WAKA MAORI O AHURIRI

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 67. ] NEPIA, HATAREI, HANUERE 6, 1866. [VOL. III.

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI

MAI.

HE kupu ako atu tenei ki nga tangata o

Eparaima, ki a Ihakara ma. Kua tae mui

a Paraihi (Price) ki a matou korero ai i

tona matenga i ona rakau kua pau i te ahi

e nga tangata o taua kainga te tahu. E ki

ana ehara ano ia i te mea ata tahu marire,

engari he tahunga i te otaota wera ana nga

pou o tona taiepa i reira e putu ana i runga

ano i tona kainga. Nga pou kua pau

kotahi mano e iwa rau e rima te kau—he

totara anake. I tetahi tau kua hori nei

pau ana etahi o nga rakau a Nopera i te ahi

e taua pakeha te tahu, he tuhunga i te ra-

rauhe—a utua ana e taua pakeha ki te utu

nui rawa. Koia hoki tenei me pena te

whakaaro o nga tangata o Eparaima ki ta

ratou pakeha, Me whakarite nga rakau a

taua pakeha ki te rakau ano; me wawahi

e ratou he pou ano kia pena tonu te ahua

me nga mea kua pan i a ratou te tahu, kia

tika ai—he kuare hoki no nga tangata i

wera ai, he kore kaore i tupato. E ki ana

taua pakeha kaore ia e pai ki te moni, en-

gari me rakau ano. Ka mutu ta matou

kupu.

TENEI etahi tangata maori te ui mai

nei ki a matou ki nga tikanga o roto o

te Kooti Whakawa Whenua Maori.

Ko toua tikanga ra tenei, he whakata-

mau ki tena tangata tana wahi whenua,

ki tena tangata tana wahi, ki tena, ta-

ngata tana wahi; koi rere mai te tangata

ke atu ki runga whakararuraru ai; koi

takahia te tangata iti e te tangata nui,

te tangata iwikore e te tangata kaha;

he mea koi riro te kainga o te tamaiti i

te tangata te muru me ka mate ona

matua. Otira he mea kia rangatira

tonu te tangata ki runga ki tona wahi,

ahakoa wahi nui wahi iti ranei; tanga-

ta ware tangata rangatira ranei.

E whakapai ana matou ki te mahi e

tuhituhi nei nga tangata o Heretaunga

i tenei takiwa ki te Kooti kia Karauna

Karaatitia o ratou wahi. He ritenga e

whakaputa ana ki te maramatanga

tenei. Ka tu te whare o te tangata ki

runga ki tana wahi, ka oti ranei tana

maara kai, ekore e peke tetahi tangata

ki runga karanga ai; —" Noku tenei

wahi; ekore e riro i a koe toku kainga. "

Na ka tahuri pea ka korero, ka whaka-

papa ki ona tupuna i tata ai ia. Ko

tenei kotahi tonu te tupuna ko KARA-

UNA KARAATI anake. E ahua pai ana

ano pea i nga takiwa o mua, i te takiwa

e noho wehi ana te tangata i te taua, i

te kohuru, i te aha, kia ki ai na te katoa

te whenua, ko te katoa hoki ki te

pupuri i mau ai. E noho huihui ana

te tangata i reira ai kia ora ratou i te

taua; ekore hoki e wehe ke, e wehe

ke te noho, Te mea wehe ke i a ia,

me te weka tonu te ahua ki te kuhu ki

roto ki te nikau kia ngaro ia. Ko tenei

kua, whiti te ra ki runga Id tenei mou-

tere; he noho tenei i raro i te Ture.

Ko te Ture tonu hei tiaki i te tangata i

runga i tona kainga, i tona kainga, koi

patua koi hangakinotia e te tangata—

na reira i tika ai nga mahi a te Kooti

Whakawa Whenua Maori.

Tetahi, he takiwa pakeha tenei; e

mahi ana te tangata i tenei takiwa ki

te reti i te whenua, ki te hoko i te

whenua. Na ma te Karauna Karaati

I ha tino tika ai enei mahi. Kua kite

hoki tatou i nga takiwa kua hori nei he

maha nga raruraru kua tupu i runga i

te hanga, e tokomaha ana te tangata ki

te korero i te wahi kotahi. Noho ana

te pakeha i ranga i io wahi whenua kua

retia Id a ia; riro ana ona moni e nga

maori te tango; rapuara noa ana kua

marama, kua tika tana noho; muri iho

he ohorere anake i te putanga mai o

etahi tangata ke atu ki te tono moni

ano—na ka puta he raruraru i konei, a

he mea ano ka kino iho. Ma nga

ritenga o te Kooti e tahi enei he, ka

ngaro tonu atu—ka noho marama te

pakeha i runga i te whenua, ka noho

marama hoki te tangata nona te

whenua.

Koia enei etahi o nga tikanga kua

korerotia nei i ki ai matou ka pai te

whakaaro o Ngatikahungunu ki te

tuhituhi atu ki te Kooti Whakawa

Whenua kia Karauna Karaatitia a

ratou wahi whenua. Kua rongo hoki

koutou ko te 27 o nga ra o Pepuere te

ra e tu ai taua Kooti ki Nepia nei.

Kua taia ki tetahi wahi o tenei nuipepa

te Panuitanga whakahoki ki nga tangata

kua tuhituhi ki te Kooti mo a ratou

wahi. Na ko etahi tangata atu e whai

take ana ki aua wahi whenua me haere

mai i taua ra ki te whakaputa i a ratou

kupu i roto i te Kooti kia tika ai, koi

mahia ngarotia te mahi. Ki te noho

atu ratou ekore e tika kia puta mai a

ratou kupu ki muri iho.

Heoi ra pea a matou kupu whakaatu