|
| |||||||||||||
| TE WAKA MAORI O AHURIRI.
e ngaro ana i te moana a kaore nei ano kia tae ki Ingarani, ko etahi kai- puke e rere ana ki reira ka toru marama ka tae. Ko te " Matoaka " te ingoa o taua kaipuke. Etoru rau ma rima nga peeke muka i runga hui nga moni e riro mai mo nga muka me nga huruhuru o runga o taua kaipuke me ka hokona ki Inga- rani ka taea te whitu te kau ma ono mano, e waru rau e rima te kau ma tahi pauna moni! E manukanuka ana nga pakeha o Ingarani ki taua kaipuke; e whakaaro ana kua wera atu i te moana me ona tangata e wha te kau i eke atu i koneihui ki nga heramana ka nui atu i te rima te kau. Kotahi hold tera kaipuke i mua tata atu, ko te Puru Tiakete (Blue Jacket) te ingoa, i wera i te moanahe huruhuru nga utanga. I eke nga tangata ki runga ki nga poti e wha ka mahue te kaipuke i te moanae toru o aua poti i kitea e tetahi kaipuke i te moana, ko te ' wha i ngaro tonu atu me nga tangata i runga. Na, ki te mahi koutou i taua mahi a mua ake, kia mohio rawa koutou, me tauraki kia maroke rawa te muka. He nui rawa te harakeke e tupu ana i nga wahi repo i Heretaunga; he moni anake taua hanga. Engari e hangakinotia ana
e koutouara e tahuna ana ki te ahi. He mea he rawa tenei, he moumou taonga. He mano nga pauna moni kua pau noa i a koutou te tahutahu ki te ahi. Engari me tiaki e koutou nga harakeke hei reti ki te pakeha, hei mahinga ano ranei ma koutou a muri ake nei.
HE tau hou tenei ka timatatia. Kua nui nga raruraru o te motu nei i te tau kua hori atu, kua nui nga tangata i mate i runga i nga tikanga o te he noa- iho, o te kohuru, o te kino tonu iho kua nui hoki te pouri kua tau ki runga ki a tatou mo nga mahi pohehe a te hunga tutu. I tera Kirihi- mete e pouri ana te motu mo nga ko- huru o te ngarara nei a te Kootite kohurutanga i Turanga i etahi atu wa- hi hoki. Otira inaianei e puta ana te- tahi wahi o te haeata o te rangimeake ka marama. Inahoki kua omaoma te Kau Hau ki waenga koraha haere ai, tona putanga mai he penei rae te kuri mohoaohe haere whanako i te po, he wehi koi mau ia. E mea ana matou meake ka ngaro te ingoa o te Hau Hau i tenei motu, ka waiho e tera whakatu- puranga hei korero nehera maua. Ko te ingoa o te Hau Hau i tenei whaka- tupuranga hei whakawehi tamariki inaianei, ka mutu maua. Tera ano pea tatou e kite i tetahi riri a muri ake nei a taua hunga, inahoki toua ahua nei otira he riro i a ia te mutunga i kore. E pena ana tona kaha inaianei me te mura o te ahi kawhano ka matee ka whakamutumutu aua. Kua kite etahi iwi o te motu nei te he o te mahi a te Hau Hau, a kua tahuri mai ratou ki te taha ora, te taha Kawanatanga. Ina- hoki a Topia me tona iwi no Whanga- nui e whakatika ana ki te whiu i te Hau Hau. Ko te taha Kingi hoki i Waikato i pai mai te ahua ki a te Makarini i toua taenga atu ki reirai whakaae mai ki tana tono kia whakare- rea e ratou te kino me te whawhai, kia tahuri mai ki te pai ki te pehi hoki i nga kino o te motu ratou tahi ko te pakeha. Na, he tohu rangimarietanga tenei mo to tatou motu. He pai kiu pono rawa te mahi a Waikato kia kaha rawa ratou ki te mahi tahi i te pakeha ki te pupuri i te pai kia tau te ranga- tiratanga me te rangimarietanga ki ru- nga ki to tatou motu i tenei tau e haere ake nei, kia mutu rawa atu te tau kua kore te kino kua nui te ora. Tenei ano hoki nga tohu e kitea ana i tenei taki- wa o te whairawatanga. Ahakoa te riri, e mahi tonu ana te tangata ki te ngaki i te whenua; e tupu ana te witi, te oti. te paare, te tarutaru, me nga kai maha atu. E taiepatia ana nga whenua, e uaua tonu ana to tangata ki te mahi i nga mahi maori katoa. E uta tonu mai ana te pakeha i ana mahini o rawahi hei mahi i nga mahiko te muka nei tetahi mahi hou e mahia ana hei homai rawa ma tatou ki uta nei. Ko nga waea kawe korero nei totahi e mahia ana e te pakeha, puta atu ki nga wahi kei tawhiti; inahoki Taupo kua taea e te waeahe nohoanga hoki tana kainga no te Hau Hau i mua ai. Ko tora moutere ko o Ngaitahu kua whiti- kitia ki teneina te waea i whakata- kototia ki raro i te wai nana i whitiki. E mahia ana hoki nga rori; puta atu puta mai, ripeka atu ripeka mai, hei haerenga mo te tangata. Ko te koura hoki tetahi e kimihia ana e kitea ana i etahi wahi maha o te motu nei. Na, he tohu no te pai no te ora katoa enei mea e mahia tonutia ana i roto i te wa o te riri. A, kia kaha tatou te mahi tahi i aua mahi kia tika ai te karanga nei, ara; Kia ora. kia hari, tatou i tenei tau hou e haere ake nei. "
TAUPO. Ki hai i korerotia e matou i tera nupepa te haerenga o te Omana raua ko Raka ki Taupo i te marama kua hori nei. Ka tae raua ki Tapuaeharuru ka haere atu ki To- kaanu. Ka rokohanga atu i reira a te Poihipi Tuhoukairangi, ratou ko Hohepa Tamamutu, ko Te Kepa, me etahi ata |