Pukapuka 2, Nama 28
18640625

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
2 TE WAKA MAORI O AHURIRI.

mate i a ratou e whakangau haere nei i te poaka

i runga i toku kainga i Oero. I tera hotoke mate

rawa ana etahi o aku reme i te hanga e omaoma

haere ana i te wehi ki nga kuri e kawea ana mai

hei whakangau poaka. Tera ano hoki e pena ano

i tenei hotoke ki te waiho e au kia mahi ana nga

tangata i taua mahi. No naianei ka mate tetahi

poaka rarata noaiho a nga pakeha kani rakau i

Oero i aua kuri e korerotia nei e au. Na, kia rongo

mai koutou, ekore rawa au e pai ki tenei mahi a

koutou. He panui atu tenei kia mohio koutou

te hunga whakangau, ki te kitea koutou e au ki

konei e whakangau ana amuri ake nei ka tukua

koutou e au kirunga ki te ritenga o te Ture o te

Kuini. Hua noa me whai whakaaro marire kou-

tou. He aha koia te pai kia takahia noatia au e

te tangata whakaaro kore ?—kia mate noa au i

aku hipi ka ngaro 1 Heoiano, kia tupato koutou.

NA TE KARENA

o te KOPANGA

Te Aute. 1864.

Ki A TE MAKARINI RAUA KO TE WHITIMOA.

E hoa ma—Katahi ano au ka whai reta atu ki

a korua. Na, kia rongo mai korua ki nga mahi

a enei kainga—a te Aute, a Patangata—he mahi

ahu whenua; he hanga taiepa hei tipunga mo

te witi, mo te oti, mo te riwai, mo te paukena,

mo nga mea katoa. Ko te timuaki o nga mahi a

enei kainga erua, ko te whare karakia nui mo te

Aute. Na, koia tena, ko nga mahi tena a enei

kainga erua. E hoa ma, rapua he kamura e

korua; ka kitea, tonoa mai ki te whakaara.

Ma korua e tuku atu tenei reta ki te " Waka

Maori" kia rongo mai nga hoa pakeha, me nga

hoa maori, e mahi ana matou i nga mahi pai mo

te tinana, mo te wairua,

Na to korua hoa aroha

Na te WAKA REWHAREWHA.

HE KORERO NO TE HAERE KI WAIKATO,

A REIHANA KIRIWI,

HE RANGATIRA NO TE RARAWA KI MANGONUI,

I ROTO I NGA RA O PEPUERE, 1864.

Mangonui, Maehe 7, 1864.

KO TA MATOU HAERE KI AKARANA.

E RUA o matou po ki te moana, i te tekau o nga

ra ka u to matou kaipuke ki Akarana, ko te

whare i noho ai matou ko te whare o te Ropiha,

no te 10 o nga ra i noho ai matou ki reira; i te

12 o nga ra ka haere matou kia kite i a Te Ka-

wana, tae atu matou ki te marae o tona whare,

ka puta mai te hawini, ka mea mai kia matou,

me haereere matou i te kari, kia mutu te korero

a Te Kawana raua ko Te Tianara ka haere atu ai

kia kite i a Te Kawana; ka haereere matou i

roto i tana kari a tae noa ki te hawhe o te tekau-

marua, ka puta mai ia, ara, a Te Kawana ki te •

kari, ka kite i a matou, ka oha mai ki a matou,

ka mea mai; —" tena ko koutou e te whanau. " Ka

titiro atu matou, kihai matou i matau ko Te Ka-

wana. Heoi ano ka rite te taima ka karangatia

matou tokowha, ko to matou hoa ko Te Waiti i

roto ano i te whare o Te Kawana; ka haere atu

matou, ka tomo atu i te kuwaha, kua noho a Te

Kawana raua ko Te Waiti, ka oha atu matou, ka

oha mai ia, ka hariru, ka noho, ka titiro atu,

katahi ano matou ka matau, ko ia ano i oha mai

nei kia matou i te kari ra. Ka noho matou, ka ui

mai Te Kawana kia matou, ka mea mai—" He

korero ta koutou ?" Ka mea atu matou, —" Ka-

hore a matou korero, heoi ano te mea i haere mai

ai matou, kia haere ki Waikato, kia kite i te

mahi a Te Tianara raua ko Tarapipipi. "

Ka mea mai ia, —" Ko wai o koutou kua tae ki

Waikato?"

Ka meinga atu. —" Ko Paora Ururoa. "

Ka mea mai, —" He aha tou waka i hoe ai koe i

reira ?" Ka mea atu " he waka ano. "

Ka mea mai, —" Ka hua ahau he Tima. "

Na heoi ka mea mai kia matou, —" Me haere

koutou ki Waikato. "

'Katahi matou ka mea atu, —" Ekore koe e pai

kia haere matou kia kite i a Waikato e noho mai

i te kaipuke nei"

Ka mea mai ia, —" E pai ana, me haere koutou

kia kite. " (Katahi ka tukua te tangata ki taua

kaipuke). Tae atu matou e noho ana, kiki ana te

kaipuke, notemea e 200 tangata e noho herehere

ana i te ture o te whawhai, kia mau ra ano te

rongo katahi ka tukua kia hoki ki Waikato; koia

ano te whaka-aroha ki taua iwi ra. To matou

taenga atu ka tu mai tetahi o nga Rangatira (ko

te Tapihana). ka karanga mai kia matou,

" Haere mai e te iwi, haere mai: " ka tu atu to

matou, ka mea atu, —" Tenei te haere nei kia kite

i o mahi, e pai ana nau ano i rapu he mahi mau,

koia i tika ai tena kupu whakarite ' nana ake ano,

ngotongoto tahi; na te tangata te kai, a paraku

te he, ' tena ko tenei he whenua ke tenei e nohoia e

koe nei. "

Ka tu mai ano Tapihana; ka korero, tokotoru

tangata o ratou i korero mai kia matou, heoiano

ka hoki mai matou ki uta. Ko Te Waiti raua ko

Te Manari o matou hoa haere ki te kaipuke—ka

u mai ki uta, ka whakaritea he pana mo matou e

haere ai ki Onehunga. Ko te 13 o nga ra i whaka-

ritea hei ra haere mo matou, otira kihai i haere,

te 14 he Ratapu—te 15 ka noho ano, te 16, katahi

matou ka haere ki Waikato.

Ka haere matou, tokorua Pakeha ko Te Waiti,

ko te Manari (he kaiwhakamaori na Te Tianara);

tokowha matou o te Rarawa, kotahi o Whanganui,

kotahi o Waitotara, kotahi o Wairarapa; ka haere

matou irunga i te pana, a, Papakura, ka kai matou

i reira ka mutu; ka haere, a, tae noa ki Mangata-

whiti; 5 pa hoia kei reira, 39 maero o Akarana ki

Mangatawhiri; ka moe matou ki reira, ao ake ka

ra te poti matou, ko Waikato tenei; i tawahi o

tenei awa, ko te Koheroa. Ko te timatanga o te

whawhai ki Waikato. He hoia kei konei. Ka hoe-

matou ka u ki Meremere he pa hoia, he pa nui no

nga Maori; kihai i riria, i whati noa atu. Ka tina

matou ki reira, ka mutu ka hoe; tokorua nga ta-

ngata whenua i runga i to matou waka, hei tau

whenua mo matou. Ka hoe, a, Rangiriri (ko te pa.

nui tenei o Waikato i horo ia Te Tianara, 50 ta-

ngata Maori i mate ki reira, 183 nga mea ora he-

reherea, otiia tera ano etahi kei roto i te repo ki-

hai i rapua); ka rua o matou ra i haere ai kahore

ano i lute tangata Maori. Kei runga atu o tenei pa

hoia o Rangiriri, te kainga o Te Wheoro. Tae atu

matou ku noho ki reira, kahore ia i rokohina e

matou ki reira; ao ake ka tae mai taua tangata

(he Rangatira taitamariki, he hoa aroha no Te

Kawana). Po rua matou ki reira, i reira ka tu

mai taua tangata, ka karanga mai, ka mea: —

" Haere mai e Te Waiti! haere mai e Ngapuhi I

haere mai e Te Rarawa! haere mai e Whanganui!

kia kite koutou i Waikato. Haere mai e te iwi! ka-

hore he tangata o tenei whenua, kua mate katoa,

haere mai kia kite koutou i te tauira mo tenei

motu katoa. "

No te 19 o nga ra ka hoe matou, a, Rahuipokeka,

he Pa hoia: ka eke matou i te Tima, a, Taupiri,

ka wiki ki reira; i te mane ka hoe matou, a

Ngaruawahia. Tae atu ki reira ka haere matou ki

te matakitaki i te whare o te Tapuke, ka nui te

nui, me te kara. Koia ano tepai o taua kainga—he

mania tonu. Ko reira te taone o te Pakeha; 700

hoia i reira i to matou taenga atu ai ki reira.

Kihai matou i moe i konei, hoe tonu, a, Whatawhata,

ka moe ki reira. Ao ake, ki te Rore, he pa hoia, ka

moe; ao ake ka haere matou ra runga i te poti, a,

Paterangi; ka nui te kaha o tenei pa, ahakoa

kaha hei aha ma Te Tianara. Ka haere atu, te

Awamutu, he pa hoia, ka noho matou ki reira; ao

ake ka haere matou ki Rangiaohia; aoake ka noho

ano matou i reira matakitaki ai i te nui o te mate

o tera whenua; mate rawa, i te hoia.

E hoa ma kua tae matou ki Waikato, kua kite

i te matenga o nga tangata o tera whenua;

i Pukerimu matou ka whakaekea a Orakau; i

tukua atu ano e Te Tianara tana kaiwhakamaori

ki te pa ki te mea atu, kia homai nga pu, ka mate

ratou; kihai i pai, muri iho ka tonoa atu ano ki

te mea atu kia puta nga wahine, me nga tamariki;

kihai i pai: na katahi ka puhia ka mate; 133

tangata i mate rawa, 28 nga kainga mata, 3 kihai

i tu: i kite matou i tenei parekura: i tae matou

ki te Tiki o te ihinga-rangi, ka hoki mai matou i

reira.

Na e hoa ma, kia rongo mai koutou, ka waiho

nei tenei hei tauira mo tenei motu. Ki te mea ka

poka he whakaaro ma tetahi tangata kia pera

me Waikato, na matua rapu ia i tetahi huarahi

punga-werewere mona ki nga kapua,, kia ngaro

ai ia i te mahi a Te Tianara. E hoa ma, kia mau

te pupuri i te ata noho, i te rangimarire, kia

mau tatou ki te tura whaka-te-rangi. Ka wha

mea nei hei whakaaranga ma tatou, kia noho ai