Pukapuka 2, Nama 1
18600402

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE HAEATA. nga tane ki a ratou whakatane nga wa- hine ki a ratou whakawahine. I mua, i a ratou e patua ana e te kainga maori, a kahore he pai i nga mahi o waho, be maha nga pai i puta ake i aua huihuinga. Nawai i pai i pai; kua heke te tupu, kua he. 600 M.K. kua takoto ta ratou tikanga kia kaua te tangata, te wa- hine ranei, e tapoko ana ki roto ki aua monasteries, e moe boa a mate noa. He maha ano hoki nga he i puta ake i aua monasteries i taua takiwa; a taka rawa ake ki te 1500 M.K. kua nui noaatu te kino.

He tokomaha ano ia nga tangata pai iputa atu iaua monasteries hei kawe i te Rongo Pai ki nga whenua, i whai minita ai nga whenua kahore nei o ratou kura hei wha- kaako. • 1 480 M.K. ka riro tetahi wahi o France i nga Franks, he iwi no Germany. To ratou kingi ko Clovis. He whakapakoko nga atua o tenei kingi. Heoi, kua riro mai tetahi wahine karakia, a Clotilda, hei wahinemana. Na, ka tohea Clotilda kia karakia te tane, heoi, kihai tera i whakaae. Tohe tonu tera a Clotilda, a rokohanga noatia iho e te whawhai o etahi o nga iwi o Germany, haere ana a Clovis ki te wha- kauru. 1 tona haerenga, ka mea tona wahine ki a ia, "Te Atua hei whakakaha i a koe ko Ihowa. £ Clovis, inoi ki a ia; mana koe ka kaha ai i o hoa riri." Te whawhaitanga, na, kua hinga nga hoa o Clovis, a pouri noa iho tona ngakau. Te tino rerenga iho i runga i tona hoiho, kei te inoi, heke tonu ano hoki nga roimata, "E Ihu Karaiti, i te inoi ahau ki oku atua, heoi, kahore o ratou mana ; na, ka tahuri atu nei ahau ki a koe, hiahia tonu toku ngakau kia whakapono ki a koe. Whakaorangia ahau i oku hoa riri, a ka iriiria ahau i runga i tou ingoa." Nu, ki ta te korero, ka whakahokia te whana e ona hoa; hinga tonu te hoa riri. I taua tau ano ka iriiria a Clovis, ratou koetahi o ona hoia 5000. Ko te timatanga tera o te karakia a aua iwi. No taua wa ano te karakiatanga o aua hoa riri i ora noa ai a Clovis. To ratou kai whakaako he ta- ngata no Ireland : tona ingoa ko FridoIin. I roto ia i tetahi o aua monasteries, na, ka tupu tona hiahia kia haere ki te kauwhau i te Kongo Pai. Haereerea ana e ia tona motu a Ireland, kauwhautia ana e ia te Rongo Pai ki tenei pa ki tenei pa. Na, kua whiti ki France, noho ana i reira. Na, kua puta ake he hiahia kia kauwhau ki Germany ; haere ana me tetahi puka- puka ano a Clovis ki nga tangata o reira; noho ana i tetahi motu i te Rhine, he motu i homai e Clovis ki a ia. Kihai i taro kua karakia te kotiro a tetahi ranga- tira o taua whenua; iriiria iho e ia. Na, kua huihui mai etahi atu tangata hei hoa mona, a hanga ana e ia tetahi kura ki taua motu. Ka oti, na tukua ana e ia te kura ki ona hoa, a haere ana ki tetahi atu whe- nua ki te kauwhau. i E rima tekau nga tau i muri i a Fridolin ka puta mai tetahi atu kai whakaako i Ireland ano: tona ingoa ko Columban. Nui rawa te hiahia o tenei tangata ki te kawe i te Rongo pai ki nga whenua; ko- tahi tekau ma rua ona hoa; haere mai ana ia 590 M.K. ki France. Noho ana ratou i tetahi raorao i tetahi wahi kohatu i roto i nga maunga, a hanga ana e ratou ta ratou whare kura, ara, te monastery. Ta ratou kai i a ratou e mahi ana he take rakau. Na, kua tupu te kai, kua ora. Na, kua pa ku rongo a Columban ki taua whenua katoa; a huihui mui ana nga ta- ngata kia rongo i ana korero, kawea mai ana e ratou a ratou tamariki kia whakaa- kona e ia. Kihai i taro kua tokomaha rawa nga tangata o taua monastery a wha- kanekehia atu ana e ia kia nui. Hanga ana e ia etahi atu whare ki te taha. Pa- keke rawa nga tikanga o taua monastery. Etahi o aua tikanga kihai i rite ki ta te Rongo Put. He nui ia to ratou pai ta ratou tohe ki a te Karaiti- Tetahi mea ano hoki i whakapakeketia ai e ia he mea kia mohio ai ana akonga ki le hemo kai, ki te maeke; mo te haere rawa atu ki te kauwhau kahore te ngakau e hopi. E rua tekau ona tau e noho ana ia i taua wahi, na, ka whakatakoto te kuini otaua whenua i te he mona, he wahine kino hoki ia. Na, rere ana ia ki taua whenua i wha- kaako ai a Fridolin, ara, ki te Rhine. Tae rawa mai kua karakia katoa nga tangata o taua whenua. Haere tonu ia ki te rapu i tetahi wahi kahore ano kia karakia noa. Kotahi ona hoa, ko Gallus. Te kitenga i taua iwi karakia kore nei, ka anga raua, ka kauwhau i a te Karaiti ki a ratou. Na, ko ta ratou ohonga mai, "He pai ra te mahi ao matou atua ki a matou ienei tau kua mahue nei; na ratou hoki i homai he ua me te ra ano hoki ki a matou. Pai tonu ta ratou whakahaere: ekore matou e whakarere i a ratou." Na, ka maua mai e ratou he whakahere ki o ratou atua. No, mamae rawa te ngakau o Columban raua kotona hoa. Rukea una e raua nga whakapakoko ki te roto; tahuna ake ta ratou temepara. Na, ka tupu te kino: no raua ia te he, motomotokia ana a Co- lumban ma e ratou, peia ana kia haere. Na. haere ana raua; kei Switzerland, kei te taha o tetahi roto; aroha tonu mai tetahi minita ki a raua, atawhaitia ana raua e ia. Haere tonu raua. • I taua ta- i kiwa kua ururua noa iho te whenua i te mahi a te taua. Kei wiwi kei wawa nga Karaitiana ; o ratou whare karakia paka- rukaru noa iho. Kua tae atu ki tetahi whare i karakiatia e nga tangata whenua i mua; inaianei he iwi ke kei reira enoho ana, he iwi karakia kore. Noho aua a Columban ki reira, kauwhau tonu atu ki taua iwi ki nga Alemanni. Na, kua ka- rakia taua iwi, a huihui mai ana ki a ia; kei te hanga kari, kei te whakato rakau, kei te ta kupenga hei hao ika; heoi, te rongonga o taua kuini kino ki ta ratou mahi, kei te whakatakoto ano i te he mona. Oma ana i a ratou koetahi o ana akonga. Ko tona hoa ko Gallus i noho hei hoa mo taua minita i atawhaitia ai ia. Tetahi atu ano o ana akonga i haere ki te koura o taua awa nui o te Rhine. Ko ia, haere tonu ki Italy, kei te whakatupu i tetahi kura ki nga maunga o reira; he tokomaha ano hoki nga tangata i haere hei kai- whakaako mo nga iwi e noho ana i aua maunga. E wha tekau ma rua nga tau i mahi ai a Columban i nga mahi o te Rongo Pai; no 616 M.K. i male ai. Heoi, kei te mahi ano tera a Gallus i te taha o taua roto. Tana kura he nui noa atu. He tini ano hoki nga kai kauwhau i haere ki te whakaako i nga Alemanni ka iwa tekau ma rima, na ka male. Heoi ano ona taonga i tona matenga ai kotahi te peke. I u ia tonu te ki o taua peke; kihai hoki ana akonga i mohio ko te aha ranei kei roto. Tona matenga katahi ka tirohia. Aue ! kotahi te hate, he mea taratara, he mea hanga ki te huruhuru hoiho; me tetahi mekameka rino mete mau ano nga toto. A mohio iho ratou i mau aua mea ki a ia hei whakawhiu mona; ko nga mahi hoki era a nga tangata ka- rakia a taua takiwa. Ki ta ratou, e pai ano a te Karaiti ki te pera. Kua timata hoki te peau ke o a ratou tikanga, a wha- kanuia ana e ratou ta te ngakau i wha- kaaro ai, wareware noa iho ki io te Pai- pera i whakatakoto ai.

HE KOMlTI KOHIKOHI KI KAIAPOI, NA NGAITERANGI. No te Hatarei, Hepetema 27, 1859, ka tu le Komiti o te Hahi Maori ki roto i te whare karakia ki Kaiapoi. I reira le Pihopa me nga minita,—a Tikapu, a Te Kata rira, a Te Wiraka, a Te Poene, a Te Horo, Kai-whakawa, me Te Taka. Puru ana te whare i a Ngaiterangi. Ka mutu le inoi, ka tu ko Pihopa Hapa, ka korero, ko Te Taka hei whakamaori: Tena koutou e oku hoa aroha,.no mua toku hiahiatanga ki le korero ki a koutou, a me pewhea i te kore waha? Ka ai nei he mangai kua tae mai au. Kia rongo ahau akuanei ki a koutou whakaaro mo tenei mahi ka timataia nei i roto i a kou- tou. E whakaae ana ranei koutou ki a Te Taka hei whakaako i a koutou ki te matauranga o te pakeha? a ki te pai to Atua hei minita tuha i le taro o te ora ki o koutou wairua, hei whakaatu i te tino matauranga e ora ai te wairua;—a, ki te noho ia ki a koutou, kei te pewhea koutou ki te oranga mona? E hiahia ana ahau kia mahi tahi tatou ki tenei mahi, kia mahi koutou kia mahi matou i runga i le aroha o te Karaiti.