Pukapuka 2, Nama 33
18940929

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
HUIA TANGATA KOTAHI, HATAREI, HEPETEMA 29.

ai ranei ki tetahi. Engari ko te

kaimahi ahau ete iwi kia koutou

anake kei te Pono taku mahi,

tukua mai ra e nga hoa te mea e

rite ana mo taku, kia koutou.

Na ta koutou mokai Huia

Tangata Kotahi,

PAREMATA O TE KOTAHITANGA

KI

ROTORUA MAEHE 7, 1895.

He Panuitanga tena ka tukua

atu kia koutou ki nga tangata i

kohiria e te iwi hei mema mo te

Paremata o te kotahitanga o nga

iwi maori o Aotearoa me te Wai-

pounamu, i raro i te mana o te

Tiriti o Waitangi, tau o to tatou

Ariki 1840. E panui ana e wha-

kaatu aua kia koutou ki nga

mema o nga whare e rua me era

atu ano hoki, ka Puare te Pare-

mata tua wha o te kotahitanga ki

Rotorua a te 7 o nga ra o Maehe,

1895, a te rua karaka i te awatea,

me tae katoa mai koutou i mua o

taua ra, o koutou kai riwhi ram i,

Hei kona kia ora tahi tatou i raro

i te atawhai o te Ariki.

Heoi I tukua atu i raro i toku

ringa i tenei ra 24, 1894. Na

MOHI ATAHIKOIA.

Tumuaki o te Whare,

Runanga.

NO HERETAUNGA

KEI te Hainatia e ngu Rangatira o

Heretaunga me etahi atu wahi, e

tahi Pukapuka whakapai whakawhetai

utu, Ha Ropata Taute, Hori Hatihana.

Tamati Mekenehi, Takuta Numana, me

Kapene Rahera, mo te Pai oa ratou kupu

mo runga i te Pire tono mana, aha koa

kaore ratou i whakae ki taua Pire otira i

whakahe ratou i runga i te ahua tu

tangata whaimana o nu ake. I

Tokorua nga Pakeha kua hopukia i i

runga i te whakaaro noa, Na r. raua

pea i wahi te Pou-tapeta i Hehitingi, i '

haria ru te Pouaka moni, i hopukia mai

i Poneke, kei Nepia i nei, hei te

mane te 1 onga ra o Noema nei. ka noho

raua ki te nohoanga whakawa ui ui, mu

taua mea ki Hehitingi. a kai reira tino

mohiotia ai. E hara peu, a na raua tonu

ranei,

Kua wera te whare tuatahi i mahia ki

runga i te hiwi i Nepia Hukarere.

Ko taua whare ka toru tekau nga tau,

nuku atu ranei. Ko te Turei nei i wera

ai. Ko taua whare no Porowihi. I te ma-

hinga ai o taua whare, kaore tahi he rori

hei haeretanga atu mo te tangata ki reira.

Ko te mauranga atu i nga papa, waha

atu ai i te Peti ki runga hiwi.

Ko nga rakau o taua whare no tetahi

ngahere iti i te taha o Pakohai

mete Waiohiki. Ko te inihua o taua

whare e £400. Ko nga moni a

taua pakeha i ngaro i taua ahi e

£500 pauna.

Kua hamama, ara kua tuhera te waha

o te whenua me te moana kua hokari te

rere o te au o era nga iwi ki roto, ara o

nga rau, mano ote Hainamana raua ko

te Tiapanihi, e hinga mai nei i te Pare-

kura, a kei te titiro nga iwi me te wha-

kawairakau i ana taputapu, mo uta, mo

te moana, mo runga, mo raro, ara te mata

hii taua

No te Weneri 26 o nga ra nei ka tanu-

mia a Tawhiao ki Taupiri. E rua mano

nga Maori i haere i muri i te tupapaku.

Na te Peene Maori o Otaki i mau ki te

tanu. He nui te whakamihoratia ote wha-

katangi u taua peene. Kua timata te

hoki hoki o nga tangata ki o ratou kaai-

nga inaianei. He nui te waipu ite tuku-

nga o te tupapaku ki roto i te run, e mea

anu te pepa pakeha o Akarana " Ngaehe

ana a Taupiri. "

Kua tae mai te rongo o Matata me

whakatane i roto i nga marama e toru i

tae ki te whu tekau tangata Maori

e mate ana o reira. I etahi ra.

toko toru tangata e mate ana. No

te mohiotanga o te pirihimana Maori

tera ia e hemo Ka whai ki ake in ki ona

whanaunga kia kaua hei mahara hura ka

tona mate, ana e penei na he te Maori.

uha ranei; engari he mate i te kainga

waipiro. E toru ona ra e takoto ana ku

hemo. £ kiia anu huki i uma matenga,

haunga waipiro katoa taua tangata.

WAEA MAL

O

NGA MOTU I WAHO ATU I

NUI TIRENI.

HAINA.

HANGAHAI. Hepetema 24.

Kua tukua e Haina he hoia ki tetahi

taone ko Mokotene te ingoa, ki te mahi

pa tino kaha ki waho o taua taone. K

kiia unu ko te take i tahuri ai te Haina-

mana ki te mahi pa ki waho o taua

taone he nui no nga mea nunui kei roto

i taua taone.

TOKIO, Hepetema 24.

K mea ana te nupepa ote Tiapanihi kua

tae mai ki te taha Tuaraki o Kuria e

rima mano nga hoia o Ruhia, • e whaka-

parau ana hoki taua nupepa ki te ki a

Ruhia ko te take i haere ai nua hoia ki

reira, he kimi i nga herehere o Haiperia

kua oma oma.

AWHE RIHA.

KEEPI TAONE, Hepetema 16.

Kua tae mai tetahi o nga manuao o

Ingarangi ki konei, a kua haere mai nga

heramana ki Rorene Maku, ki te tiaki i

te. taone i runga i te rongo tera e whaka-

ekea e tetahi Iwi mangu o konei ko te

Kawha te ingoa.

NU TAUTE WEERA.

POIHAKENA, Hepetema 26.

Kua tae mai tetahi pire paraiwata ki

roto o te Paremata o konei he mea kia

whakahokia iho te utu mo te kawana i

te £7000 ki te £5000 pauna it te tau.

INGARANGI.

RANANA, Hepetema 26.

E korero ana tetahi tangata ko J.

Hamaparini te ingoa i roto i tetahi taone

ko Riiti te ingoa kia mau te kawanatanga

o Ingarangi i te ahuatanga o te pooti

mema mo te whare Ariki o te Henata

ki Amerika (Paremata ki konei), hei

tauira mo te pooti mema mo te whare

Ariki o to konei Whare Ariki.

AHITIRIA.

WIANA, Hepetema 25.

I runga i te tono o Hangakeri ki to

konei kawanatanga kia riro ko nga

miiti whakahuka o Nui Tireni nei hei

miiti ma nga hoia, na reira tonoa ana e

te minita o nga whawhai kia tukua atu

etahi miiti peru o Nui Tireni. I te tiro-

hanga-ai, ka kitea he pai ana miiti,

otira kaore. ano i tino tuturu te kupu kia

riro atu ranei ko o konei miiti, kaore

ranei.

Hepetema 26.

No runga i nga patai ki taua minita o

nga whawhai ki te tino take i kore ai e

oti taua whakatau mo aua miiti katahi

ka meatia mai e iu. ki tona mahara ka

pirangi nuitia e nga hoia ko nga mea

e patu ana i reira tike nga mea pai.

WAEA

NUI TERENI.

TURANGA HEPETEMA 22.

No waenganui po nei ka kitea e ka

ana te ahi i te taha o te poutapeta. I te

kiteatanga ai he mea ata whakapukai

marika he wahie ki te taha ote whare.

Ko aua wahie he mea ata riringi he hinu

whenua ki runga, a tae utu hoki ki nga

papa o waho o te whare.

AKARANA, Hepetema 21.

I tae mai tetahi reta a tetahi tamaiti

Maori ko Apirana P. Ngata te ingoa ki te

komiti nui o nga Kura i konei, he tono

mai kia whakapuretia kia uru nga tama-

riki Maori me ngatamariki Awhekaihe ki

nga kura nunui kaua hei utu penei me a

te pakeha;. he mea mai hoki kia whaka-

turia tetahi moni takoha hei whangai mo

nga tamariki Maori Ko te mea e matou

ake o ratou ma ana taua moni. Me pera

tonu i nga tan katoa. Ko te take i mea

ui ia kia peneitia, kia whakaaro nui ai te

tamariki Maori ki te mahi. He tautoko

tetahi na ana i te korero a Hone Heke i

korero ra i roto i te Paremata mo nga tama-

riki Maori ara kia whakaturia he kura

ako ki nga mahi kia katoa.

AKARANA, Turei 25.

I noho te hui a te komiti o te Kareti o

Akarana nei me to te Karama Kuru. Ko

te putake o ta ratou hui he whakariterite

kia mahia, etahi ture mo nga, tamariki

Maori kia kaua e utu mo te akoranga i a

ratou. Koia enei ko u ratou mahi i oti-

1, Ko nga tamariki Maori kua tekau

ma, wha nga tau ka whai inana ki

te iu ui ki nga whakamatautau wha-

katapoko ki nga kura rarahi. Ko

taua whakamatautau kia rite ki nga

mahi a te karaihe tuawha o nga

kura timatanga atu.

2. Ko nga tamariki Maori kua tekau

ma rima nga tau me whakamatau-

tau i nga mahi e rite anu o nga karaihe

tuarima o nga kura timatanga atu.

3. Kaua e nuku atu i te ono tamariki

i Maori e paahi i te tau kotahi.

4. Kaua e nuku atu i te tekau ma rua

tamariki e noho ana i roto i te kura

i te takiwa kotahi.

5. Ko tenei mana kia akona noatia

e iho nga tamariki Maori, e haere ana