Pukapuka 0, Nama 50
18860316

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 

TE KORIMAKO.

 

[MAEHE 16, 1886.

 

hei hanga whare. Ko te moana e karanga ana ki te tangata, hei hii i nga ika. Ko nga toka-takutai e tono ana kia ahu mai he tangata hei mahi i nga koura e noho mangere ana i raro i nga toka. Kei te ranea te kai, kei te ranea te mahi mo nga uaua o te tangata. Waihoki tenei nga whakaaro e penei ana, heaha i noho mangere ai nga wairua o nga tangata? he kai-kore koia ? Kahore ! E karanga ana te Wairua Nui, haere mai I haere mai ! Kia kai koutou i nga kai kua whakatakotoria ma koutou i runga ano i te atawhai, kaua he moni, kaua he utu, haere mai ! haere mai !

 

Te Taenga Mai o Katinara Morena.

 

No te 1 o n a ra o Maehe, ka oho katoa nga tangata o Akarana, mo te rongo, ka tae mai a Katinara Morena ma runga i te tima i a Te Wairarapa. (Ko tenei ruanuku, he Tumuaki, ara, he Akipihopa no te Hahi Katorika. i Poihakene. Ko te Katinara, ko te tangata kei raro iti iho te mana i to te Popa o Roma. ) Titiro ana nga tini kanohi o te tangata kia tere te kara i te puke i Takapuna. No te tarenga, katahi ka haere atu nga tima-nonohi me nga mano tangata ki te whakataki ki te powhiri i taua tangata - whakahirahira. Haere atu ana nga tini pihopa me nga pirihi ki te tuku atu i a ratou oha me a ratou powhiri. I tae katoa ki r eira nga rangatira o tana Hahi, me nga tini manowhaioio. I reira nga kaareti maha noa atu o ia ahua o ia ahua. Ko te nuinga o ratou he mea whakapaipai ki nga kakahu kara-whero. Ko nga tangata he mea here ki nga potae, he mea pine ki nga kakahu nga ripine kara-whero, notemea ko te kara tena o nga kakahu o tenei tangata o te katinara, no te maatenga tae noa ki nga waewae. (Na te iti o nga parirau o te manu nei te roa nga korero mo tenei huringa nui o te Pakeha ki te matakitaki.)

 

He Kupu Awhina i te Iwi Maori.

 

HE takitahi rawa nga tangata Maori e mahara ana ki te tuku I a ratou tamariki ki te kura. He

maha nga tangata e noho tawhiti ana i nga kura a te Kawanatanga, a e kore e ahei ki te taku atu i

a ratou tamariki i te tawhiti o ratou kaainga ki nga waahi e tu ana nga kura. Ko nga tamariki taane me nga kotiro i whaka akona i nga kura Pakeha, he maha o ratou kua tino mohio rawa. A, he tika rawa kia wha haaro nga matua mo a ratou tamariki ki te tuku kia whiwhi ki nga mohiotanga, hei painga mo nga tamariki ki te tae ki te kaumatuatanga; a, kia whawhai ratou ki te parekura o te oranga, penei me te Pakeha. Ki te tae ki te wa e mutu ai te kura a nga tamariki, ara a nga taane, me tuku atu kia whakaakoria ki nga mahi kaamura, aha ranei, ki nga mahi teri ranei. E ora ranei te

Pakeha ki nga kai anake o roto i tona kaari ? Kahore ! he mea whakaako e ia ki nga, mahi i tona

taitamarikitanga, a tae rawa ake ki tona kaumatuatanga, kua awhinatia ia e ona moni i mahia e

ona uaua. He maha nga taitama Maori i tae ki te kura, kua whiwhi ki te mohiotanga; a, inaianei

ko etahi kei te whakaako ki nga mahi-Pakeha, ko etahi kei roto i nga teri o te motu nei, a tera pea

e tupu haere pai ratou. He pai hoki mo nga kotiro ki te whaka ako ki nga mahi tuitui-kakahu, kia ahei ai ratou te tuitui i o ratou kakahu ake. Tenei ano tetahi mahi pai hei whakaaro ma nga Maori. He tini nga tangata e whaimana ana ki runga i nga whenua. E peheatia ana e ratou ? Kahore ! e waiho noaiho ana kahore e mahia ana Ko te nuinga o aua whenua, e kitea ana kanui te pai o te oneone, a ko etahi waahi kanui te kino. Ko nga tangata no ratou nga whenua, he tika mo ratou kia titiro ki tenei huarahi; me riihi ranei ki te Pakaha me mahi ranei me ngaki e ratou ake ano. Mehemea ki te riihitia, ko nga moni e puta mai ana o te riihi hei awhina hei whakanui haere ake i te mahi mo te whenua. Mehemea me mahi me ngaki e ratou ake ano, he tini nga mea hei whakatupu ma ratou, a ko nga hua i puta mai me kawe atu ki nga maakete hei hokohoko. He whakatupu hipi, hoiho, kau ranei. Ko tetahi tenei o nga mahi nui hei whakaaro ma nga Maori, notemea, he nui nga whenua e whakamangeretia ana hei whakatupuranga i enei kararehe. He whakamutunga tenei, ka kii atu nei kia koutou katoa, i runga ake i nga mea katoa. kia whakamutua. te kai waipiro. Titiro koutou ki nga whenua kua hokoa i roto i nga tau e toru tekau e wha tekau ranei kua pahure nei, a kei hea ra nga moni ? Ko te nuinga kua pau ki nga wai-whakahaurangi. He whakamarake i te paakete, he homai mate ki te tinana, a te mutunga iho he mate rawa no te tangata. He tini nga Maori e noho rangatira mehemea i tika ta ratou tiaki i a ratou moni, otira inaianei, kahore rawa he he hereni i toe mai, - kua pau katoa! a i pau i runga i taua huarahi kotahi.

 

Kua tukua atu he tono e nga Pakeha o Akarana, kia Meiha Atikini (Major Atkinson) kia haere ake ia kia whaikorero ki nga Pakeha o Akarana.

 

I whai-korero a Ta Huria Te Pookuru (Sir Julius Vogel) ki nga tangata o Akarana, i te Turei, te 23 o nga ra o Pepuere. Waihoki me Ta Hori Kerei (Sir George Grey) i whai-korero hoki ki nga tangata, i te Paraire, te 26 o nga ra.