|
| |||||||||||||
| TE WAKA MAORI O AHURIRI.
E ki aua kai te mahi ano a Waikato i tona mahi patu i nga tangata e noho noa aua i tahaki. Tokorua hoki ena pakeha kua mate. Ta matou whakaaro ki Waikato ekore ratou e tahuri ki tena mahi kuare, ki te kohuru. E rongo ana hoki matou he iwi toa ia o mua iho; otira, ehara tenei i te ahua o te toahe tahuri ki nga kaumatua, ki nga tamariki patu ai. Engari ano ra te riri awatea ki nga tangata e kaha ana ki te whakahoki i tana patu. Ko tenei ka ngaro haere te ingoa toa o Waikato; ka hoki iho tona rongo i tena tu mahi, ara i te konihi; hua no ake ka tohe ki te wha- whai me whawhai rangatira. PA WHAKAIRO.
Ko etahi enei o nga whai ki a nga tangata i te huinga ki te Pawhakairoko to te Manei enei. Kai runga ko POROKORU. Ka panga kupu kia Ihaka Waanga, he kitenga tuatahi hokiraua ko te Makarini i haere mai i Nepia. " Haere mai e taku tamaiti! Ka pai, ka arahi mai koe i a taua pakeha, i o taua taonga. " Ka mutu, ka parea kia te Makarini" Haere mai e taku tuakana. Na taku waiata i kite ai e au ko koe taku tua- kana. Nahana e tama koutou ko o tuakana whanau Ko te Waikopiro, ko te Hapuku, ko Hawaikirangi, I toto mai ra i to koutou tuakana i te Pakeha ki uta ra, Hei whakawehi atu mo koutou ki nga whenua. Ka mau te wehi ki te rangi; ka noho taua i Here- taunga, e tama e. " Haeremai! he mate no aku tamariki te take i karangatia atu ai koe kia haere mai. Ehara koe i te tangata poka noa; he mea ata whaka- noho marire: hei tohu maku kia koe kia kore ai o tupato mai he kino taku ki a koe; kia mohio ai koe hei taonga koe naku. Inahoki, e rongo ana hau kei te hanga pa koe mou ki muri i taku tuara. Me noho mai a taua hoia i Nepia na. He mahi ma taua kei tera taha o te motu neiko taua me noho pai noa iho; engari mau tonu te tahuri mai ki te hanga kino i au. " Ko te MAKARINI. " Tenei maua ko taku hoa ko Ihaka te haeremai nei, ki konei tatou korero ai ki a tatou whakaaro pai, kinome korero anake. Koi maharahara koutou nga Maori ki aua paraki nei hei riri kia tatouengari hei tiaki mo tatou, hei tupato noaiho. " Ko IHAKA WAANGA. " Tenei te haeremai ma- ua ko ta taua Pakeha, ko to taonga. Inahoki e ki mai na koe ehara i te mea poka noa te noho a te Pakeha ki konei; he mea karanga marire na koutou ko to whanau. Korero i nga korero o te pai, o te atawhai, o te kotahitanga. Te taonga, e to koreroka ora taua i to korero, kotahi te waha, kotahi te korero. Inahoki au taku potae e mau nei na te Kuini. E aha to te Maori tona rawa moku. Waiho e koro irunga i te korero pai, i te Whakapono, hei tikanga ma tatou. Ina- hoki he iwi kotahi tatou, ko Kahungunu, ko Rauru tangata tahi. " Kai runga ko te WAKA KAWATINI. Tana korero ko te pai anakete Pakeha raua ko te Maori. Ko te paraki pirihi me whakahoki ki Nepia; ko ia, ko te Maori, hei pirihi hei tiaki mo uta. Kai runga ko ROTA. Ko te pai anake ona koreroka mahi tahi te Pakeha raua ko te Maori i nga mahi paipenei me te Mira nei. Ko nga pa hoia me waiho atu, kaua e kawea mai ki uta. Ko te HARAWIRA TATERE. " Haere mai tatou ki konei kimi tahi ai i nga he o te Kawana raua ko te Kingi. Kawa tatou e whakahe tahatahi, me whakatika katoa raua, me whakahe katoa. Kua tae mai hoki nga nupepa a te Kuini ko ia hei matua atawhai, ko au hei tamaiti i era takiwa whakaaetia ana e au i roto i era korero. Ko Wai- tara kahore hoki ate Kawana i karanga ki au he mahi tana mo Waitara. Rongo rawa ake au kua hinga i reira. Ka rongona nga korero a te Ma- karini, a Tamihana, mo te pai anake te timata- nga o nga korero o reira. Ko tenei kaua tatou e kino ki konei. Engari, ka poka mai te tangata ki a tatou taonga whakakino ai, ae tahuri tahi tatouko nga Pakeha, ko tatou. Kaore hoki he rawa i oku tipuna, na te Pakeha te rawa ki au. " Ko NOA HUKI. " Ko te mea i karangatia ai koutou nga pakeha, mo to koutou tupato. Ko te take tenei. Kia ki atu au i taku kupu, kia ki mai koe i tau kupu. Ki taku, ko au hei tiaki i a taua ki toku taha, ko koe hei tiaki i a taua ki tou taha. Ki te rongo au maku a karanga ki a koe; ' tenei te kino mo taua'; ki te rongo koe, mau e karanga, ' tenei te kino mo taua. ' Kaua taua e pena te ohorere me tera he e mahia mai ra. Koia au i mahara ai me korero tahi taua kia mutu iho ai, he noho pai i to taua kainga; kia riro ai ma te tangata e poka mai te kino mo taua kia rite tahi ai taua ki te whakatika ki- runga, puta noa tenei taha. Ka toru nga reo kua tae mai ki auina e karanga ake nei, kaore au e pai. " Ko PAORA KAIWHATA. "He tupato tenei hui, he mea tupatokia kite i te whakaaro o nga tangata o Heretaunga. Kaua nga maori anake e titiro ki enei mea. engari ma tatou katoa. Ko toku he, ko te hoatu i toku whenua ki a koe, ki te pakeha: ko to tono mai hoki kia hokona ka rua ena. Whakarongomai koutou katoa e noho nei; me koutou nga maori hoki, whakaro- ngo mai. Ko Hongi i whakawhiwhitia e koe ki te pu hei patu i te tangata. I noho marire koe kia ngaro te tangata, katahi ka mauria mai e koe te Whakapono. Ko nga paraki, ko nga aha, waiho atu ki Nepia. Kaore e pai ki uta neihei aha hoki i mauria mai ai. Nau i ki he aroha tau; tena he aba i whakanohoia nga tangata ki uta nei. Tena koe kai te rongo ki te korero parau, ko mea tena te haeremai nei, ko mea tena te haere mai nei. Otira kaore tahi he take mo ena korero. Kaore tahi he tika- nga kia whakaako koe. Me kati he mahi i tenei kainga, ko te whangai hipi, ko te aua Kaua e hanga he paraki ki utahe kino kai kona. Ka ui ano au, he aha i pena ai ? E korero ana au i te awatea. Kaore au e aha ki te hiahia o te pakeha ki te whawhaiki te pai ratou ki te haere ki Taranaki, me haere. Otira, ki te haere koe ko au hoki ka haere; engari, ekore au e haere inaianei. Kaore he riri ki konei ki te kore e timataria e koe, e te pakeha. Ko matou kaore matou e hiahia pena ana. " Te WIRIHANA TOATOA. " Ko te take i kara- ngatia ai koutou, he roa no te pai e korerotia ana ki tenei whenuakaore ano i he noa o te tima- tanga mai, tae noa ki naianei. Koia i tika ai te karanga ia koutou. He mea hoki ka waiho te aroha hei korero kia koroai koutou e tupato, kia kore ai hoki matou e tupato. Inahoki, ko te korero o te atawhai to mua, e takoto ana mai te kino i muri. Nau hoki te kino i tera takiwa. Ko tera kino he aroha ki te whenua ka riro i a korua ko te Hapuku. " Kai runga ko MORENA. ' Ka tu tenei. Ko taku ka tu ake nei hei titohea, hei hinamoa, hei paka- ra, ma tatou ma nga maori ma nga pakeha hoki; ma koutou e panga ake. E ki ana tatou nga maori ko tatou anake nga maori. Ki taku ki he maori katoa tatou, nga tangata o tenei motu. Kaore i wehea tona ingoa he Mangumangu ranei, he Oahu ranei, nga tangata o tenei motu o Nui Tireni. Koia i ki ai au e hara katoa ana tatou, nga tangata Maori o tenei motu ki te pakeha. To tatou hara, he hara kino anake; he hara kohuru anake. Ko tenei wahi paku ko Here- taunga anake, e puare ana i te kohuru. Tena. titiro iana koutou nga maori ki Wairau; Porirua, he kohuru na te Rangihaeata; Whanganui, he kohuru; Taranaki, he kohuru. Kaore e anga ana mai enei he i te pakeha, e anga atu ana tenei hara kino i te maori ano. Kaore rawa he take o te Kawanatanga kia tatou e kite ana e au. Tenei ano te take e kite ana e au te henga o te Kawanatanga. Naku ano i hoatu taku whenua ki a ia. Pera ana tana tikanga na me te wheke o te moana, e waru ona kawai. Naku i hoatu te korari kia kite au i a ia. Na, huia katoatia atu e ia, me taku korari i hoatu ai, me nga rimurimu, me nga kohatu, me nga kirikiri, me toku ringa hoki, pau katoa atu ki roto ki tona puku. Ko tana hara rawa tenei o te Kawana i mohio ai au. Ko nga hara nunui, kohuru, kaore i kitea e au. " Kai runga ko KARAITIANA TAKAMOANA. " Kua oti katoa i a Porokoru nga korero. Ko Nepia anake e toe nei. Waiho atu etahi wahi ki ona rarurarukaua e hanga nga pa ki etahi |