Pukapuka 7, Nama 6
18710621

whārangi 1  (6 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE

WAKA MAORI

O AHURIRI.

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

; No, 6" NEPIA, WENEREI, HUNE 21, 1871. [VoL. VII.

HE KUPU ATU ENEI KI NGA. HOA

TUHI MAI.

Ko te pukapuka a nga tangata o Porangahau

mo a ratou whenua kia tuaruatia te wha-

kawa, kaore he tikanga i a matou mo tena,

mea e tuhituhi ai te tangata i ena tu korero

ki te nupepa — kei te Kooti Whakawa

Whenua te whakaaro.

Tenei kua tae mai te reta a Renata te

Rahuinuioheka o Porangahau, he korero i nga

kororo o te hui ki Wai ninipa i nga ra whaka-

mutunga o Maehe kua hori nei mo te tangiha-

nga ki a Piripi Te Apatu. Kua tawhitotia

tana korero inaianei—ekore e o ki te nupepa

nei i te huhua o nga korero ke atu. Heoi nga

korero o taua reta mo te nui o te kui i taua

hui—kaore he tikanga Iu- am.

Tenei hoki nga reta a Te Matenga Tukare-

aha o Nuhaka me Mangai Uhu Uhu o To

Aute; he tangi ki te matenga o Wi Wi, he

ki kia kohikohi moni nga tangata ahakoa

hikipene hei putanga, mo te arotia. Mehemea

i tahuri nga iwi maori katoa o to motu ki te

pera e pai ana—tena he tangata kotahi, ekore

e tika.

Tenei ano kua tae mai nga reta a Are Te

Wera i tuhia mai i Waikato; a, To Kohari

Wi Patene; me ta Hepata Turingenge he ra-

ngatira no Ngatitewehi o Aotea; taihoa pea

e taia atu, he tomo no tenei waka.

KA nui rawa te mate o tena iwi o

te Wi Wi inaianei. Hua noa kati

he mate mona ko tona matenga i a

te Puruhiana. Ko tenei ko ia ano

kai te patu i a ia, ko te Puruhiana

kai te matakitaki kau i tana mahi e

titoki nei ratou i a ratou. I te mu-

tunga ra ano o te riri o te Puruhiana

ka tomokia e ratou te taone nui o

Wi Wi, a Parihi. Ki hai i roa e

noho ana ka hoki mai ki waho ka

waiho ano te taone ki a WI Wi. kua

whakaaetia hoki nga tono a te Pu-

ruhiana hei maunga rongo. Katahi

ka hoki te nuinga o te Puruhiana ki

to ratou kainga, ko etahi i noho i o

Wi Wi ki te tiaki i nga taone kia

ata oti nga whakaritenga i whaka-

ritea ai. Taua riri o te Puruhiana

e ono marama e riri ana (ara 180 nga

ra), no te timatanga tae noa ki te

whakamutunga. Nga parekura o

taua riri hui katoa ka kotahi rau e

rima te kau ma ono—te kau ma

whitu o aua parekura he parekura

nui rawa. Nga taone me nga kainga,

parepare o Wi Wi i riro ki a ratou

e rua te kau ma ono nga pu nui i

riro e ono mano e whitu rau; nga

kara (paraki nei) o te Wi Wi i riro

kotahi rau e rua te kau; nga apiha

o te Wi Wi i riro herehere ka kotahi

te kau ma tahi mano e ono rau e

rima te kau; nga herehere o nga

hoia noaiho e toru rau e ono te

kau ma toru mano! Ko nga mea

i tino mate mawai e tatau! Anana!

kei hea te riri kia rite ki tenei

te nui o te mate i roto i nga ma-

rama e ono! Otira ki hai i ngata

te puku riri o te Wi Wi. Ki hai

ano kia ata puta te Puruhiana ki

waho o Parihi kai runga ano te iwi

ra (a Wi Wi) e tutu ana e riri ana

ki a ratou ano. E rua rau mano

nga hoia o ratou i tahuri ki te Ka-

wanatanga patu ai. Inaianei kua

nui haere taua riri; e tohe ana tetahi

kia riro i a ia te mana o te whenua,

e tohe ana tetahi kia riro i a ia.

Kua nui nga parekura—he riri tonu

tana mahi i tena ra i tena ra, i ahua

rite tahi te kaha. Otira, i tenei ta-

kiwa e ki ana, tera e riro i te taha

Kawanatanga te otinga—ko etahi

kainga i nohoia e te hunga tutu,

kua taea e te Kawanatanga, i taea

rapea i runga i te uaua, i te mate.

Ko Parihi kei taua hunga tutu e

mau tonu ana—e rua rau mano o

taua iwi kei roto i te taone, rahi ake

ranei. Ko te Kawanatanga kei

waho e awhi ana i taua taone. Ko

etahi parepare me etahi kainga o

waho rawa kei a te Kawanatanga.

Ko tenei, e riri tonu ana i te ao i te

po—e kokiri tonu ana nga tangata

o roto o te taone ki waho riri ai ona

mano tini. He nui ano nga tangata

kai roto i te taone e pai ana ki te

taha Kawanatanga, otira he mataku

ki te hunga tutu. E ki ana ka taea

te taone apopo ake nei ka rere ratou

ki roto ki te Kawanatanga. Te

mahi a te iwi tutu he to i nga ta-

ngata katoa o te taone ki roto ki a

ratou riri ki te Kawanatanga—ka

kore e rongo ka herea, he mea ano

ka patua rawatia. Ko nga minita

me nga tangata whakapono e tino