Pukapuka 5, Nama 13
18690527

whārangi 1  (8 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE

WAKA MAORI

O AHURIRI.

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 13. ] NEPIA, TAITEI, MEI 27, 1869. [VoL. V.

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA

TUHI MAI.

HE tokomaha nga tangata e tuhituhi tona

mai ana ki te kai tuhi o tenei nupepa mo nga

hoiho ngaro kei a ratou. Engari me panui e

koutou ena korero ki te nupepa pakeha kia

mohiotia ai e nga pakeha.

TE TIUKA O ERINIPARA.

KUA riro pu te whakaaro o nga pakeha

o te motu nei i tenei takiwa ki te wha-

kahore i to ratou rangatira—ara, i te

tama a te Kuini. He maha nga kainga

o konei kua taea e ia te haere i runga i

toua kaipuke i a te "Karatea. " Ekore

rawa e taea te korero i nga mahi a te

pakeha o ia taone o ia taone ki te karanga

ki a ia ki te whakanui i a ia. Engari

ko tetahi wahi paku nei o tona taenga

ki Akarana e korerotia e matou hei wha-

karongo ma nga tangata kaore i tae ki

reira titiro ai. No te rerenga atu i Po

Neke ka rere te Karatea ki Akarana.

No te Hatarei, te 8 o nga ra o Mei, ka

u ki reira. No te ahiahi o taua ra ka

eke te Pirinihi ki uta matakitaki ai—•

engari he haere ngaro taua haere, kaore

i mohiotia e nga pakeha. Engari ko te

Manei, te tekau o nga ra, te rangi i

karangatia ai hei haerenga nuitanga

mona ki uta i te aroaro o te tokomaha.

He mea komiti i etahi rangi noa atu

nga tikanga whakanui mona i tona

ekenga ki uta; ara nga hui, nga kai

arahi, nga paana whakatangitangi, nga

whakapaipai o te taone o nga kaipuke

katoa hoki, nga hui kanikaninga, nga

aha noa atu—nga mano mahi whakaa-

huareka. Nga kaipuke kua kapi katoa

i te kara, i te rau rakau me te pua rakau

whakapaipai nei. Ko te waapu, te

wahi hei unga mo tona poti ki uta, i

hangaia ki te mowhiti, he mea hanga ki

te rau rakau ki te pua rakau. Te ara

hei haerenga mona i runga i nga papa o

te waapu he mea whariki ki te kahu

whakapaipai rawa; te taura puritanga

mo tona ringa i te pikitanga ake ki te

waapu he hiraka he koura. He maha

nga mowhiti i te huarahi hei haerenga

mona e tu ana me nga kupu kua tuhia

ki runga; —" Haere mai; te tama a to

tatou Kuini!" me etahi atu kupu tangi

ki a ia. Nga rori o te taone kua oti

katoa te whakapai ki nga paraki o Inga-

rani—he mea whitikitiki ki te taura

puta noa i runga i nga whare ki tetahi

taha ki tetahi taha o te rori. I taua

rangi, i te Manei, i waenganui o te 9 o

te 10 o nga haora o te ata ka hoe atu

nga waka whakarei e toru ki te ta o te

Karatea tau ai. Ko " Toke-a-piri" te

ingoa o tetahi o aua waka, e 60 o Nga-

tiwhatua raua ko te Rarama i runga—

nga rangatira ko Reihana raua ko Tai-

awhio. Te ingoa o tetahi o nga waka ko

" Ngapuhoro, " e rima te kau o nga tangata

o Ngatipaoa i runga—nga rangatira ko

Hetaraka Takapuna, ko Hoera te Wha-

repunga. Ko te "Tuatara" te toru o aua

waka e whitu te kau ona tangata i runga

no Ngatipaoa—ko te Ngohipaka te

rangatira. He kara no Ingarani i nga

ihu i nga ta e mau aua. Ka titiro ki

nga puhi o nga waka ki nga piki ma-

hunga o nga tangata—aue, rawa ana !

purotu ana tera ! No te hoenga mai o

te poti a te Pirinihi ki te waapu ka

whai mai aua waka i muri, me te waiata,

haere nga tangata o runga i te waiata

nei, ara; —

Haere mai e te manuhiri tua rangi,

Na taku potiki koe i tiki atu

Ki te taha o te Rangi,

Kukume mai ai—haere mai I

Ko Paora Tuhaere ki te tohutohu i

te haere o nga waka.

Kaore ano kia paneke noa mai te

poti o te Pirinihi i te taha o tona kai-

puke ka paku te pu nui o runga, a

pupuhi tonu taua kaipuke u noa te poti

ki uta. Te pakunga o te pu tuatahi i

runga i a te Karatea ka timata hoki te

pupuhi a nga pakeha waratia i uta me

nga hoia i te paraki, a pupuhi tahi ana

•—ngateri ana te whenua i te tangi a te

pu nui o runga kaipuke o uta hoki. I

te tatanga o te Pirinihi ki uta ka pa te

umere a te mano tangata e tu ana i uta

me te tini tangata i runga i nga kaipuke

—turi ana nga taringa. Te ekenga o

te Pirinihi ki runga ki te waapu ka

timata te whakatangi a nga paana i te

waiata o Ingarani mo te Kuini; ara, kia

" whakaorangia te Kuini e te Atua. " Ka

mutu te whakatangi ka panuitia e ta

Hupariteneti nga korero whakaaroha a