Pukapuka 2, Nama 24
19000215

whārangi 3  (8 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
[NAMA 24. O TE TAU 2.] TE PUKE KI HIKURANGI, PEPUERE TAITE 15th 1900. [Wharangi No. 3] roto i nga Karaipiture tapu a te Atua ora, ma reira ano e whakaatu mai kia tatau te tika, te he o aua Hahi o te ao e kite, nei tatau, he mea nui tenei hei whakahaere ma nga ma- tauranga Karaipiture matauranga rawaho . ranei; he mea tika ano kia kimihia te ora mo te wairua e tatau. Tenei hoki te koa nei, te hari nei te ngakau kua hoki mai ano to tatau Kawanatanga ki runga ki o ratau no- hoanga Kawanatanga; me te tini o nga tura- nga Mema o nga, waahi o nga Motu e rua nei, kua nohoia e nga Mema e tautoko ana i to tatau Kawanatanga. Na i roto i tenei hari- nui, kua nui ake taku koa mo to tatau wha- naunga mo Timi Kara, kua eketia nei e ia te nohoanga Minita Maori o te Whare Pareme- ta o te Koroni; katahi pea Ua hangai a tatau haere ki tona aroaro i naianei; e kore hoki e kiia i a ia e tu ana i runga i tera turanga Mi- nitatanga ona, he tu hangai tera tuunga ona ki runga i a tatau, ake whakaaro. Engari tenei, ka hangai kia tatau; waiho ra kei nga hiahia o tatau ma te tikanga, e mohio ai ta- tau ka ora ranei tatau; ka takoto tonu ranei hei Tupapaku ma te mate nei, ma te Kohiki- ko; he ahakoa, whakamataua to tatau wha- naunga, ki nga mea tika ano. kana ki nga take taimaha he ranei; kia mahara e 3 ano tau e tu ai ratau i to ratau turanga Kawana- tanga i naianei. Ina hoki tenei Poai ka whakaneke ki te taha mataki ai kia kite, mehemea ka pewheatia mai aku ake take e koromeke nei i roto i tooku ngakau; te mahi he horahora atu kia raua ko tena Pirimia i enei Paremata kua hori nei, kia whakama- kohatia; heoi ano te kupu i taka mai ki te aroaro ae ac; a e koromeke nei ano; kaati ka whai i naianei kia tutaki te otinga o taua kupu nei o ae, kia whiwhi i naianei, kia tae ranei ki te kore rawa atu. Na he mea atu tenei ki te hunga i tu ki te turaki Kawanatanga, ki te whakatete turanga Meina ranei o te Paremata o te Koroni kua hori ake nei; koi pouri te ngakau mo Le hi- nganga, i taua mahi taimaha, pera hoki te kupu ki nga tangata tautoko i nga Meina i hinga nei, ahakoa Wahine Taane ranei. E- ngari me tahuri katoa mai tatau ki to ata whakahaere i nga take, e hiahiatia ana e ta- tau, e te hunga tautoko i te Kawanatanga nei, me te hunga turaki, me kore e taea etahi huarahi e whiwhi painga ai tatatu Tahuri hoki tatau ki te awhina i o tatau Mema ano kua hoki nei ano ratau ki o ratau turanga o te Paremata; ki te hoatu i a tatau hiahia ake, me te hiahia a te Iwi nui tonu o te Maori; kia kore rawa mai, i whakatau ano ki te mahi, kia tutuki ai nga. kupa a te taha turaki me te taha tautoko ki le pai ki te kino ranei ki te mate ki te ora ranei. E whakaaro ana ahau he mea tika kia no- ho he Komiti whiriwhiri mo o tatau Mema tokowha nei i tenei tan hou; hei whakahaere atu i nga kupu e tika ana hei hoatu kia ra- tau hei whakatakoto atu ki te aroaro o te Kawanatanga o te Paremata ranei. E wha- kaaro ana hoki ahau tera to tatau Minita Maori a te Honore Timi Kara e tautoko i te- nei take, hei whakarapopoto i nga tikanga kia maina ai nga Mema Maori te whakahae- re, me te Kawanatanga hoki; ahakoa i ahu atu ia tatau i te Iwi Maori i ahu mai ranei i te Kawanatanga i te Paremata ranei. Na ko te tau tenei ki te whakaaro ake e paahitia ai te Ture Whenua Maori i naianei. Na kia takatu te whakaaro o nga matau- ranga i naianei; me whakamatau id te wha- kakotahi i a tatau whakaaro kia oti pai ai he Ture mo tatau, me nga morehu o tatau Whenua; ki te tino kore e taea te whakako- tahi he whakahaere ma tatau, ki tetahi tekiona o te Ture, me waiho ma te Kooti Whenua Maori e whakatau te hiahia o te. ta- ngata kia hoko, kia herea ranei te Whenua i runga i te whakaaro a te tokomaha o te Ti- whikete o te Karaati ranei o etahi atu puka- puka whaimana ranei. Ma tenei e whakatutuki te hiahia hoko o nga mea hoko, me te hiahia o nga mea kore e pirangi ki te hoko; ki te whakaaetia tenei ahua e kore tatau e raruraru nao te Ture nei, haaunga etahi atu hiahia o te tangata ka taea te whakatikatika tera ; ki te oti tenei te hoko te kore e hoko te whakahaere he teki- ona hei whakatutuki i aua take e rua nei, penei kua oti tonu ake tenei raruraru o tatau. Na, kua kite ahau i te panui a Mangaka- . hia e whakahau ana kia pootitia ano nga Mema mo te Paremata Maori o te Koroni o te Iwi Maori. E patai atu ana ahau ki a . Mangakahia, mehemea kua tu nga Mema? me tuku e ia ki te Pepa reo Maori kia wawe te mohiotia, ko wai ma anake aua Mema ? a ko e whea takiwa kua tu nga Mema? ko • e whea takiwa i kore e tu he Mema? a, a whea tu ai te Paremata Maori o te Koroni ? a, ka tu ki whea taua Paremata i tenei tau ?

Na H. T. Whatahoro. 1 Pepuere, 1900.

Ruatoki Hanuere 26th 1900. Kia Purakau Maika, Etita o "Te Puke Ki Hikurangi" E hou tena koe taia atu aku kupu torutoru ki to tatau "Puke" hei titiro ma nga hoa aroha i tenei motu mo te matenga o to- ku matua me tana Mokopuna, i mate i te 24 o Hanuere 1900, kotahi ano te ra i mate ai raua, tenei tangata tapatahi ana whakaaro ki te whakapono ki te awhina i te tangata ara i te pani me te rawakore, heoi i pau nga ma- unga te poroporoaki-ki runga i taua Kau- matua Maungapohatu ta te maunga, koi nei te tangata tuarua, ko Huiarau, tuatoru ko Ma- nanoaru ko nga maunga, e raa i haore i ru- nga i nga kupa a ona Tipuna tona maunga ko Maungapohatu me te whaimana, hui ka- toa a Tuhoe ki te mihi i tana Kaumatua, me ona taonga whai Ingoa patu Pounamu ko te Heuheu ko Marewai-ite--rangi, me nga haki o mua mai o te wa ano e pupuru Whenua ana, ara nga haki o mua atu i te Kiingitanga tae noa ki nga haki o te mana o to tatau Ku- ini i rere katoa i te ra i mate ai a te Ahitara- iti, i puta ona Waka e wha Matatua te Ara- wa Tainui Takitimu, notemea kei a Hireia i moe ia te Uriwaho ko Purua, i moe ia Rere- kai ko to Panaiwaho otiia to Wahine tuatahi ko te Matakainga, na Rerekai ko to Panai- waho tetahi o te Rangi naana ko taua Kau- matua, he tangata pai rawa tenei, he nui te puori i pa ki ona hapu me iu mamae ki ona hapu me ona Iwi katoa. Heoi To Tuhi Pihopa.

PANUI Mu TE HUI O TE KOTAHITANGA.

Ohinemutu. Hanuere 17 1900. Kia Maika Purakau Etita o te ''Puke Ki Hikurangi," e pa tena koe, ara, koutou katoa kia ora koe me to Komiti whakahaere o te "Puke Ki Hikurangi," E hoa mau o uta atu ki runga ia te ''Puke" hei hari atu ki nga Marae o nga Motu e rua nei, o Aotearoa me te Waipounamu, kia mohio ai nga reo nga Hapu, nga Iwi, ko te hui o te Kotahita- nga i tuturu nei ki te Tiriti O Waitangi, kua nukuhia mai ki Rotorua nei, hei te 15 o nga ra, o Maehe. Ko to ra e puare ai te Parema- ta o te Kotahitanga ki Rotorua nei, hei to 15 o nga ra o Maehe, i te 10 a. m. i te awatea Heoi ano. Na:— Te Otimi Tikitere, Rapaere Ngaka- irau, Okiwi Ngataro, Taekata te Tokoehi, Hira Rangimatini, Mikaere Hikurangi, Te Koki Nohoroa, Te Meihana te Putuangaanga Manahi Tumatahi, Te Arakau Hapeta, He- mi te Tupara Tokoaitua. Heoi ano na te Komiti o te hui, (Written by W. Simon Hon, Sec of the Committee.)

Takurua. Martinborough Pepuere 15th/900. Ki te Etita o te "Puke Ki Hikurangi" Tena koe me o hoa mahi i to tatau taonga, ma nga manaakitanga u te runga rawa kou- tou e tiaki e manaaki, i roto i nga tini aitua inaha e peehi nei ia tatau, kaati te mihi. Tenei kua hoki mai ahau i te tangihanga ki to tatau Tupapaku, ara, kia Raharuhi Tu- hokairangi, tetahi tino tangata Rangatira o roto o to tatau takiwa, e uru katoa ana ia ki roto ki nga tatai Rangatira o Ngaati Kahu- nganu, ko ona Hapu i eke katoa ki runga i a ia, he nui te pouri ki tona wehenga atu i roto i te Iwi, he nui hoki nga take i whakahaere- tia i roto i tana ra, nga take e pa ana ki tona tinana ake, nga take e pa ana ki tona lwi ake, ara, ki nga morehu o Wairarapa nei, tetahi o nga take i pa ki akoe kia te "Puke," ara, ke tetahi o nga take a Purakau, kia tirotiro te Iwi ki a koe, kaati ko au te mea i eke ki runga tautoko ai, ko taku tautoko tenei:— E gai ana au ki tenei take, notemea kua kite au he taonga nui tenei, ara, to tatau "Nupepa," heoi ano te waahi e titiro iho nei