| TE KARERE O PONEKE
Ko te kai rapu, ko ia te kite.
MANE, 7 o HUNE, 1858.
KO TE MAHI WHARE.
KA tahi matou ka mahara e aru ana
te tangata maori, ara, ko etahi, i nga
ritenga pakeha. Ta te mea kua kite
o matou kanohi i te tangata maori e
mahi tahi ana ko ona kamura pakeha,
ki te whakaara whare, hei nohoanga
mona, mo ana tamariki hoki i muri i
a ia. Kua takiruatia inaianei nga
whare papa a nga tangata maori o
Pitone, ano he whare pakeha. E mei-
nga ana mo Honiana Te Puni tetahi
o aua whare, mo Wi Hapi ma
tetahi. Kua ara hoki te whare
a Manihera Te Ngatoro i Ngauranga
meake oti. Ko te ahua o aua
whare rite pu ki a te pakeha. Ku
ona wini, ko ona tatau, ko ona timere
ano te pai! Engari ko waho ka-
hore ano i pania ki te peita. E waiho
ana pea kia maroke nga papa ka pei-
tatia ai. Ko reira tino whai ahua
aitino rite ai ki to te pakeha.
Ki te kore e pama ki te peita ka
rite ki te tangata e tu kau ana,
kahore ona kakahuhore rawa e ma-
nakohia e te kai matakitaki, otiia ko
te taunu, "Titirota te rawakore
hoki! " Engari me whakakakahu ano
ki tona kahu ma, ka ka whakari-
tea e matou ki te wahina ataahua
kua oti te whakakakahu mo te marena
whakamoemitinuitia ana e te hunga
matakitaki.
A, kei mutu kau i reira te mahi. Ko
roto hoki me whakapai, me whakarite
ki tu te pakeha. Ara, ko nga paki-
tara me whakapiri ki te pepa wha-
kairo. Kei nga whare hokohoko o te
taone aua pepa ra. He maha o aua
pepa, e rere ke ana te ahua tetahi i
tetahi. Heoi, ma te tangata ano e ata
whiriwhiri i tana e pai ai, ka whaka-
rite tonu ai i nga utukaua e tango
i runga i te ritenga rongotaima, kei
waiho ia hei take whakapouri ngakau
amua ake.
Me hoko ano i tetahi pihi kariko,
ka hoatu ai ki nga kotiro maori kia
mia hei arai mo nga wini; i tetahi
whariki pakeha huki hei whariki mo
ano enei ka whakaaro ai ki tetahi peti
hei moenga, ki nga turu, ki nga tepu,
me nga mea hoki mo runga, ko nga
naihi, ko nga paoka, ko nga karaihi,
ko nga tikapu, otira, ko te tini noa atu
o nga mea.
E hoa ma, ka nui te pai! Kia u te
pupuru, kia maro te whai i tenei mahi
hou, ma reira ka whai ingoa ai te iwi
maori
KI te Kai Tuhi o te Karere o Poneke.
Wanganui, Mei, 1858.
E hoa e Te Pura, e te matua aroha,
tena koutou ko nga whanaunga aroha
i roto i te aroha a to tatou Ariki a te
Runga rawa.
E pa, tenei taku korero mo nga
ritenga maori o tenei kainga o Patea.
No Ngatiruanui tenei kainga. Ka kite
au i to ratou whakapono ki nga utua
maori. Te kai whakaatu o taua iwi nei
ki o ratou whakapakoko, ko Tiki-
kaha, no Ngatiporou taua tangata. Ta
ratou mahi he keri kowhatu, he keri
pounamu, te take i keria ai nga ko-
whatu he kowhatu makutu na o ra-
tou tangata tawhito o mua me nga
pounamu no taua takiwa ano. Te-
tahi he patu i nga Taniwha kikokiko, i
nga Ngarara kikokiko. Ka tu taua
iwi ki te mahi i ta ratou keri kowhatu
ka kitea nga kowhatu nga pounamu
tohunga. Ka kitea nga pounamu ka
kitea nga kowhatu makutu ka mate
nga ngarara me nga taniwha hoki.
Ka mahi ratou i te ra tahi, ka ahiahi
ka hoki ki to ratou kainga kia karakia
ki o ratou atua. E toru nga atua o
taua iwi: ko te tino Atua tetehi, otiia,
e rua nga tino Atua, ko te Paihia, ko
te Katorika. Ko to ratou atua
whakapapoko tetehi. Ko tahi tonu te
karakiatanga o enei atua e toru.
Erangi ano ko to Paihia ki mua,
muri mai ko te Katorika, kei muri i
enei ko te atua maori. Ko te mahi
atua tangata kei te hura i nga whatu
a nga tupuna, he kai hoki i nga wahi
tapu. He kai whakawa ano ana, he
katipa ano, he whare herehere ano to
ratou. Tokomaha nga tangata nana te
putake o tenei mahi hanga noa iho.
Ko Tamati Te Iao te tino putake o
taua mahi.
E hoa ma, tino kite ahau i te ma-
hinga o enei oku ritenga i o te maori
ahua whakamana i roto i tenei takiwa
nga ritenga pakeha, ki mua i o ratou
nei aroaro. Ae, kapea ana nga mea a
te kaihanga ki tua i o ratou tuara.
No te 26 o Pepuere ka ka te ahi tahu
o ratou tapu, ka kite hoki tetahi Mi-
nita Katorika, (ko te Wano) i nga
mahi a taua iwi nei. I to ra tonu i
tae ai ia ki reira ka ka te ahi whaka-
noanga o ratou tapu. Otiia, he tini
nga mea kino ke atu i reira ekore e
taea te tatau. Ka mutu.
Mau enei korero e hoatu ki roto
ki te Karere.
Na tou tamaiti aroha,
Na KAREHANA TE WHENA.
Ki te Kai Tahi o te Karere o Poneke.
Manawatu.
E hoa, tena koe. Mau e hoatu kia
taia mai ki te "Karere o Poneke"
nga Poroporoaki a Maka te Momo-
ngo, i tana matenga. He rangatira
ia no Ngatiwhakatere, he tangata ta-
whito, he kaumatua. Tae tonu mai a
te Harawira (Minita) ki te kauwhau i
te Rongopai, rongo tonu ia, tahuri
tonu ki te Karakia, ki te whakarite i
nga Ture o te Atua, u tonu ia ki te
Karakia, a tae noa ki tona matenga.
I te Taite, i te 21 o Aperira, 1858,
i te 12 o nga Haora o te Po, ka puaki
ake tana kupu, "Hei konei ra ete
whanau, i muri nei kia kaha ki te
Karakia; he taonga mo koutou kei te
Rangi, ko nga taonga o te Atua e kore
e pirau. E haere aua au i naia nei."
Uinga na te minita. E haere ana
koe ki whea? Ka ki mai te koroheke
ra. Ki te Rangi, ki te kainga o te
Atua, o nga tangata whakapono tika,
Hiperu 11, 16, Uinga atu, Kowai
tou kai whakaora? Kinga mai, Ko
te Karaiti: ko Ia hoki i mate hei utu
mo aku kino, i maringi mai nei ona
toto na tuna kaokao hei muru i ake
hara. Uinga atu, E hia inu ana
ranei koe ki nga kupu o te Atua, e
hia kai ana? Kinga mai, Ae, e hia
inu ana ahau ki nga mea o te Atua
e hia kai ana ki te Taro o te Oranga.
Heoti ano ka whakamutua te ui a te
monita. Katahi ka Poroporoaki atu,
Haere atu ra e koro i roto i te Puehu
o tenei ao kino. -Kua toro mai te
I Ringaringa o te Atua ki te tango
atu i te puawai pai, i roto i tana kari.
Ka mutu to Poroporoaki, ka tukua,
ka whakahua te koroheke ra i iaua
inoi mo te Ripeneta. |
1