Pukapuka 2, Nama 8
18601101

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE HAEATA. tinana hoki, ara, ki tona uma, ki roto i te tupapaku e takoto ana. Na, ka oho nga tangata ka mea na te Pakeha i pupuhi, i kohuru. Katahi ka huihui nga Pakeha o Patumahoe, nga Maori hoki. Kei reira hoki a Te Mani- hera, Minita o Kohanga, Waikato. Na, ka komiti, ka rapua te tikanga i mate ai tenei tupapaku, a te kitea. Heoiti ka tikina a Te Makarini, a Te Rokena, a Ihaka Taakanini. Na, ka noho ratou ko tetahi Kaiwhakawa Pakeha ki te rapu i te tikanga i mate ai, kua eke hoki te whakaaro a nga Maori ki runga ki tetahi Pakeha e noho ana kei Patumahoe, e pupuhi kau ana ki reira. Ka tikina taua Pakeha me ona boa mahi tahi, ka pataia ratou, a kihai i kitea te he a aua Pakeha. Me i kite, me i mohio na tetahi o ratou te mahi nei, kua tukua ki ta te ture; otira kihai i kitea, kia mohiotio, he oho na tana pu i a ia e haere nei, na te tangata ranei i pupuhi, i peheatia ranei i mate ai tenei tangata. Heioti, whakaae katoa ana nga Kai-whakawa Pakeha, me nga Kai-wha- kawa Maori, ki to ratou nei korero. Kahore i takoto te be mo tetahi ranei, mo tetahi ranei, e ngaro ana te matenga, me waiho kia ngaro una i tenei takiwa. Kotahi te he o tenei komiti, kihai i okaina te tunga kia tangohia ake te mata kia tirohia hoki te ahua, kia mohiotia ai, he mata Maori ranei, he mata Pakeha ranei, ara, no te raiwhera. Na nga tangata tenei he kihai i tukua kia tirohia e te rata : ka he tenei; me he Pakeha te tupapaku, ekore hoki e kaiponuhia, ka okaina e nga rata, ka whaia te take o te mate. Ka nui te kuare o nga tangata ki tenei wahi. Heioti, ka paku tenei rongo, paku ana ki runga, paku ana ki raro, oho ana nga kainga Maori, ara, nga tangata o nga kainga tutata, nga huaanga o taua tupa- paku. Ka mea etahi, kua uma nga rangatira Maori ki te moni i hohoro ai ratou te whakaae kia waiho noa iho tenei mate. Na, ka karangatia be huihui ki Pukaki e Te Akitai, kia komiti nui nga tangata, kia mutu hoki te rapurapu a nga iwi ki tenei mate. Na, i te 23 o nga ra o Oketopa huihui ana ki reira nga tangata o Mangere, o Puketapapa, o Ihumatao, o Papahinu, o Waikowai o Patumahoe, me etahi tangata i haeremai i Waikato, rupeke rawa kotahi rau o te tangata. I haere te tokomaha he riri ki a Ihaka raua ko Mohi mo ta raua whakaaro ki tenei mate i waiho noa iho ai, e ai ta te tokomaha. Ka tae taua ope, na ka ngeri, ka mutu, ka korero. Taki ana tetahi, taki ana tetahi. Tohe ana te ope ki a Ihaka ma | kia tukua tetahi utu ki a ratou, ara, ko | le Pakeha i whakaaro ai ratou nana te ' mahi kia tukua ki a ratou ringa: ka nui te karanga, "Homai taku utu, taku utu homai ki taku ringa, kaua e kaiponuhia, i Ka kaiponuhia, he moti, te Pakeha? Te ahatia te ngaro atu ai tera, he toto ano to tetahi, me maranga me ara. He moti?" i I pera te karangatanga o te tokomaha, ara, te puakanga o ta ratou pouri. Na, patua ana nga kupu e Mohi, e Ihaka, e i Reihana, e Aporo, e Arama Karaka. Ka mea a Mohi, "Mihi mai mihi mai i muri o te kupu, kaua te aha, kaua le aha ko te kupu nui tenei i whakatakotoria, te mutunga tenei. Kahore aku tikanga, hore rawa. Kotahi ko te kupu, Kahore au i mea ki tenei mate. Hei aba ma wai tenei mate ? Heoi ano aku i whakaaro ai ko te kupu, ko aku taonga. Ka oti tenei mahi, tanumia, titiro mai ki le watinga o taku rakau" (wati ana a Mohi i tana rakau). "Te kupu nui, whakaarohia, kia aroha ki o tatou hoa Pakeha ; nana ka patu, kia ahatia kahore he tikanga ka oti ano tenei he. Whakarongo ki le kupu, he aha le aha, kia tika hoki nga kupu e toru, ko te aroha, ko te lure, ko te whakapono. E Arama Karaka, haere koe e hoki, e tae koe, oti atu kahore au e pai kia tika mai i runga i tenei, e ora nei te kupu. Maku ano e whakaaro toku he, ehara i te mea ka mutu te ao." Na, i pera ano ta Ihaka, ta Tamati Ngapora, patua ana te whakaaro o nga tangata i mea me rapu utu. Heoi ano, whakaae ana nga tangata, tukua ana ki ta Mohi raua ko Ihaka, mutu pai ana, wati ana te ope, hoki ana ki o ratou kainga. Ka tika, tika rawa te whakaaro o nga rangatira, kia waiho noa iho te mea i ngaro, kia taupokina hoki tenei male ngaro. Mei tino mohio ki le tangata nana te mahi, ka tika kia tirahatia, kia hapainga ki runga, ara, kia whakawakia te tangata hara ki te ritenga o te ture. He horihori tera i mea kia tukua ki te ringa Maori. Mo te aha kia whakarerea te ture ? Ka kitea te tangata hara, aua e utua maoritia te he, engari ano kia wha- kawakia tikatia ki te ritenga o te lure, kia tika ai te utu. He horihori hoki tera-i mea, "Ka ngaro, he moti? Heoi ano, ko te toto." Na wai tera, ko te toto hara kore hei utu mo te mea hara? Me tahuri mai koia ki au.ki le mea hara koe, ko au hei utu mo te mahi poauau o te tangata noa atu? Kahore: ko le tino tikanga o te kohuru tena, ko te tangata e rapu utu ana i te toto hara kore, e takahi ana i te ture a te Atua. Engari ano, ko re mea i te hara, ka kitea putia tona he, marama rawa, i reira ko ia ano hei utu. Me penei he ritenga mo tatou katoa. Kia kotahi lure mo te Maori mo le Pakeha, kia rile tahi.

TE IWI I A IA NGA KARAIPITURE. E rua tekau nga kingi o Hura muri iho i le wehewehenga. Tenei ano nga ingoa: — Nga ingoa. Roa o te kingitanga. Ropoama . . . . . i 7 nga tau. Apiama ..... 3 i Aha ...... 41 | Hehohapata ... 25 lehorama .... 8 Ahatia ..... 1 A taria (kuini) ... 6 loaha . .... 40 Amatia ..... 29 Utia ...... 52 lotama ..... 16 Ahata ...... 46 Hetekia ..... 29 Manahe ..... 55 Amono ..... 2 Hohia ..... 31 " lehoahata .... " lehoiakimi . - . . 41 Iehoiakini .... " Terekia ..... 11 " Ko nga kingi tokowaru kei o ratou ingoa tenei tohu * he kingi pai enei; ko era atu he tangata kino, he tangata turi ki nga kupu a Ihowa. Otira pai ke atu te huihuinga o nga kingi o Hura i te hui- huinga o nga kingi o Iharaira. Titiro hoki, kahore rawa he kingi pai o Iharaira, otiia tokowaru nga kingi pai o Hura. Ue Kingi pai rawa taua kingi taitamariki a Hohia. Tana pai he korero i nga Ka- raipiture ki tona iwi. Kua wareware nga kingi i mua i a ia ki tenei mahi, a kua waiho te pukapuka o te Ture kia takoto noa ki roto i te temepara. I te tekau ma waru o nga tau o te kingitanga o Hohia kua kitea te pukapuka o te Ture e Hirikia, tohunga nui. Hoatu ana e ia ki a Hapana, kai-tuhituhi a te kingi, a, na tera nga kupu o te pukapuka i korero ki a Hohia. Te tino rongonga a Hohia ki nga kupu o le Ture, karangatia ana e ia nga tangata katoa o Hura kia huihui mai ratou ki te temepera ki Hiruharama. Kaiahi ka korerotia e ia ki o ratou taringa nga kupu katoa o te pukapuka o te Kawenata i kitea nei ki te whare o Ihowa, 11. Kingi 23. 1, 2. Rere ke ana te mahi a te tamaiti a Ho- hia, a lehoiakimi. Tanu he tahu ki te ahi i tetahi wahi o nga Karaipiture. Te wahi i tahuna e ia ko nga kupu a Heremaia poropiti mo te whakaraunga o nga tangata o Hiruharama. He nui te male i pa mai ki taua kingi mo tana mahi pera. Tirohia Heremaia 56. 27. I le toru o nga tau o le kingitanga o lehoiakimi ka tae mai a Nepukaneha, kingi o Papurona, ki Hiruharama, wha- kapaea ana e ia. Riro ana i a ia etahi e nga oko o te whare o le Atua, me etahi hoki o nga tamariki o nga rangatira nui o Hura. I roto i aua tamariki ko Raniera, ko Mehaka, ko Hetaraka, ko Aperaneko. Raniera 1. I le toru o nga marama o te kingitanga o lehoiakini, hoki mai ana nga hoia o