Pukapuka 1, Nama 5
18630808

whārangi 2  (5 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE WAKA MAORI O AHURIRI.

E ki aua kai te mahi ano a Waikato i tona

mahi patu i nga tangata e noho noa aua i

tahaki. Tokorua hoki ena pakeha kua

mate.

Ta matou whakaaro ki Waikato ekore

ratou e tahuri ki tena mahi kuare, ki te

kohuru. E rongo ana hoki matou he iwi

toa ia o mua iho; otira, ehara tenei i te

ahua o te toa—he tahuri ki nga kaumatua,

ki nga tamariki patu ai. Engari ano ra te

riri awatea ki nga tangata e kaha ana ki

te whakahoki i tana patu. Ko tenei ka

ngaro haere te ingoa toa o Waikato; ka

hoki iho tona rongo i tena tu mahi, ara i

te konihi; hua no ake ka tohe ki te wha-

whai me whawhai rangatira.

PA WHAKAIRO.

Ko etahi enei o nga whai ki a nga tangata i te

huinga ki te Pawhakairo—ko to te Manei enei.

Kai runga ko POROKORU. —Ka panga kupu kia

Ihaka Waanga, he kitenga tuatahi hoki—raua ko

te Makarini i haere mai i Nepia. —" Haere mai e

taku tamaiti! Ka pai, ka arahi mai koe i a taua

pakeha, i o taua taonga. " Ka mutu, ka parea

kia te Makarini—" Haere mai e taku tuakana.

Na taku waiata i kite ai e au ko koe taku tua-

kana.

Nahana e tama koutou ko o tuakana whanau

Ko te Waikopiro, ko te Hapuku, ko Hawaikirangi,

I toto mai ra i to koutou tuakana i te Pakeha ki uta

ra,

Hei whakawehi atu mo koutou ki nga whenua.

Ka mau te wehi ki te rangi; ka noho taua i Here-

taunga, e tama e.

" Haeremai! he mate no aku tamariki te take

i karangatia atu ai koe kia haere mai. Ehara

koe i te tangata poka noa; he mea ata whaka-

noho marire: hei tohu maku kia koe kia kore ai

o tupato mai he kino taku ki a koe; kia mohio

ai koe hei taonga koe naku. Inahoki, e rongo

ana hau kei te hanga pa koe mou ki muri i taku

tuara. Me noho mai a taua hoia i Nepia na. He

mahi ma taua kei tera taha o te motu nei—ko

taua me noho pai noa iho; engari mau tonu te

tahuri mai ki te hanga kino i au. "

Ko te MAKARINI. —" Tenei maua ko taku hoa

ko Ihaka te haeremai nei, ki konei tatou korero

ai ki a tatou whakaaro pai, kino—me korero

anake. Koi maharahara koutou nga Maori ki

aua paraki nei hei riri kia tatou—engari hei tiaki

mo tatou, hei tupato noaiho. "

Ko IHAKA WAANGA. —" Tenei te haeremai ma-

ua ko ta taua Pakeha, ko to taonga. Inahoki e

ki mai na koe ehara i te mea poka noa te noho a

te Pakeha ki konei; he mea karanga marire na

koutou ko to whanau. Korero i nga korero o te

pai, o te atawhai, o te kotahitanga. Te taonga,

e to korero—ka ora taua i to korero, kotahi te

waha, kotahi te korero. Inahoki au taku potae

e mau nei na te Kuini. E aha to te Maori tona

rawa moku. Waiho e koro irunga i te korero

pai, i te Whakapono, hei tikanga ma tatou. Ina-

hoki he iwi kotahi tatou, ko Kahungunu, ko

Rauru tangata tahi. "

Kai runga ko te WAKA KAWATINI. —Tana

korero ko te pai anake—te Pakeha raua ko te

Maori. Ko te paraki pirihi me whakahoki ki

Nepia; ko ia, ko te Maori, hei pirihi hei tiaki mo

uta.

Kai runga ko ROTA. —Ko te pai anake ona

korero—ka mahi tahi te Pakeha raua ko te Maori

i nga mahi pai—penei me te Mira nei. Ko nga pa

hoia me waiho atu, kaua e kawea mai ki uta.

Ko te HARAWIRA TATERE. —" Haere mai tatou

ki konei kimi tahi ai i nga he o te Kawana raua

ko te Kingi. Kawa tatou e whakahe tahatahi,

me whakatika katoa raua, me whakahe katoa.

Kua tae mai hoki nga nupepa a te Kuini ko ia hei

matua atawhai, ko au hei tamaiti i era takiwa—

whakaaetia ana e au i roto i era korero. Ko Wai-

tara kahore hoki ate Kawana i karanga ki au he

mahi tana mo Waitara. Rongo rawa ake au kua

hinga i reira. Ka rongona nga korero a te Ma-

karini, a Tamihana, mo te pai anake te timata-

nga o nga korero o reira. Ko tenei kaua tatou

e kino ki konei. Engari, ka poka mai te tangata

ki a tatou taonga whakakino ai, ae tahuri tahi

tatou—ko nga Pakeha, ko tatou. Kaore hoki he

rawa i oku tipuna, na te Pakeha te rawa ki au. "

Ko NOA HUKI. —" Ko te mea i karangatia ai

koutou nga pakeha, mo to koutou tupato. Ko

te take tenei. Kia ki atu au i taku kupu, kia ki

mai koe i tau kupu. Ki taku, ko au hei tiaki i

a taua ki toku taha, ko koe hei tiaki i a taua ki

tou taha. Ki te rongo au maku a karanga ki a

koe; ' tenei te kino mo taua'; ki te rongo koe,

mau e karanga, ' tenei te kino mo taua. ' Kaua

taua e pena te ohorere me tera he e mahia mai

ra. Koia au i mahara ai me korero tahi taua

kia mutu iho ai, he noho pai i to taua kainga;

kia riro ai ma te tangata e poka mai te kino mo

taua kia rite tahi ai taua ki te whakatika ki-

runga, puta noa tenei taha. Ka toru nga reo kua

tae mai ki au—ina e karanga ake nei, kaore au

e pai. "

Ko PAORA KAIWHATA. —"He tupato tenei hui,

he mea tupato—kia kite i te whakaaro o nga

tangata o Heretaunga. Kaua nga maori anake e

titiro ki enei mea. engari ma tatou katoa. Ko

toku he, ko te hoatu i toku whenua ki a koe,

ki te pakeha: ko to tono mai hoki kia hokona—

ka rua ena. Whakarongomai koutou katoa e

noho nei; me koutou nga maori hoki, whakaro-

ngo mai. Ko Hongi i whakawhiwhitia e koe ki

te pu hei patu i te tangata. I noho marire koe

kia ngaro te tangata, katahi ka mauria mai e koe

te Whakapono. Ko nga paraki, ko nga aha,

waiho atu ki Nepia. Kaore e pai ki uta nei—hei

aha hoki i mauria mai ai. Nau i ki he aroha

tau; tena he aba i whakanohoia nga tangata ki

uta nei. Tena koe kai te rongo ki te korero

parau, ko mea tena te haeremai nei, ko mea

tena te haere mai nei. Otira kaore

tahi he take mo ena korero. Kaore tahi he tika-

nga kia whakaako koe. Me kati he mahi

i tenei kainga, ko te whangai hipi, ko te aua

Kaua e hanga he paraki ki uta—he kino kai

kona. Ka ui ano au, he aha i pena ai ? E korero

ana au i te awatea. Kaore au e aha ki te hiahia

o te pakeha ki te whawhai—ki te pai ratou

ki te haere ki Taranaki, me haere. Otira,

ki te haere koe ko au hoki ka haere;

engari, ekore au e haere inaianei. Kaore he riri

ki konei ki te kore e timataria e koe, e te pakeha.

Ko matou kaore matou e hiahia pena ana. "

Te WIRIHANA TOATOA. —" Ko te take i kara-

ngatia ai koutou, he roa no te pai e korerotia ana

ki tenei whenua—kaore ano i he noa o te tima-

tanga mai, tae noa ki naianei. Koia i tika ai

te karanga ia koutou. He mea hoki ka waiho te

aroha hei korero kia koroai koutou e tupato, kia

kore ai hoki matou e tupato. Inahoki, ko te

•korero o te atawhai to mua, e takoto ana mai te

kino i muri. Nau hoki te kino i tera takiwa.

Ko tera kino he aroha ki te whenua ka riro i a

korua ko te Hapuku. "

Kai runga ko MORENA. ' Ka tu tenei. Ko taku

ka tu ake nei hei titohea, hei hinamoa, hei paka-

ra, ma tatou ma nga maori ma nga pakeha hoki;

ma koutou e panga ake. E ki ana tatou nga

maori ko tatou anake nga maori. Ki taku ki he

maori katoa tatou, nga tangata o tenei motu.

Kaore i wehea tona ingoa he Mangumangu ranei,

he Oahu ranei, nga tangata o tenei motu o Nui

Tireni. Koia i ki ai au e hara katoa ana tatou,

nga tangata Maori o tenei motu ki te pakeha.

To tatou hara, he hara kino anake; he hara

kohuru anake. Ko tenei wahi paku ko Here-

taunga anake, e puare ana i te kohuru. Tena.

titiro iana koutou nga maori ki Wairau; Porirua,

he kohuru na te Rangihaeata; Whanganui, he

kohuru; Taranaki, he kohuru. Kaore e anga

ana mai enei he i te pakeha, e anga atu ana tenei

hara kino i te maori ano. Kaore rawa he take

o te Kawanatanga kia tatou e kite ana e au.

Tenei ano te take e kite ana e au te henga o te

Kawanatanga. Naku ano i hoatu taku whenua

ki a ia. Pera ana tana tikanga na me te wheke

o te moana, e waru ona kawai. Naku i hoatu te

korari kia kite au i a ia. Na, huia katoatia atu

e ia, me taku korari i hoatu ai, me nga rimurimu,

me nga kohatu, me nga kirikiri, me toku ringa

hoki, pau katoa atu ki roto ki tona puku. Ko

tana hara rawa tenei o te Kawana i mohio ai au.

Ko nga hara nunui, kohuru, kaore i kitea e au. "

Kai runga ko KARAITIANA TAKAMOANA. —

" Kua oti katoa i a Porokoru nga korero. Ko

Nepia anake e toe nei. Waiho atu etahi wahi ki

ona raruraru—kaua e hanga nga pa ki etahi