Pukapuka 2, Nama 2
18600501

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE HAEATA. i whakaae ki ta Taranaki raua ko Ngati- ruanui. Aua tetahi tangata e mea ehara tenei i te kohuru, kei ta te Atua he tino kohuru. Kei nga take nui kua hapainga nei e Waikato hei take mahi mo nga ru- nanga, hei take hoki mo nga tangata ka- toa, he tino kohuru ienei. Nga take nei koia enei : Te Whakapono, te Aroha, te Ture. Tena, Tena, e Ngatimaniapoto, e nga iwi katoa e matakitaki ana ki tenei mahi, ki mai ra no tehea o enei take etoru i tupu ai aua mahi: mahi patu Pakeha haere noa iho. No te Whakapono, ne ? Kahore. No te tuarua koia, no te Aroha? Ehara, he hua ke to te aroha. No te tua- toru, no te Ture? Kore rawa, e ki ana hoki te ture, "Aua koe e kohuru." *E •whakaheke tetahi i nga toto o te tangata ma te tangata ano ona toto e whakaheke: no te mea no te Atua te ahua i hanga ai e ia te tangata."—Kenehi 9. 6. Koia matou ka mea nei e he ana ki ta te Atua, he ana ano ki ta te tangata. Kore rawa he be e rite ana ki te kohuru. He taonga kua tahaetia, e taea ano te utu atu. Ue whakapae teka, e taea ano te whakarite. Tena ko tenei, mawai e whakahoki te tangata kua mate, kei hea te mea e rite ai tenei be ? Ko te he ka nui—haunga ano ia te he ki te tinana, otiia te be ki te wairua o te mea mate—e whakamutu kau ana i tana noho i te ao, kahore i tutuki noa ona ra, ka tapahia putia e te tangata—kahore ano pea i rite noa tana mahi ki te Atua, tana ripeneta, tana whakapono, te whakatapu- nga o tona ngakau—ka tuku tata i tona •wairua ki te po—apiti iho ko te tinana me te wairua, erua, erua, ki te mate;— ka nui te hara o te kai kohuru, e whaka- mate ana i te tinana, e whakamate ana i te wairua o te mea ripeneta kore. Te kino o te mahi nei e takoto nei. Tirohia ta te Atua mo Kaina: **He mahi aha tenei au ? E tangi mai ana te reo o te toto o to teina ki a au i roto i te whenua. Na, ka kanga koe i runga i te whenua, i ha- mama nei tona waha hei rerenga atu mo te toto o tou teina i whakahekea nei e to ringa. Ka ngakia e koe te oneone, ekore e tuku mai tona kaha a muri ake nei ki a koe; ka waiho koe hei tangata haereere noa, hei manene i runga i te whenua."—Kenehi 4. 10—12. Mo Kaina tenei. Tirohia hoki taua kupu i runga ake, kei Kenehi 9. 6. Me tetahi, e ki ana hoki nga Karaipi- piture, "• Ko Ihowa te kai whakamate, me te kai whakaora : mana e riro ai ki raro ki te reinga, mana e kake ai ki runga."—1 Hamuera 2. 6. Kahore i homai he tika- nga ki te tangata mana e patu i tona hoa, e tuku noa i tetahi ki te mate. Hei utu kohuru, katika kia whakamatea ki terite- nga o te ture; tena he pani noa iho, ka whakawakia e ia te kai patu. Aua tetahi e tango i te mahi a te Atua—waihoa mana ano tana mahi, kei a ia anake " nga ki o te po o te mate," inana e whakatuhera, ka tika, ma te tangata, ka he. Ko konei i whakatika ai matou i nga kupu a Wi Tako, "nui atu i nga kino katoa o te ao." Titiro hoki ki tetahi kupu nui o taua reta a Wi Tako, e penei ana, ''Ko te take o tenei he mo te whenua anake. Ehara mo te Kingi." Kua ki hoki etahi mo te mahi whaka-kingi a Waikato tenei riri a te Pakeha. Otiia kua kitea e Tako ehara, koia i mea ai ia ki Waikato. "Kei wha- kawaia koutou e te Wairua kino." I pe- nei ai pea a Taranaki hei whakaoho i a Waikato, kia uru ai ratou ki te pakanga. Otiia e tupato ana a Waikato, ekore hoki ratau e tomo ki taua whakawainga. Kua rongo hoki ratou, kahore a Kawana hia- hia whawhai, mo te aha, mo te aha. Heoiano tana i mea ai ko te pihi whenua i tukua tikatia e Te Teira ma ki a ia, i utua tikatia hoki e ia, kia rite, kia kaua tetahi e rere ki runga. Kahore ano i mutu ta matou manakiita- nga ki te pukapuka a Wi Tako—i te pai hoki o nga kupu. "E hoa ma, ko te mahi ma koutou ko te Uka anake. Kei titiro mai koutou ki nga mea kuare o te ao,—heoti ano te mahi mo koutou ko te I kupu a te Matua nui i te Rangi."—Koia ki a koe, e Wi, kia kaha koe ki tau; ha- painga tau, kia kitea e nga iwi katoa o Niu Tirene; waihoa tenei hei kara mou. Koia ano tenei enga iwi o tepitowhaka-runga, o te pito ki raro, o tenei tai o tera tai, o nga wahi katoa, koia tenei ko te taura tenei i tukua iho e te matua hei to i a ta- tou ki runga. E mau ana tetahi pito ki te rangi, e tatu iho ana tetahi ki te whenua. Kia mau ki to tatou taura, kia mau, kia mau, kia mau te pupuru. Mahia te kupu a te Atua, mana ka ngaro ai te kino, maua ka kake ai te pai. Ka takahia tenei kupu e tatou, heoiano, oranga mo tatou. He mate kau to tahaki atu.

TE RUNANGA KEI PONEKE. No te 10 o nga ra o Apereira i runanga ai nga Rangatira o Poneke. Te take o taua Runanga, ko te mahi a Taranaki. Ka tae atu te rongo o taua raruraru ki Poneke katahi ka huihui nga Rangatira, kia korero ai ratou mo taua he. Ki ana te whare nui, te whare runanga, i te ta- ngata: he Pakeha etahi he Maori etahi. Ko nga Rangatira Maori i tu ki te korero koia enei: Te Puni, Tamihana, Te Rau- paraha, Matini te Wiwi, Hoani te Okoro, Heneri te Puni, Nopera te Ngiha, Horoma, Parakaia, Manihera, Hemi Parai, Epiha, i Tahana, Tamati, Taiaroa, Karamana. Ko Te Pura, Minita Weteriana, te kai wha- kamaori. Nga take o taua korero mo te pai tonu, mo te ata noho, mo te rangi- marie, mo te aroha tetahi ki tetahi, mo te whakapono kia mau. Whakaputa ana to te Maori aroha ki te Pakeha, whakakite ana to te Pakeha ki te Maori. Mea ana a Te Puni, " Kaua e wehewehe, engari me noho tahi ano he hapu kotahi." Whakaae ana te Pakeha, Ae, me noho tahi. Puta ana te korero ki nga he o Taranaki, ka nui te whakahe. Ka mea a Tamihana te Rauparaha, '• Waihoa atu te kino ki Taranaki ; he whenua pakanga tera no mua iho: i mua i pakanga te Maori ki a ratou ano, inaianei ka wha- whai ki te Pakeha; ekore matou e pera." Ka mea a Hoani te Okoro, " No te Kuini ahau, taku wahine, oku tamariki, toku tinana, oku mea katoa no Kuini. Toku kara me toku ahua, kei to te Maori; toku hinengaro me toku ngakau, kei to te Pa- keha. Ko te Pakeha ko ahau; ko te tangata e pakanga ana ki te Pakeha, e pakanga ana ki a au." Ka mea a Heneri te Puni, '* No te iwi e whawhai ana ma- tou, he ahakoa, kati ano ratou i reira, me noho marire matou. He Pakeha ka- toa nei matou; kaua e mea ka tangi matou ki taua iwi—ahakoa he iwi tahi—ma ratou ta ratou e mahi, aua ma matou, na ratou ano te he. Ki te kawe mai te kino ki konei ma tatou tahi he karo te patu; ka tapahia te kake o te Pakeha, me tapahi ano toku to te Maori." Penei tonu te korero o taua Runanga, mo te pai tonu, mo te aroha tonu, mo te ture tonu. Whakaae katoa ana—ka he te mahi a tetahi tangata, Maori ranei, Pakeha ranei, ka tukua kia whakawakia ki te ritenga o te ture a te Kuini—ka nui te korero mo tenei wahi. Ka mea a Tamati, "Toku taonga he Pa- keha; ka ara mai he kino ki tenei wahi, mo tatou tahi, mo te Pakeha mo te Maori. He toto tahi hoki. Kati hoki tatou i raro i to tatou whaea i a te Kuini, a mate noa." Tekau ma ono n a Rangatira i tu ki te korero, a ka riro te kupu whakamutunga i a Tamihana te Rauparaha : " Ka nui to tatou arotia ki te Pakeha: na te Pakeha i kawe mai te Rongo Pai, na te Atua i tono mai. Muri iho ko te Rongo Pai no te Kuini, mea ana ko matou hei tamariki ki a ia. Aua tatou e tapahi i te ingoa o te Kuini. Hei aha te Kingi Maori ki a ta- tou? He aha te hara o te Pakeha kia tahuri ai tatou ki te patu i a ratou? Engari, kia piri tatou ki te Kuini o Ingarangi o i Niu Tirene hoki. Tena, ki te whakaae I koutou ki taku, whakatorona nga ringa- ringa." Katahi ka torona nga ringaringa ki runga, katoa, katoa. Heoi ano, korero ana nga Pakeha, kai tahi ana, hoki ana i i runga i te aroha ki tona kainga, ki tona kainga.

E rua nga whakaaro he a te Maori. Ko te tuatahi o nga whakaaro he koia tenei: E ki ana kei te hiahia mai a te Kuini menga Pakeha o Tawahi kia tango- hia katoatia nga whenua o te "Maori. Ko te tuarua o nga whakaaro he koia tenei : E ki ana kei te hiahia nei a te