te pai

o te £50 ? Kaore raws he painga. E hia-

hia ana ahau kia whakaae te Minita

Maori kia whakahaerea: paitia tenei

£7, 000 ma nga mahi Maori anake.

No te pootitanga.

Kia haere te Whare ki roto ki te Ko

miti.

Pootitia ana, e 22 ite Ae e 20 ite

riro ana ite Ae.

NO HERETAUNGA

KO te rongo mai o Poneke, e ai ki te H. B.

Herara, kua whakahautia tetahi roia e

nga minita Ida mahia tetahi pire hoa mo te

Kooti Whakawa Whenua Maori, hei whakapai

1 nga tura o te Kooti Whenua Maori e mana

nei inaianei.

Ko te putake i mahia ai taua whire, hei

whare huinga mo nga Iwi e noho ana i nga

pito e wha o te ao, ko tona kupu, ma taua

whare e tukituki nga ture pakeke i te ao, me

nga Whare Paremata, e tu nei i te ao, me nga

maanga nunui. E whakamihi ana ia ki nga

tangata e korero ana i enei korero

Kotahi tetahi kaitiaki piriote teepu i hopu-

ngia e nga pirihimana o Poneke mo te waiho

tonu i tona ruma piriota Ida puare ana I nga

po. Tekau ma tora nga tangata i hop ngia i

roto i te whanaketanga ki to ate, ka whaka-

watia katoatia rotou.

Tenei kuia puta i roto i te Otaki taima te reta

mai a Hakaraia Tangaika mea, mai kia panui-

tia te kupu whakahau ate Whiti raua ko Tohu.

Koia tenei kota raua whakahau, ara kia tahuri

a Hakaraia Tangaika ki te whakaara i tetahi

whare tawhito ko Tahimarae te ingoa.

E kiia ana kua tae mai tetahi kaipuke mau

mau papa o Akarana Id Porangahau, wahi o

Haku Pei. Ko te mahi a taua kaipuke be mau

mai i nga papa mo te pereti meake

nei ka mahia mo te awa o Porangahau.

Katahi ano te kaipuke i tae ki roto i te awa o

Porangahau.

I puta ano i roto i te nama tekau ma ono o te

manu nei te whakawatanga i a Maata Tahinui

i Poneke, a nukuhia ana te whakawa. No te ata

o te Mane, te wha, o nga ra ka tu to hupirimi

kooti ki Poneke, a kitea ana kua hara ia. Kua

whakatautia e te kai whakawa kia ono marama

mo taua wahine ki te herehere mo tona tahi-

nga pokanoa i te tiaki. I mau ano taua wahine

ki te herehere i te mea ka tekau ma rima ona

taa, mo tona tomonga pokanoatanga ki roto i

tetahi whare. E rua ano ona maanga mo te

whanako. E kiia ana ko te mea e pa nei enei

raruraru kia ia, he nui no tona kai rama, a

hei reira ka timata tona kino.

Kei te mahia e tetahi pakeha peita ahua

tangata tetahi ahua o nga tangata i hui ki te

hainatanga o te Tiriti o Waitangi i te tau 1840.

E kiia ana he nui te pai o te mahi a taua

pakeha, kua oti tetahi wahi o tana ahua, ke*

Akarana ia e mahi ana.

WAEA MAI.

O

NOA MOTU I WAHO ATU I

NUI TIRENI.

AMERIKA.

WAHINGITANA, Hune 8.

Kaa kaha rawa te mahi a nga uniana

inaianei. Ko nga ara reriwe kua wahia,

tae atu hoki ki nga pereti tereina. Kua

tukua kotahi mano e rua raa nga hoia

ki nga wahi mahinga waro, ki te aruaru

i taua mahi. Kua kaha haere te pau o nga

waro. Mehemea ka ahua roa haere e kati

ana nga rua waro i taua iwi, tera e tino

nui te mate o konei i te kore waro mo

nga mahi nunui. Ko te tino take i tino

kore rawa ai e puta mai he waro, na te

mea kua wahia te ara o nga tereina ki

nga wahi mahinga waro. Ko te kainga e

katia nei nga waro ko Ohaio. Ko nga

uniana-~o~etahi atu porowini, kua riri

katoa kua tahuri ki te wawahi, ki te

tahu i nga pereti ki te ahi.

AHITIRIA.

WIANA, Hune 8.

Kotahi tetahi huka rere tini kino i

puta ki konei i mua tata ake nei. Ko te

nunui o te puta huka penei tonu me te

heki a te kereru. He nui nga taonga i

kino i taua huka rere, ko nga wini o nga

whare i pakarukaru i taua marangai i tae

ki te rima rau miriona. He mano, mano

iho nga manu i mau i nga tangata e kuhu

noa ana ki nga wahi e tupono mai ana

ki moa 1 tonae aroaro. Penei ano te ahua

o te hukarere i puta ki Perepara ki Opene-

para, nae Korotia, ko nga hoia o nga repo

i mau i taua marangai i waenga parae,

mate taotu tonu ihu e toru tekau o taua

Iwi, kotahi i tino mate.

WIWI.

PARIHI, Hune 8.

I te tunga o te korero o te Runanga

nui o konei, ka tu tetahi o nga tangata

ho Etiene te ingoa ki te korero. Ko te

tungi o tona reo i tu-a-riri tonu, ko tona

korero mo te mahi a te Ingarihi i Awhe-

rika. E ai ki tona ki, ko te mahi a Inga-

rangi he tango tango huna haere i nga

Koroni, kia aui haere ai nga koroni o te

Ingarihi. Ko te tino wahi e kitea ana te

mahi penei a te Ingarihi ko Awherika.

Ko te mahi a. te Ingarihi i reira he wha-

kahoa ki nga, hoa riri o te Wiwi. Ko te

mahi a Ingarihi e ai ki tana ki he mea

kia rahi ake tona paanga ki Ihipa. Imuri

mai u tena ka tu ake tetahi tangata ko

Honeto te ingoa, he minita no nga mahi

o waho o Wiwi, ki te korero, ko tana

kopu he korero ano mo Awherika. I

korero hoki ia mo tetahi kirimina i mahi

a e te Ingarihi. Ko taua kirimina ko te

Angokoro kongoko. E mea ana ia ko

taua kirimina he kino, ara e patu ana i te

mana o Take raua ko Wiwi ki aua whe-

nua. Mehemea he pono tenei korero, e

meatia am kia whakarereketia taua kiri-

mina. I runga hoki i tenei tu o te korero,

ka tukua e te Wiwi ana hoia ki nga

waho o Awherika e toru aua tona mana

ki runga, ki te tiaki i aua wahi, ara i

Ourangapi, ki te arai atu hoki kei hikoa

mai ano te mahara o te Ingarihi ki reira.

Rite tonu te whakaaro o nga mema

katoa i roto i taua whare ki te korero a

te minita nei.

Kua puta nga rongo inaianei kua tonoa

a Hapene Monotiri kia haere ki Awherika

ki te tiaki i nga wahi katoa e whaipaanga

ana a le Wiwi.

WAEA

o

NUI TIRENI.

TURANGA, Mei 13.

Kei te haere tonu te whakawa ote

keehi o Te Paremata Poraka kei te tono

nga taha whakatete kia Whakataua ete

kooti, kaore e mohiotia ka pewhea ranei

te ahua ote whakatau.