Te Kopara.

NAMA 75. GISBORNE. APERIRA 30, 1920

"Iti te Kopara, kai takirikiri ana i runga i te Kahikatea."

Te Mate Puru i roto i te Iwi Maori.

I ENEI ra tata i hoki mai ano te mate puru nei ki nga takiwa o Haki Pei, me etahi atu wahi. Ahakoa kaore i pera rawa te taumaha me te pänga mai o taua mate i te tau 1918, engari ko te tokomaha o nga tangata i pangia i neke ake pea i te kaute o te I918. Kotahi mea e tino marama ana, ara i taumaha ke te pänga o te mate nei ki te iwi Maori i te iwi pakeha. Ina tirohia i nga kaute o nga tangata i matemate i te 1918 ka kitea e wha Maori i mate ki te pakeha kotahi. E rua % (paiheneti) o te iwi Maori i riro i taua mate. Kei te mohio tatou ko etahi wahi kaore i pängia e taua mate i te 1918. Mehemea i pa ki nga wahi katoa tera e neke atu i te 3 % (ara e toru i ia rau i ia rau) o te iwi Maori e mate i taua puru.

Mehemea he tika tenei korero ara nui atu nga tangata o te iwi Maori e matemate ana i taua puru (ahakoa te pänga taumaha mai pera me te 1918, ahakoa pa mama mai penei me tenei tau), he mea tika kia kimi tatou i te take ?

Kei te ahua ranei o ta te Maori noho ? kei te paru ranei o nga tinana ?

Kei roto tonu ranei kei nga toto o te Maori he kore kaore e kaha ki te whawhai ki nga ngarara o te mate ?

Ko te patai tuatahi kaore he tino take e whakaarotia ai. Mo te patai tuarua ahakoa rereke nga whakahaere a te Maori i a te pakeha, kaore e taea te ki he iwi paruparu te Maori. I ahua rite te Maori ki te pakeha. Tera ano nga tangata paruparu. Engari i runga i te ahua o te mate nei kaore i kapea nga kainga ma. Kaore te puru i tirotiro ki te kanohi tangata, ahakoa paru ahakoa ma, rite katoa taua haere. Engari kua kitea ko nga kainga ma i ahua mama ake i nga kainga paru. Kaore e taea te ki na tetahi o enei take i runga ake nei i whiua taumahatia ai te iwi Maori i te wa o te mate nei.

Kua kitea e nga matauranga mehemea ki te tutaki tetahi iwi Maori ki te iwi pakeha, a ka whakarereketia te ahua o te noho o taua iwi Maori, he tere tonu te pa mai o nga ahuatanga hei whakangoikore i ona kaha i ona toto. Kaore e mohiotia ana te take o taua whakaiwikoretanga i te Maori. E ki ana etahi kei nga akoranga hou te mate. E ki ana etahi