Pukapuka 9, Nama 2
18730122

whārangi 7  (7 ngā whārangi)
8titiro ki te whārangi o muri


 
TE WAKA MAORI O NIU TIRANI. "KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA." VOL. 9.] PO NEKE, WENEREI, HANUERE 22, 1873. [No. 2. HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI MAI. Ko nga moni enei kua tae mai i muri nei a nga tangata mo a ratou nupepa, ara:— £ s. d. Kapene Matthew o Waikouaiti mo nga tau e rua ... ... ... ... ... 1 O O Irai Tihau o Wairewa, Banks Peninsula ... O 10 O T. Rothwell, Esq., Te Niho o te Kiore ... O 10 O Hoani Nahe o Hotereni Taone, Waikato ... 010 O 1872. Reweti Tapa, Whanganui ... ... 010 O Hakopa Ki wa, ... ... O 10 O 1873. Hakopa Kiwa, ... ... O 10 O Taketake, ... ... O 10 O Ihakara Tukumaru, Manawatu ... O 10 O Noa Te Rauhihi, Reureu ... ... 010 O Hoani Maaka, Matatera ... ... O 10 O Aterea Te Whetu, Whanganui ... O 10 O Poari Kuramate, Whanganui ... O 10 O Te Moanaroa, Patea ... ... O 10 O Tamihana Te Aewa, Putiki ... ... 010 O Paratene Te Wheoro, Putiki ... 010 O 1872. No Ngatiapa enei i raro nei mo nga tau 1872 me 1873: 1873. Reupena Kemetone, Turakina ... 1 O O Hoani Waitere, Turakina ... ... 1 O O Utiku Marumaru, Parewanui ... 1 O O Hoani Hakaraia, ... 1 O O Kawana Ropiha, ... 1 O O Nahona Te Ahukaramu, ... 1 O O 1873-74. Hoani Ngaihi, ... 1 O O Wiremu Kingi, Torere, Opotiki ... 010 O Te Hata, Te Kaha, Opotiki ... 010 O Total ... ... ... 16 10 O Kua kite matou i te reta a Wi te Wheoro mo tona tamaiti e Ia mai nei ia " he tamaiti poriro e kimi ana i tona matua "—ara ko tona pukapuka whakaae ki te utu moni i whakamaoritia e tetahi pakeha ki te reo maori. E mea ana matou he Roia, he Kooti Whakawa, te matua tika mo tena tamaiti, me kawe ki reira. E kore e tau te nupepa hei matua mona—e kore hoki tetahi tangata ke atu e tau. Ki ta matou nei whakaaro ake he tupato noa ta Wi te Wheoro mo taua pukapuka. Ki te rite nga moni i tetahi o nga tangata nana i tuhituhi, e kore hoki e kiia kia utua ano e tetahi, kia tuarua utunga. Engari ki te kore e utua e tetahi, katahi ka kiia ma tetahi e utu a ka rite heoi ano, ka hoki ano te pukapuka ki nga tangata nana—ki ta matou whakaaro ko ta te Ture tenei. Ka kite iho a Wi te Wheoro kua he te tuhinga o taua pukapuka, rae kawe e ia kia tuhia tetahi e te pakeha nana i tuhituhi. Heoi ta matou whakamatuatanga mo taua tamaiti poriro. Tenei te reta a Rewi Raupo o Hiruharama kua tae mai. Kahore tahi he tikanga korero o taua reta e taia atu ai—tetahi e kore e o i te nui o nga reta. Ko ta Hamuera te Raikokiritia hoki, he pena ano—he whakapai kau ki nga korero o nga nupepa e haere atu na. Kua tae mai te reta a Te Watene Te Whiti he whakaatu mai i te matenga o Miriama Hetaraka Nero, he wahine ranga- tira no Ngatihourua hapu o Waikato i Whaingaroa—hei tama- hine ki a Wiremu Nero Te Awaitaia. I hemo i te 8 o nga ra o Nowema kua taha nei, he whakawhanautanga tamaiti. E kore e o ki te nupepa nei taua reta i te nui o te korero. E mea ana matou kia ata tuhi mai koutou i o koutou tangata mate. He tino nui rawa nga reta whakaatu tangata mate e puta mai ana ki a matou. E kore rawa e taea te ta; mehemea ka taia katoatia penei ka kapi katoa te nupepa i te mate anake, te ai he wahi watea mo etahi atu korero. E ki ana a Penetahi Tanuku o Whanganui kua mate tona wahine a Anairi te Auripo—i mate i te 15 o nga ra o Tihema, 1867. Hua noa no naianei i mate ai i tuhi kau mai ai! Hua noa he mea hou. Kati rawa te tuku mai i nga mate tawhito—e kore e panuitia atu a muri ake nei. Ehara te waka nei i te mea hei ekenga mo nga tupapaku anake, engari mo nga tangata ora tetahi wahi. Kaore he tikanga e panuitia ai ki te nupepa nga korero a te kuia o Hone Hira Te Wharetiti (a Heranuku) mo to raua whenua i tona matenga. E ki ana a Irai Tutange o Whanganui kua mate tona matua, a Wharematangi o Ngatihine—i mate ki Putiki i te 8 o nga ra o Hanuere nei. Ko Hone Hira Te Wharetiti e whakapai ana ki te reta a Whiari Turahui mo nga uhunga maori kia kore. Ko Utiku Marumaru o Rangitikei e ki ana kua timata a Ngatiapa ki te kohikohi moni i runga i nga whenua Karaati mo nga tikanga o nga Rori Poata; kua timata hoki ki te mahi mo nga Whare Kura. E ki aua hoki kua tae atu te panui a Wi Parata, a e whakapai ana ia ki taua panui. Tenei te reta a Paora Poutini Ngaiwi o Hiruharama ki Whanganui. Ko etahi enei o nga kupu ki roto, ara;—"Tenei tetahi mahi Kura kua tu ki konei. No te 25 o Tihema i ta ai ta matou hui ki Hiruharama mo te Whare Kura. Kua oti taua korero. Ko nga tangata kei roto i te porohita mo tenei Kura e 70; ko nga pa e 2—ko Hiruharama, ko Kauaeroa." Ko te Reta a Hare Kepa o Little River Wairewa, kaore e tika kia taea ki te nupepa nei. Tenei hoki etahi tangata e tuhituhi reta mai ana kaore i whakaata mai i o ratou ingoa ki roto kia mohiotia ai nga tangata nana—tetahi he korero whaka- kino noa ia ki etahi atu tangata nga korero i roto. E kore e panuitia e matou aua tu reta. Ka tuhi mai te tangata i tana reta me whakaatu pono mai i tona ingoa— a ka kite iho matou kei a matou te whakaaro ki te panui atu, ki te kore ranei.