Pukapuka 1, Nama 20
18580222

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE KARERE O PONEKE. MANE, 22 o PEPUERE, 1858. KO TE KURA. HE tikanga whakatupu matua ta te Kawanatanga. Ka whakaaro te ma- tua i nga mea e tupu ai te pai mo ana tamariki. Ku pera ano hoki ta te Kawana ritenga ki nga tangata maori. Rokohanga mai ana e noho ana ki runga o te kuare ki nga tini mea. Kua kuratia ano kua whakaa- kona e nga mihanere, kua matau ki te korero pukapuka, ki te tuhituhi huki i tona reo maori; otira, tera atu te tini o nga mea e ngaro ana i a ia. Na, ka rite te Kawanatanga mo tenei moutere, kahore i roa i muri iho ka whakaturia nga kura hei whakaako i nga tamariki maori, i nga taitamariki, ki te reo pakeha, me te maha hoki o ana painga. No konei nga whare i hanga ai ki ia wahi, ki ia wahi, me nga kai whakaako hoki i whakaritea. Ka puta te kupu ki nga tangata maori kia tukua o ratou tamariki ki te kura —tukua ana etahi, puritia aua etahi. Ko ratou i tukua, kihai roa te wahi o te kura ka hoha, ka oma—ka hoki ki te kainga maori ki te noho noa iho. Kahore ratou i tokomaha i pumau te noho ki nga kura, ara, ki nga karete. Na te aha? Na te whakaaro tamariki ano, na te whakaaro kore hoki o nga matua. Mei penei nga pakeha, ka rite o ratou tamariki ki o te tangata maori. Ko te mea i rangatira ai ratou, he roa no ratou ki nga mahi kura kia whiwhi ki te matauranga. Rite tonu te ngakau o te tamariki. E kore ia e manawareka ki te mahi ranei o te ringaringa, te mahi ranei o te hinengaro. E rangi mana, ko te takaro noa iho, ko to tutu noa iho, Otira, ekore te pakeha e rongo ki te hiahia o te tamariki—ka whakaaro ia ki nga mea e tupu ai te pai mona. Ahakoa ka tangi i nga ritenga pakeke o te kura, ka whakahokia tonutia ki te kura, a, ma te wanga o te mahi ka ngawari haere ai,—ka manawarekatia ai. Ka tahi ia ka kite i nga hua pai o te kura. Ka maha nga tau i kura ai, kua rite mo tetahi aha ranei ma- hinga mona—ko etahi hei minita, ko etahi hei roia, ko etahi hei takuta, ko etahi hei kamura, ku etahi hei kai ruri whenua, hei aha, hei aha, otira ko (e kura te take i tupu ai nga ri- tenga mo enei mahinga. Koia ma- tou ka mea atu ai ki nga matua tangata maori, me tuku i o koutou tamariki ki te kura—tukua rawatia atu—kia puare mana te taonga o roto o te reo pakeha, me te whika me te aha, me te aha: penei ka kake haere te tikanga mo ratou. Ma te pehea oti ka mohio ai tatou ki te reo o te pakeha? Ki te kure e mohio ki tona reo me pehea ka me ai etahi o koutou mo nga Runanga-whakarite- ture, mo nga komiti katoa o nga ra- ngatira pakeha? Heoi te mea e rite ai te " Kingi Maori," ko nga tamariki kia whakaa- kona, ka waiho ko ratou hei karauna, hei kororia, mo koutou. Penei ekore ratou e mahue ki muri i te pakeha, otira, ka tupu ngatahi, ka rite ngatahi, ka rangatira ngatahi, ka whakakota- hitia. E hoa ma, e te tangata maori me whakaaro ki to matou korero. Kahore ano koutou i whakakuaretia e te pakeha, otira, na koutou ano. Kua oti e te Kawanatanga te huarahi kahore kou- tou i pai kia tomo ki roto. Tu noa ana nga whare kura, karanga ana nga kai kura, kahore nga matua i pai ki te kawe atu i o ratou tamariki. Ko te wai marama e rere tonu ana i roto o te kura, kahore nga tangata i whaka- tata ki te inu. Maumau ana te wai pai—maumau te aroha o te Kawana- tanga ki runga o te iwi kuare! Heoi, me whakatika, me inu, kei mimiti te wai. He reta tenei kua homai ki a matou kia taia ki te Karere:— Otaki, 12, Pepuere, 1858. Haere atu ra e taku pukapuka i runga i te muri aroha ki a Takuta Petitona te Kai Whakarite, ara, ki a koutou katoa ko tau runanga. Tenei taku kupu kia ki atu au ki a koe. I to kinga iho rano ki a au kia whakamutua e au taku riri ki taku whaea ki a Ria, mutu tonu ake taku riri i reira. Ko tenei kua tukua noatia atu e au te whakaaro ki taku whaea mo raua ko tana tane ko Henere te Herekau—kei a raua te whaka- aro—ki konei ranei marena ai, ki Mana- watu ranei. Kei a raua ano te whakaaro i tenei takiwa—kahore he ritenga i au. Otira e rongo koe ki ta matou Nupepa me tono atu ki a koe kia whakapakehatia mai tohi wahi, kia whakamaoritia mai tetehi wahi. Heoti ano aku kupu ki a koe, ara, ki a koutou katoa. Na tou tama aroha, Na TE AOMARERE TE PUNA. Kai Titiro i te tika o te kupu o te Aoma- rere te Puna, e pono aua. Na Tamihana te Rauparaha Na Pairoroku te Mahia. Ki te pai koutou kia hoatu ki roto i te Karere Maori o Poneke, me te karere pakeha hoki o Poneke, kia taia mai, e pai ana. Ki te Kai Tuhi o te Karere o Poneke. Rangitikei, 9 Tihema, 1857. E HOA, he kupu tenei ua te Ru- nanga ki te Kawanatanga. E rapu ana matou ki nga ritenga a Waikato mo Potatau. E kimi noa ana matou i te ritenga o taua korero, kahore nei huki e mohiotia ana; erangi mei tuku mai i a te Kuini ka tahi ka tika, tena ma nga tangata maori kahore nei hoki e tika. E hoa, kia kaha tonu koe, kia kite matou, kia mohio matou ki nga riten- ga pai o te Karere Maori. Kanui te marama o te Karere: kanui te hari o toku ngakau. Heoiano: Na WIREMU TE KAIRANGATIRA. Ki te Kai Tuhi o te Karere o Poneke. Otaki, Hanuere, 1858. E HOA, mau e hoatu toku whakaaro kia taia ki te Karere. E hoa ma, e oku whanaunga maori, e whakapai ana au ki te ritenga pakeha, ua te mea huki na te pakeha i homai te whakapono, ka tahi ka whiti te maramatanga ki nga iwi o tenei motu e noho ana i te pouritanga, ara, i te kuaretanga. E hoa ma, ka tika te kupu a Wi Hapi Te Rawhari tua, he penei nga pakeha imua i to ratou kuaretanga mo tatou: ua to ratou kahaki te whakarite i nga ture o te Atua, a ka tahi ka tukua mai e Ia tona matauranga ki a ratou. Kia rongo hoki koutou ki taku kupu wha- kahe mo tenei mea mo te tangihanga tupapaku. Ka haere nga tangata ki te tangi i te tupapaku; ki te mea ka hapa tetahi o ratou i te kai, ka riri. ta te mea kahore he kai i a ia: nokonei ka mea au kia mutu rawa nga tangi- hanga tupapaku; engari ko ana