Pukapuka 1, Nama 25
18580426

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
2 TE KARERE O PONEKE. Ko te kai rapu, ko ia te kite. MANE, 26 o APERIRA, 1858. TE MAHI WHIRIWHIRI. TIROHIA, e koro ma, nga reta nei erua, ara, ko te whakamaoritanga o aua reta. Ko te take o nga korero ko te tomokanga o etahi maori ki to Pukapuka-rarangi-ingoa. Na te Hu- pariteneti o konei te reta tuatahi; na to Kai-tuhituhi o te Koroni o Niu Tirene to tuarua, he whakahokinga kupu mo a tera. Heoi ra, hei te wiki e takoto ako nei ka korerotia nuitia ki tenei nupepa nga ritenga o tenei mahi, o to Whiriwhiri: — Whare o Te Hupariteneti, Poneke, 24 o Noema, 1856. E HOA, He korero taku ki a koe mo tetahi mea kia meatia e te Kawa- natanga. Koia tenei, ko te tuhi- tuhinga i nga ingoa o nga tangata maori ki roto o te Pukapuka-rarangi- ingoa o tenei wahi. No roto i nga tau 1854-55 i wha- kaurungia etahi, otira, kahore i wha- kaarohia, no te mea i torutoru rawa Tatou. Heoi, no tenei tau ka apitia etahi atu: inaianei kua toru to kau ma rima o nga ingoa tangata maori kua uru ki roto o taua Pukapuka- raranga- ingoa. No te marama o Aperira kua pa- hure atu ka puta mai nga ingoa o nga tangata i Otaki e wha te kau ma iwa (kei roto ano i tenei te pukapuka i nga ingoa): mei kaua te mahi a Ika kua whakaurungia aua ingoa. Na Te Hira Ahitaua taua pukapuka i homai ki a Ika—e korerotia ana hoki nana taua pukapuka ingoa i tuhituhi. Kua oti Te Hira Ahitana te whaka- rite hei kai tuhituhi mo nga ingoa o nga kai karanga mo tera wahi mo Otaki. Nana i mea ki a Ika he rau noa iho nga tangata maori e tuhituhia e ia i roto i te tau e haere ake. No- naianei hoki ka mea a te Harawira, Ahitikona, he tokomaha nga tangata maori o Otaki, me nga wahi tutata o reira, e tuhituhia. E korerotia ana hoki, e pera ana te whakaaro mo etahi atu wahi o tenei pito o te motu nei. Na, ki toku whakaaro, he tikanga tenei no etahi kia whakaititia a te Pa- keha wahi i roto i te whiriwhiringa e takoto ake nei, kia waiho te nuinga i roto i te ringaringa o te maori, otira, o etahi o nga Mihanere. Kua tupu ke kikonei he ngakau whakaoho Ia runga o tenei tikanga, a e nui haere hoki ia ki te kahore e riria, e te Ka- wanatanga. Ka taea ra tenei tikanga e nga taha erua. Ki te pai nga pa- keha noho kia mahi pera, ka tuhi- tuhia hoki e ratou nga tangata maori me ta nga Mihanere, ka arahina mai ai ki te whiriwhiringa pera me te ka- hui hipi. Na ka tupu he totohe, kei nga pakeha noho te raneatanga o te moni, ka riro i a ratou te nuinga, otira, e rite tonu te kino o nga hua. Na, kia kaua ai nga Pakeha a e tango atu i tenei patu he e homai ana ki a ratou, ka tuhituhi atu ai ahau ki a koe, kia wawe ai e te Kawanatanga to wha- kari i tetahi ture e kore ai tenei mea. Ka whakaaro nei ahau ko te maua kua tukua ki a te Kawana mo te wha- karitenga i nga Ture o te whiriwhiri- nga ka whai tikanga ia hei whaka- kahore i tenei mea whakatupu raru- raru i waenganui o te Pakeha, o te Maori. Naku, & c., (Tuhia) I. E. FEATHERSTON, Hupariteneti. (Tenei te pukapuka no roto.) Ko nga tangata o Otaki. Aperira 21, 1856. Ko Mohi, Te Wharewhiti. Ko Aperahama, Te Ruru. Ko Hanita, Te Wharewakatea. Ku te Kingi, Te Ahoaho Ko Parakaia, Te Pouepa Ko Pita, Te Pukeroa Ko Huri Kihiringi, Nga Whare Ko te Wari, Takere Ko Heta, Kianga Ko Kopu, Tahaia Ko Piriku, Ngahuka Ko te Kepa, Kirikiri Ko te Hira, Katihiku Ko Paraone, Toanguia Ko Akatihe, Tipao Ko Tepeuaha, Punia Ko Tamati, Puhiwaero Ko Hura, Tehiraho Ko Taituha, Tamipehi Ko Ihaka, Npamura Ko Wiremu Tamihana, Temanewha Ko Kaio, Tepehimu Ko Amarama, Tetokomako Ko te Manihera, Tepaewaka Ko Maika, Takakore Ko Petuha, Ngaki Ko Tereturu, Kahoe Ko Anaru, Heretaunga Ko Kiriona, Te Rangikatutua Ko Wereta, Rarua Ko Tiopira Tearu Ko Kotua, Ko Tumumahue Ko Paraone, te Manuka Ko Pita, Te Rakumia Ko Puhikaru Ko Peniamine, Teaunui Ko te Hemara, Tetewe Ko Mukakai Ko Pirimana, Te Pahu Ko Enoka, Te Puehu Ko te Kiro, Rangaika Ko Hemi, Hare Ko Natanahira, Te Pahake Ko Takuwha, Te Kapahuka Ko Henare, Rangitukia Ko Noa, Te Maruao Ko Porokoru, Kapeto Ko Takioinoa Te Whare o te Kai-Tuhituhi o te Koroni, 56] Akarana, 30 o Tihema, 1856. E HOA, Ko tau pukapuka o te 24 o nga ra o Noema, e korero ana i te tikanga tuhituhi ingoa o te tangata maori mo to Whiriwhiringa, kua kore- rotia, kua atawhakaarohia. Maku e tuhituhi atu ki a koe te whakaaro o te Kawanatanga o Niu Tireni. E kore e kitea i roto i tau pukapuka, he tangata whai ritenga ranei aua maori o Otaki i tuhituhia na i te ma- rama o Aperira kua pahure atu nei. He ritenga ranei o ratou pera me ta te Ture ka whakarite, kahore ranei o ratou ritenga pera. E watea ana enei tikanga tetahi i tetahi. Na, ahakoa whai ritenga etahi maori e tika ai te tuhituhinga i o ra- tou ingoa, he rahi te kino o te Kawa- natanga mo ka tinihangatia ratou e tetahi taha o te pakeha. Otira, e kore e taea e te Kawanatanga te wha- kakahore i te whakamaramatanga i a ratou e tika ai te whakarite i o ratou mea. Kei ta te Pukapuka o nga Ture kahore he putanga ketanga o te pa- keha, o te maori. Rite katoa ratou e whai ritenga ana pera me ta te Upoko 7 o aua Ture, mehemea ia e kore e ngaro i ta tera i raro tonu iho. Ka- hore hoki & te Kawanatanga mana, ahakoa hiahia, ki te tango noa i a wai ranei tona ritenga e haere ana ki runga i te Ture. E kore hoki ia e mea, e tika ana mana e whakataimaha i a ratou, pakeha, maori ranei, e mea aua ki te whakarite tika i o ratou tikanga o to Ture Ko tenei hoki: ahakoa tuhituhia katoatia aua tangata maori, e kore pea e "whakaititia a te Pakeha wahi i roto i te whiwhiringa