Nama 165
191202

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA.

a te Kawanatanga hou nei mo te iwi Maori, ka kitea iho e tatou te pai o a tatou tangata i tuku atu nei ki te Paremata hei tieki i a tatou, mehemea ano ia ratou ki te whakakotahi. Apiti atu ki enei ko te Honore Timi Kara. Kua kaumatuatia ia ki tera whare, kei a ia e mohio ana nga tu ahua mau patu o taua kainga. Ahakoa otiia noho mai he mema Pakeha e kore e wareware i a ia tona iwi Maori, e kore ano hoki ia e takatakahi i ona tikanga i whakatu ai. Ko nga kai tiaki enei o te iwi Maori. Aha- koa oti kaore e mohiotia atu te ahua o nga raruraru e takoto mai nei i mua o te aroaro, ko tenei e mohiotia ana he tangata kaha, he tangata marama o tatou kai tieki. Otira me waiho tonu ma te wa e whakaatu.

Ko te tuatoru, ko te Turaki Waipiro. He take hou tenei ki te iwi Maori, a o nga rohe Kaunihera katoa i pooti mo tenei take ko Horouta rawa i whakakore. Ko Horouta te kai para i te huarahi mo tenei take, ko te nuinga katoa o te iwi Maori kei te titiro mai ki a Horouta, ki tona oranga, ki tona matenga ranei. Kei a Horouta te kai o tenei mea o te waipiro, kaore etahi atu wahi. Kaore nga takaro huhua a te Pakeha e tae ana mai ki konei, ka mutu tonu te tino takaro a konei he kai i te waipiro kia haurangi te tangata. Taka rawa ake nei ki te wa pooti, kotahi tonu te whakaaro o Horo- uta ki a Ngatiporou, me whakakore te waipiro. Ehara tenei i te mahi ngawari ki a Horouta i runga i nga whakamarama kua korerotia ake nei. Kotahi o nga hotera o Horouta kua hinga inai- anei, hei a Maehe nei tetahi hinga ai. Kua timata tonu te hua mai o te pai ki a Horouta. Ma te wa e whakaatu mai e kawe tonu ranei te koiwi o nga hotera e tu nei ka whai ranei i muri i te ara o nga mea kua heke nei ki te po. Kua takoto te tauwira a Ngatiporou, he tauwira uaua ki etahi, kati tena nga whatu kei te whaka- mau, me nga taringa kei te paepae mai ki nga rongo o Horouta. Tena ma te wa e whakaatu te haere a muri mo tenei take te hua hoki o te pooti a Horouta.

Ko enei mea e toru he mea nunui anake, he taonga anake na te Iwi. Kei te tumanako katoa atu te ngakau ki o ratou hua. E penei ana te ahua o te Iwi me to te tangata marena hou e whanga nei ki te whanautanga o tana tamaiti, kei te hao noa atu te ngakau kia tane. kati kaore e mohiotia, he tane ranei he wahine ranei. Ma te wa e whakaatu.

TE POOTI O HOROUTA.

HE wa tika tenei hei whakaohooho i o ta- tau ngakau, hei whakamaharahara hoki i o tatau whakaaro mo te pakanga a Horouta ka hori ake nei. Ko te kaupapa tenei o taua pakanga a Horouta.

(1). Tekiona 46 o te "Ture Raihana" (wai- piro) o te Tominiona o Niu Tireni 1910, 1 me 2.

(2). Tono a te Horouta Kaunihera kia wha- kamanaia e te Kawana kia tu he pooti a nga Maori o roto i tona takiwa kia tukua te wai- piro kia hokona ranei, kia wakamutua ranei, te hokona mai a te waipiro kia ratau.

(3) I tu te pooti i te tekau-ma-iwa o nga ra Tihema, 1911 I timata atu taua pooti i Ta- whiti Maunga, whakamutu ki Torere-mai-Tawhiti.

(4). No taua ra, te tekau-ma-iwa o Tihema, 1911, ka whakataua e te nuinga o nga Maori o Horouta, me kati te hoko mai i te waipiro ki a ratau; atu i te pu o Tawhiti ki Torere-mai- Tawhiti.

(5). Ko te nekenga ake o te pooti whakamutu ki runga o te pooti whakaae, 169, ara, e 555 mo te whakamutu, e 386 mo te whakaae.

(6). No reira kaore i hangahanga mai nei te marama o te tangi o te reo o te iwi o Horouta kia whakamutua te hoko mai i te waipiro ki a ratau.

Otira kaore i waiho e te hoa tautohe kia tau marino ana te waka nei a Horouta. Kaore i roa kua tukua pitihana whakahe a te hunga tautoko i te waipiro. I tono ratau kia whaka- turia he kooti hei uwiuwi i etahi putake he i - hinga ai te pooti waipiro. Ko aua putake enei:

1. Ko te kupu o te Ture e penei ana:

" Ma te nuinga o te hunga e ahei ana kia pooti e whakatau me hoko wai ranei, me whakamutu ranei te hoko mai i te waipiro. Ko te kupu Pakeha, " majority of electors." E mea ana nga kai tawari, kaore i pooti te nuinga o te hunga e ahei ana kia pooti i taua ra. No - reira e. inoi ana ratau me hinga te pooti i whakataua te tekau-ma-iwa o Tihema 1911

2. Kaore he Korama i te hui Kaunihera i paahitia ai te motini inoi ki te Kawana ki a homai he pooti whakamutu, whakaae ranei kia hokona he waipiro ki nga Maori o Horo- uta. No reira e mea ana te hunga tawari, kaore taua tono ki te Kawana i te mana, no te mea ehara i te nuinga o te Kaunihera i paahi; ka inoi hoki ratau kia turakina te pooti o Horouta.