Pukapuka 1, Nama 16
18580125

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE KARERE O PONEKE. Ko te kai rapu, ko ia te kite. MANE, 25 o HANUERE, 1857. TE TIMATANGA O TE TAU 1858. HE tau hou tenei ka puta nei te tau o to tatou Ariki, Tahi mano waru rau rima te kau ma waru. Kua whakaae- tia to tatou Karere kia mahia tonutia —hei korero ma te hunga kimi wha- kaaro—hei matakitaki ma te tangata mohio—hei oranga ma te ngakau o te tangata maori. Heoti ano te mea i ata rite hei kimihanga mohiotanga ki nga ritenga a o koutou tuakana pa- keha, he pukapuka. Ko te takoto- ranga hoki tera o nga whakaaro to- hunga katoa. Me tuku pea ki to tatou kupu wha- karite omua. Kua kokiritia to tatou nei waka ki te moana—kua tohungia tona iho ki waho—kua tu tona koma- ru: heoti ano te whakaaro o tona hunga, Tatou ka rere ki nga wahi marama o te Ao—kia uaua tatou e kimi ana i nga wahi katoa—mei kore e kitea tetahi painga mo tatou. Otira, e hoa ma, ma te uaua anake ka taea ai. Ki te ngoikore nga kai hoe ka hoki tere ki muri to tatou waka. A, kia takoto ano hei oranga ma nga kai mahi ka whai kaha ai ratou. Ki te pai koutou kia whakaritea tonutia tetahi taha o te perehi o Po- neke hei ta i te reo mauri, kei kaipono koutou ki nga mu e ora ai taua perehi. Kua takoto pai etahi o nga utu mo te awhe tau kua pahure—ko etahi kiano i rite noa. Ko nga tangata maori kua whaka- uru i o ratou ingoa mo te Karere o Poneke, koia enei 120; e rua tekau hoki nga pakeha e tango ana i tenei Nupepa, hei tirohanga roa ratou i nga korero a nga hoa maori. E ki ana matou kia whakatokomahatia nga kai hoki—hei reira ano ka whakanuia nga papa o to tatou nei Karere. HE WAIPUKE.—No te Mane, te 18 o nga ra, i kapi katoa a Heretaunga i te waipuke. E hara i te hanga te waipuke nei—i Mungaroa puta noa ki waho ki te wahapu ngaro katoa i te wai. Kua maha nga ekenga waipuke i Heretaunga i nga tau kua pahure. tukunga iho o tenei, he tangihanga tupapaku; 14 nga pakeha i pahemo Te ora ai etahi o enei. he po te wahi i eka ai te waipuke; kihai i roa ka tere ko nga whare me nga tangata ano kei runga e piri ana—hemo ino. Ko nga taewa kua pirau katoa; te kanga hoki me te witi, he iti te wahi i ora. Ta te waipuke hoki! he wha- kangaro i te oranga mo te tangata. E hara i te hanga te hemonga kara- rehe—te kau, te hoiho, te hipi, te poaka: me nga taiepa kaari, aha, aha, kua pakaru katoa. Heoiano te wahi i tino pouri ai ma- tou ko te hemonga nuitanga o te tangata. Ki te Kai Tuhi o te Karere o Poneke. Oketopa 30, 1857. E HOA MA,—Kua kite ahau i nga korero o te nupepa maori nei, a e whakapai ake ana hoki ahau ki o koutou nei whakaaro. Otira, e hoa ma, e kimi ana hoki toku whakaaro ki te tikanga e whiwhi ai tatou ki te pai. Toku whakaaro ianei, kotahi tonu te tikanga e uru ai tatou ki te pai— ma te kura anake ma te ako hoki i te reo pakeha; ma reira, ka mohiotia ai nga ritenga nunui. Ko to tatou riten- ga koki inaianei, kei te whai tonu i nga ritenga e ngaro ano. Ki toku whakaaro hoki, me he mea e kimi ana tatou i nga mea ririki, ka taea ano hoki nga mea nunui. Ina hoki ko te whakaaro o te tangata inaianei, kei te kimi ki te tikanga e uru ai ki te ritenga pakeha. Kia rongo mai I koutou. Ma te kura anake ka uru ai tatou ki nga mahi pai katoa a te pakeha. Titiro hoki koutou. E ki ana te tangata maori, ma te whaira- watanga kite moni, ora ki te taonga, ma reira ka whiwhi ai ki te tikanga pakeha. Kia ki ake au mo tenei whakaaro, e he ana. Te heki a au, ko te ahua kau o waho o te taonga ka mohiotia e tatou. Tena ko nga ritenga o roto,, ekore e kitea : no te mea, ko te taunga, ehara tera i te painga mo tona wairua Ko te take tonu hoki tenei i he ai tenei moutere, a Niu Tireni. Ina hoki, e mea tonu ana te whakaaro o to tangata kia wawe tonu ia te tae ki te ritenga pakeha. Ki toku whakaaro ianei, ekore e tae, no te mea ko nga ritenga pakeha. Engari, ko taku e kite nei, ma te kura anake ka taea nga mahi nunui, me nga ritenga huki o nga tikanga. Ki toku whakaaro hoki, e toru nga mea e kore a taea e tatou a te pakeha. Te tuatahi, ko te reo: Te rua, ko te korero pukapuaka pakeha; te toru, ko te tuhituhi pakeha E toru enei meake a au, me he mea ka taea enei e tatou ka uru ki nga mahi nui o te pakeha No te mea, ko etehi o nga pakeha rangatira ekore e tahuri mai ki a tatou, no te mea, he kuare no tatou ki nga mea e toru—ki te reo, ki te tuhituhi, ki te korero pukapuka pakeha. Ina hoki ko etahi o nga pakeha, ara, ko nga minita, kei te aroha mai ratou ki a tatou. Te take, he mohiotanga no ratou ki to tatou reo. Kia rongo mai koutou, e hoa ma. Mehe meake hiahia to tetehi tangata kia ura ia ki te tikanga pakeha, kei a ia ano tona whakaaro. No te mea e kore hoki e pai ki te ka- ranga noa atu ki nga tangata, E hoa ma, tatou ka whakauru ki roto i te tikanga pakeha. E he ana tenei whakaaro. Engari, ma tetehi tangata e timata te pera. No te mea, e mohio ngutu ano ta tatou korero ki roto i nga nupepa. Engari, me he hiahia vvhai to tatou i te tikanga Pakeha, me karanga nui ki nga tangata o tenei pito o to tatou mou- tere; kia runangatia nuitia e nga tangata, kia mohiotia ai hoki nga whakaaro maori o tetehi tangata. Heoi ano enei korero. H. W. TARATOA. KI te Kai Tuhi o te "Karere o Poneke." E HOA, e te kai ta o te Karere Maori o Poneke, me nga rangatira maori, nana i whakatakoto enei ko- rero, kua tae mai nei ki Akarana, i te tau o to tatou Ariki, 1857. Kua kite nei nga pakeha, me nga Maori katoa e noho aua ki Akarana nei; kua matakitaki nei nga iwi pakeha, me nga iwi Maori ki te tika o to koutou Karere, no te mea hoki ko te tikanga o tena mea o te rongotaima, he mea whakararuraru. I te ritenga o te Nama e piki ana nga utu, no te mea hoki, ko te ritenga o tena mea o te rongotaima he mahi whaka pohara i te tangata. No konei kaore e tupu te moni ki nga Iwi Maori i te ritenga