Pukapuka 1, Nama 2
18570924

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE KARERE O PONEKE. Ko te kai rapu, ko ia te kite « TAETE, 24 o HEPETEMA, 1857. KO TE HAKARI MAORI. E HOA MA;—me whakahaere to tatou korero aianei ki runga o te ritenga o te Hakari maori. Ka whakatupu haere te tangata maori ki runga o to te pa- keha ritenga, ka mahue haere nga ritenga maori omua. Kua oti te whakarere te nuinga o te Hakari; ko tetahi wahi tenei e mau nei. Ma te mohiotanga o te tangata kia pakari ka tino whakarerea katoatia. Oti me aha! me pehea hoki i te whakama; mei kahore he kai hei whakahoki mo ta tera—hei whakatakoto ranei ki te aroaro o te manuhiri? Whakarongo mai! " Ko te kai mo te kopu, ko te kopu mo te kai"—otira, " kaua i te kakai." E pai ana ano te mahi aroha; te mahi whakahoa; te mahi whangai i te tangata. E kino ana te kaiponu, otiia, me kawe ki runga o te mahara. Ma te nui koia o te kai, ka aha? E pau ranei te tamepuru, te niho puta, te tini o te ika, me te nuinga o te taewa, o te aha. o te aha? Ehara tera i te mahi pai—e rangi, he maumau. He aha koia nga hua o nga Hakari maori o mua? E hara oti i nga kino katoa! te puremu, te ngangare, te tawa? E rite aua tenei ki te mahi a te Ka- rarehe—kua ki te kopu, ka tahuri ki te whakangau tetahi i tetahi. He aha koia nga hua o te Hakari inainei? E hara oti i te he! He matekai o muri ihe, he rongotaima, he poamana- tanga! Kia matau koutou- kaua e kuare. Me whakaaro i te mea e tika ana, e pai ana. Na! me titiro. He tangata tenei; ka puta toua whakaaro, me whakarite he hakari: karangatia ana tetahi marama e taka ai—taihoa ra kia whai kai. Heoi ra; kua oti nga taewa te hauhake, ko nga witi kua patua, kua hurihia; ka mine nga tan- gata ki tona kainga: patua ana te kau, te poaka, te hipi, te aha. Ka whakape- hapeha tona ngakau mo te nui o nga kai o tana hakari, ka whai ingoa ia i roto i nga tangata. Na, noho noa nga tangata; takahia ana te kainga; ka turituri nga tamariki, ka tangi nga kuia, ka tau nga kuri, e—ka turi nga taringa i te tini o nga hamamatanga! Ano te raruraru ! Heoi, ka maha nga ra i penei ai. ka mutu. Hoki ana nga tangata—waiho iho ko nga tangata i te kainga. Titiro ki tana rua, kua takoto kau. Me pehea ka rite ai tona rongotaima i te pakeha? Mei kaua te hakari, ka whai mea ia hei hoko, e kitea ai etahi moni hei whakarite, hei hoko hoki i tana i pai ai. Tena ko tenei, kahore kau. Pa atu te pakeha ki te utu mo ona mea, ka riri, ka whakakino i te ingoa o te tangata maori. He utu tenei mo tana whakapehapeha i roto i tana hakari. Tukua ra, ka roa te taima kua hemo katoa ana kai, e maia ranei ia te haere atu ki tetahi rohe, tetahi peke raihi ranei, aha ranei hei rongotaima? Na, ko te rua tenei o ngautu mo tana whakapehapeha Ko- tahi, ko te amuamu a te pakeha; ka rua, ko te whakama i a ia. Mokonei ka mau tonu ai te raruraru o te tanga- ta, e kore e ea ona rongotaima, e kore ano hoki e paingia, E hoa ma, me whakarere i te tikanga o te Hakari. Oti me aha? Kahore oti o te pakeha hakari? Ae ra: otiia e rere ke aua ta te pakeha. He kainga kotahi, heoi ano. He tina ranei, he hapa ranei. He tini hoki nga mea reka i roto i tera kainga, otiia, e kai iti ana ratou. Me pera ano nga tangata maori, ka tika. Penei e kore e pau nga mea katoa o tana kari—e kore e tirohia te nuinga o te kai, otira, ko te painga. Na, ka pai koutou ki ta te pakeha ritenga, kia pera ano, kia toe ai he mea mo te hoko, e wawe ai te rite ana rongo- taima, kia ora hoki i te whare-here- here, i te he, i te pouri. Penei, te manaakitia nga maori e te pakeha— ka tupu haere hoki ki runga i ana ritenga whakarangatira . Kei titiro koutou ki nga pakeha tutua, otiia ki ratou e whakaaro ana ki nga mea pai; ko ratou me waiho hei tauira mo o koutou tamariki. Me tango koutou ki te tepu me tona wariki, te naihi me te paaka, te tikapa, me te tihi, me era atu mea katoa i tino reka ai te kai a te pakeha. HE KOURA KEI MAKARA,—KEI KARORI.—No te wiki kua pahure i kitea te koura i Makara, i Karori hoki: —otira, he iti rawa te mea i kitea; erangi, amua ake nei pea te kitenga nuitanga ki reira. He tokomaha nga pakeha o Poneke kua haere atu ki reira;—ko etahi ki te matakitaki, ku etahi ki te mahi. Ka tetahi o reira koura e kanapa mai ana i roto i te kohatu ma ko tetahi e pu- kai noa ana ki roto o te one, a ma te horoi ka taia. He mahi taimaha tera —te kimi koura; ahakoa uaua tonu te tangata, he iti whakaharahara te koura e puta mai ana i taua mahi i te ra ko- tahi, Na, ku nga utu mo te koura o taua ra kotahi, ina hokona, e kore u rite ki nga utu e riro mai ana mo te tangata mahi-kaata, pikau, aha ranei, i te taone, i toua ra kotahi ano. Heoi ra, hei amua ake pea ka kitea nuitia, na kei reira ano ka rongo koutou i to koutou Nupepa. TE TIMA "WONGA WONGA." Kua riro te Tima ki Ahuriri; no te Turei i rere ai. No te putanga atu ki waho ka paku tona pu repo,--he tangi atu tera ki o ratou e mahue ana i Poneke. Tangi rawa taua pu ra—nana! pawha- ra tonu iho—rere tatahi aua nga pihi airona; otira, pahemo noa ana—kihai i pa ki te tangata. Heoi te mea i tu, a mate rawa iho, he kararehe maori Ko tetahi tangata i haere i runga o te Tima ko Te Roi (te Kaiwhakarite- huarahi o to tatou nei Kawanatanga,) ratou hoki ko ona kai mahi e toru te kau. E haere ana ki reira ki te wha- karite huarahi mo Nepia. E hoa,—e te kai ta i te " Karere o Poneke." Otaki, Hepetema, 1857. Tenei aku kupu ruarua nei kia taia mai e koe ki te " Karere " Maori E wakapai ana au ki nga korero o tera Nupepa i tuhia ra e to Wi Tako —kia kaua e haere ki u tangihanga, kei pau nga kai ma te powaru ratou ko aua tamariki. He whakaaro tika rawa tenei he whakaaro wakakotahi kinga ritenga hou a te Pakeha. E aku wanaunga tangata Maori Ko taku wa - kaaro tenei i naia nei;—kia kaua tatou e wareware ki o tatou hoa pakeha —kia piri tonu tatou ki te ritenga kotahinga tangata o tenei pito o to tatou motu; ina hoki, etahi ron- go kino e puta mai nei—i etahi wahi o to tatou nei motu, ara, te pakanga o nga tangata Maori kia ratou ano. E pouri aua toku ngakau mo tenei mahi kino; te whakaaro te tangata kua tae mai nga pakeha ki te rua mai i nga